Układ w sprawie Antarktyki



Pobieranie 0.5 Mb.
Strona11/14
Data29.04.2016
Rozmiar0.5 Mb.
RodzajReferat
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

GENEZA UKŁADU

Do końca 1982 roku tylko dwa mocarstwa, ZSRR i USA, prowadziły rokowania na temat ograniczenia zbrojeń strategicznych i podpisały w tej sprawie około 20 różnych porozumień. Państwa te dysponowały w sumie lwią częścią potencjału strategicznego świata, tj. 83% środków przenoszenia broni jądrowej oraz 92% głowic, bomb i pocisków. Dlatego też porozumienia SALT mają duże znaczenie.

Rozpoczęcie rokowań w listopadzie 1969 roku było możliwe dzięki ogólnej poprawie sytuacji międzynarodowej i polepszeniu się stosunków USA – ZSRR, oraz wzrostowi roli krajów socjalistycznych - ich potencjału gospodarczego i obronnego. Nie bez znaczenia był również postęp w rozwoju technicznych środków kontroli przestrzegania przez państwa porozumień rozbrojeniowych, na przykład obserwacji satelitarnej.

Rokowania radziecko - amerykańskie w sprawie ograniczenia zbrojeń strategicznych zwane potocznie SALT (Strategic Arms Limitation Talks) miały długotrwały przebieg. Pierwsza runda rokowań toczyła się w latach 1969-1972 (SALT I), druga zaś w latach 1972-1979 (SALT II).

Pierwszą rundę rokowań zakończono podczas pierwszej w historii wizyty prezydenta USA Richarda Nixona w Związku Radzieckim, która odbyła się w dniach 22-30 maja 1972 roku. 26 maja podpisano dwa podstawowe dokumenty: Układ między ZSSR a USA o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej oraz Tymczasowe porozumienie pomiędzy ZSRR a USA o niektórych środkach w zakresie ograniczenia strategicznych zbrojeń ofensywnych.

SALT I



Układ o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej

Zgodnie z postanowieniami Układu żadna ze stron nie może mieć więcej niż dwa rejony dyslokacji systemów obrony przeciwrakietowej – każdy o promieniu 150 kilometrów. Jeden rejon ma obejmować stolicę kraju, drugi silosy z wyrzutniami międzykontynentalnych balistycznych pocisków rakietowych MBPR. Odległość między rejonami dyslokacji systemów przeciwrakietowych nie może być mniejsza niż 1300 kilometrów. Obydwa rejony są identyczne jeżeli chodzi o powierzchnię i dozwoloną liczbę wyrzutni oraz przeciwrakiet, różnią się natomiast liczbą i jakością stacji radarowych. I tak, w każdym z rejonów może być rozmieszczonych do 100 wyrzutni przeciwrakiet w miejscach startowych oraz do sześciu zespołów stacji radiolokacyjnych, przy czym obszar każdego zespołu stanowi okręg o średnicy nie przekraczającej 3 kilometrów. Rejon stolicy może być wyposażony w sześć zespołów SROP, natomiast w rejonie wyrzutni MBPR mogą być rozmieszczone dwie duże stacje radarowe. W granicach tego regionu nie może być więcej niż osiemnaście systemów radiolokacyjnych o mniejszym potencjale.

Układ zezwala na posiadanie na poligonach doświadczalnych do 15 wyrzutni pocisków przeciwrakietowych. Wiąże się to z zachowaniem przez strony prawa do dokonywania modernizacji i wymiany systemów OP lub ich części składowych. Równocześnie układ zabronił tworzenia, wypróbowywania i rozmieszczania systemów obrony przeciwrakietowej działających z morza, powietrza, przestrzeni kosmicznej lub ruchomych urządzeń naziemnych. Takie same zakazy dotyczą wyrzutni przeciwrakiet wystrzeliwujących naraz z jednej wyrzutni więcej niż jedną przeciwrakietę. Zabronione również zostało przerabianie rakiet, wyrzutni i systemów radiolokacyjnych, które dotychczas nie służyły zwalczaniu strategicznych rakiet balistycznych, tak aby mogły takie zadanie spełniać. Strony zostały zobowiązane do zniszczenia albo zdemontowania systemów obrony przeciwrakietowej wykraczających poza wskazane liczby lub parametry terytorialne. Artykuł IX zabronił przekazywania innym państwom lub rozmieszczania poza własnym terytorium własnych systemów OP ograniczonych w układzie.
Zalecając wykorzystywanie własnych technicznych środków kontroli przestrzegania postanowień układu, strony zobowiązały się:


  • Nie zakłócać świadomie działania środków kontroli należących do drugiej strony

  • Nie stosować środków świadomego maskowania, utrudniających dokonywanie kontroli.

Państwa powołały również Stałą Komisją Konsultacyjną, której celem jest rozważanie:



  • Sytuacji niejasnych

  • Wypadków niezamierzonego zakłócenia działania narodowych technicznych środków kontroli

  • Implikacji dla układu ewentualnych zmian w sytuacji strategicznej

  • Ewentualnych poprawek do układu.

Ponadto Komisja ma uczestniczyć w przekazywaniu informacji niezbędnych do zapewnienia przestrzegania przyjętych przez strony układu zobowiązań.

Układ wszedł w życie w dniu wymiany dokumentów ratyfikacyjnych tj. 3 października 1972 roku. Ma charakter bezterminowy, lecz strony mają możliwość wystąpienia z niego, jeżeli uznają, że nadzwyczajne okoliczności zagrażają ich najwyższym interesom. Decyzja o wystąpieniu z układu powinna być przekazana drugiej stronie sześć miesięcy przed wystąpieniem oraz powinna zawierać oświadczenie o nadzwyczajnych okolicznościach.

Podpisany Układ należy ocenić pozytywnie ponieważ wprowadził on znaczne ograniczenia zarówno ilościowe jak i jakościowe systemów antyrakietowych.. Szczególną wartość miało uzgodnienia:


  • ograniczenia dyslokacji systemów obrony przeciwrakietowej do dwóch wydzielonych regionów,

  • zezwolenie na instalowanie systemu OP tylko na lądzie,

  • przejęcie zasady jedna wyrzutnia = jedna rakieta,

  • wprowadzenie zakazu ruchomych wyrzutni lądowych międzykontynentalnych rakiet balistycznych.

W 1974 roku ZSRR i USA podpisały do układu Protokół uzupełniający, w którym strony zmniejszyły liczbę rejonów, w których mogą być rozmieszczone systemy obrony przeciwrakietowej do jednego. Strony miały prawo zmiany miejsca rozmieszczenia systemu OP, ale pod warunkiem:



  • zawiadomienia drugiej strony

  • że nowy system obrony będzie odpowiadał wymogom ustalonym przez układ

Każda strona może tylko jeden raz dokonać zmiany rozmieszczenia systemu OP.

Protokół wszedł w życie 25 maja 1976 roku.

Jego luką było nie wspomnienie o rakietach niebalistycznych, tj. samosterujących, które mogą być uzbrojone w głowice sterujące
Tymczasowe porozumienie między ZSRR a USA o niektórych środkach w zakresie ograniczenia strategicznych zbrojeń ofensywnych.
Na mocy tego układu strony zobowiązały się :


  • Nie rozpoczynać budowy dodatkowych stałych naziemnych wyrzutni międzykontynentalnych balistycznych pocisków rakietowych począwszy od 1 lipca 1972 roku.

  • Ograniczyć liczbę wyrzutni rakiet balistycznych zainstalowanych na okrętach podwodnych do liczby znajdujących się już na uzbrojeniu lub w budowie w dniu podpisania porozumienia.

  • Ograniczyć liczbę nowoczesnych okrętów podwodnych z rakietami balistycznymi na pokładzie do liczby znajdujących się już na uzbrojeniu lub w budowie w dniu podpisania porozumienia.

Porozumienie przewiduje modernizację i wymianę strategiczno – ofensywnych rakiet balistycznych i wyrzutni objętych porozumieniem, ale pod warunkiem nie zwiększania liczby środków przenoszenia głowic nuklearnych.


Limity liczbowe zostały określone w sposób precyzyjny w Protokole do Tymczasowego porozumienia:

- wyrzutnie rakiet balistycznych na okrętach podwodnych :

USA - 710, ZSRR – 950


  • okręty podwodne z wyrzutniami:

USA – 44, ZSRR – 62


  • wyrzutnie rakiet balistycznych na nuklearnych okrętach podwodnych :

USA – 656, ZSRR – 740

Mimo przyznania ZSRR wyższego pułapu liczbowego wyrzutni rakiet balistycznych równowaga została zachowana, ponieważ USA miały większą ilość samolotów strategicznych (455:140) i były bardziej zaawansowane w badaniach nad tworzeniem rakiet MIRW.

System kontroli tego porozumienia był podobny do systemu z Układu o ograniczeniu systemów antyrakietowych.

Tymczasowe porozumienie weszło w życie 3 października 1972 roku i zostało zawarte na 5 lat. Jednocześnie strony postawiły sobie zadanie prowadzenia dalszych aktywnych negocjacji dla uzgodnienia porozumienia o dalej posuniętych środkach ograniczania strategicznych zbrojeń ofensywnych. Porozumienie to miałoby zastąpić dotychczasowe. Klauzula o wypowiedzeniu była identyczna z klauzulą z Układu o ograniczeniu systemów antyrakietowych.

Zaletami Tymczasowego porozumienia było zamrożenie przynajmniej na 5 lat pułapu stałych lądowych wyrzutni międzykontynentalnych rakiet balistycznych, określenie limitów dla wyrzutni rakiet balistycznych na okrętach oraz liczby okrętów, zobowiązanie się mocarstw do kontynuowania współpracy w sprawie dalszego ograniczenia zbrojeń strategicznych oraz przełożenie na język porozumienia koncepcji równowagi sił i równego bezpieczeństwa stron.

Wady to pominięcie sprawy ruchomych wyrzutni lądowych międzykontynentalnych rakiet balistycznych, limitu głowic nuklearnych, które mogą być przenoszone przez jedną rakietę, kwestii lotnictwa strategicznego oraz środków przenoszenia głowic nuklearnych średniego zasięgu zgromadzonych w Europie.

Jednak pomimo wad porozumienia SALT I są głównymi amerykańsko – radzieckimi porozumieniami dotyczącymi wyścigu zbrojeń i pomimo, iż ich moc wiążąca wygasła 3 października 1977 roku, to strony postanowiły, że do czasu wejścia w życie nowego porozumienia na ten temat, będą postępować tak, jakby jego ważność trwała.




1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna