Układ w sprawie Antarktyki


Konwencja o Zakazie i Ograniczeniu Stosowania



Pobieranie 0.5 Mb.
Strona9/14
Data29.04.2016
Rozmiar0.5 Mb.
RodzajReferat
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Konwencja o Zakazie i Ograniczeniu Stosowania

Niektórych Broni Konwencjonalnych z kwietnia 1981 roku

Po zakończeniu II wojny światowej oraz w latach siedemdziesiątych nastąpiła intensyfikacja konsultacji i rokowań międzynarodowych na rzecz dalszego rozwoju prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. Decydującą role w tym procesie odegrał Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża. Działania na rzecz nowelizacji uznawanego powszechnie za przestarzałe prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych podyktowane były ogólnym niepokojem światowym coraz powszechniejszym stosowaniem nowych, coraz bardziej okrutnych rodzajów broni konwencjonalnej w wówczas toczących się konfliktach zbrojnych (np. wojna w Wietnamie). To właśnie modernizacja wciąż to nowych rodzajów broni konwencjonalnej stała się źródłem zdecydowanego wzrostu liczby ofiar wojennych, zwłaszcza spośród ludności cywilnej (np. wg. W. Multana aż 70% ogólnej liczby zabitych w wojnie wietnamskiej). Jednym słowem wzrastająca w ostatnich latach częstotliwość konfliktów zbrojnych wraz z ich zakresem zniszczeń oraz cierpieniem ludności cywilnej były w dużej mierze wynikiem stosowania nowoczesnej broni konwencjonalnej. Zaliczyć do niej można trzy rodzaje broni:(a) broń zapalającą – tj. broń lub środek wybuchowy, którego zasadniczym przeznaczeniem jest wywoływanie pożarów obiektów lub powodowanie oparzeń osób na skutek działania płomieniowego albo cieplnego, zachodzących pod wpływem reakcji chemicznych substancji (w formie miotaczy ognia, rakiet, granatów, min, fugasów oraz pocisków zapalających – do broni zapalających należy napalm, którego efektywność bojowa jest zdecydowanie większa niż broni eksplozyjnej). Najczęstszym skutkiem użycia tej broni jest śmierć lub długotrwałe i trudne leczenie rannych; (b) broń neokonwencjonalną – różnego rodzaju broń odłamkowa stosowana na polu walki oraz na obszarach pozafrontowych, zarówno przeciwko ludziom jak urządzeniom i pojazdom (środkiem przenoszenia są zwykle kule karabinowe, pociski artyleryjskie, rakiety, granaty, miny, bomby lotnicze – ich efektywność zależy od wielkości, liczby oraz rodzaju odłamków)14, wybuchowe mieszanki paliwa z powietrzem (straty wśród ludności cywilnej mogą wynosić 50-100%, skutkiem czego są niezwykle bolesne i trudne do leczenia obrażenia fizyczne, toksyczne i termiczne), oraz strzeleckie pociski małokalibrowe o dużej prędkości początkowej (ugodzenie pociskiem o dużej prędkości powoduje rozległe rany, wyjątkowe cierpienia i sporą śmiertelność)15; (c) broń o opóźnionym działaniu – często skierowana przeciwko ludności cywilnej, jak np. bomby z opóźnionym działaniem lub różnego rodzaju miny.


Rezultatem kilkuletnich intensywnych prac prowadzonych na łamach ONZ i Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża na rzecz zakazu i ograniczenia broni konwencjonalnych powodujących nadmierne cierpienia była podpisana 10 kwietnia 1981 roku konwencja o zakazie i ograniczeniu stosowania niektórych broni konwencjonalnych. Według konwencji wprowadzenie zakazu lub ograniczenia stosowania niektórych broni konwencjonalnych miało przyczynić się do odprężenia międzynarodowego, postępu w kierunku powszechnego i całkowitego rozbrojenia pod ścisłą i skuteczną kontrolą międzynarodową. Konwencja składa się z następujących dokumentów: konwencji ogólnej, protokołu w sprawie odłamków niewykrywalnych (Protokół I), protokołu w sprawie zakazów lub ograniczeń stosowania min, min pułapek i innych urządzeń (Protokół II), protokołu w sprawie zakazów lub ograniczeń użycia broni zapalających (Protokół III), (w latach 90. załączony został jeszcze jeden protokół dot. broni laserowej [oślepiającej]).
Konwencja ogólna nawiązuje w preambule do ustanowionych dotychczas zasad międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. Potwierdza ona, po pierwsze, że „prawo stron konfliktu zbrojnego do doboru metod i środków prowadzenia wojny nie jest nieograniczone; po drugie, zabronione jest używanie w konfliktach zbrojnych broni amunicji lub materiałów i metod prowadzenia wojny, które powodują zbędne szkody lub niepotrzebne cierpienia; po trzecie, zabronione jest stosowanie metod lub środków prowadzenia wojny, których celem lub oczekiwanym skutkiem jest wywoływanie rozległych, długotrwałych i poważnych szkód w środowisku przyrodniczym”. Po czwarte, konwencja nadmienia, iż w sprawach nie objętych konwencją lub innymi porozumieniami międzynarodowymi ludność cywilna i kombatanci korzystają z ochrony ogólnych zasad prawa międzynarodowego i „nakazów sumienia publicznego”.
Protokół w sprawie odłamków niewykrywalnych (Prot. I) zabrania stosowania wszelkich rodzajów broni których zasadnicze działanie polega na rażeniu odłamkami niemożliwymi do wykrycia w ciele ludzkim za pomocą promieni rentgena. W rzeczywistości zakaz ten dotyczy amunicji, której podstawowym tworzywem byłyby sztuczne tworzywa, szkło lub drzewo, jednym słowem materiał niekontrastujący przy prześwietleniu ciała ludzkiego promieniami rentgenowskimi. Określenie lokalizacji i usunięcie tych pocisków stałoby się niezwykle utrudnione, co łączyłoby się zarazem z dodatkowymi cierpieniami (można tu domniemywać, iż zakazem nie zostały natomiast objęte te rodzaje broni, których niewykrywalne elementy nie stanowią zasadniczej części [może to być przedmiotem bardzo rozciągliwych interpretacji]).
Protokół w sprawie zakazów lub ograniczeń stosowania min, min-pułapek i innych urządzeń (Prot. II). W Protokole drugim zakres przedmiotowy zakazów i ograniczeń w nim zawartych jest zdecydowanie szerszy niż w Protokole pierwszym. Obejmuje on miny lądowe (art. 2 Prot. II) (tzn. dowolne środki wybuchowe, ustawione w ziemi, na ziemi lub nisko nad ziemią albo inną powierzchnią i przeznaczoną do wybuchu lub odpalenia wskutek obecności, zbliżania się lub zetknięcia z nim osoby lub pojazdu)16, miny pułapki (tzn. urządzenia lub materiały, które są przeznaczone, skonstruowane albo przystosowane do zabijania lub ranienia i które działają nieoczekiwanie, gdy człowiek dotknie lub przybliży się do przedmiotu mającego wygląd nieszkodliwego albo wykona czynność mającą pozory bezpiecznej) oraz inne urządzenia (takie jak ręcznie umieszczaną amunicję lub urządzenia mające na celu zabijanie lub ranienie, uruchamiane zdalnie albo automatycznie po upływie określonego czasu). Protokół nie obejmuje jednak min przeciw okrętom morskim lub pływającym jednostkom śródlądowym.

Art. 3 Prot. II zabrania stosowania wymienionych rodzajów broni w trybie represji oraz przeciwko ludności cywilnej zarówno w celach ofensywnych, jak i obronnych. Protokół zabrania również niekontrolowanego użycia min, min pułapek i innych urządzeń, nakazując takiego ich rozmieszczenia, aby konsekwencje użycia były skierowane tylko przeciw obiektom wojskowym. Choć punkt „c” art. 3 dopuszcza możliwość powstania przypadkowych następstw dla osób i obiektów cywilnych, nie mogą one jednak stać się „niewspółmierne w zestawieniu z przewidywanymi konkretnymi i bezpośrednimi korzyściami wojskowymi.” (postanowienie to daje ponownie możliwości szerokiej interpretacji postanowień Protokołu II).

Co do bardziej szczegółowych ograniczeń i zakazów art. 3, Prot. II precyzuje kolejno:


  1. ograniczenia użycia min innych niż zdalnie ustawiane, min pułapek i innych urządzeń w rejonach zamieszkanych: art. 4 zabrania użycia min „w miastach, osiedlach, wsiach i innych rejonach o podobnym skupieniu osób cywilnych, w których nie toczą się walki pomiędzy siłami lądowymi ani walki bezpośrednio nie zagrażają”. Dozwolone, jest jednak stawianie min na, lub w pobliżu obiektów wojskowych znajdujących się pod kontrola strony przeciwnej oraz w wypadku równomiernego podjęcia środków ochrony osób cywilnych (np. poprzez ustawienie znaków ostrzegawczych, ogrodzeń itp.)

  2. ograniczenia użycia min zdalnie ustawianych: art. 5 Prot. II zabrania zdalnego zakładania min poza rejonem, w którym znajdują się obiekty wojskowe (obowiązkowe jest sporządzenie ewidencji rozmieszczenia min oraz wyposażenie każdej z nich w mechanizm samounieszkodliwiający. Prot. II stawia wymóg, aby każdy wypadek zdalnego stawiania min mogący spowodować straty w ludności cywilnej był podawany uprzednio do wiadomości.

  3. zakaz użycia niektórych min-pułapek „w postaci pozornie bezpiecznego przedmiotu przenośnego w celu wybuchu przy zbliżeniu się lub styczności”, albo dołączonych lub upodobnionych do: uznanych w skali międzynarodowej oznak ochronnych (np. Czerwony Krzyż), chorych, rannych , zwłok, miejsc grzebania zmarłych, urządzeń i sprzętu sanitarnego, zabawek dziecięcych (np. w Afganistanie -> jak przedstawione na filmie pt. „Kandahar”), żywności i napojów, wyposażenia kuchennego, przedmiotów o charakterze religijnym, pomników historycznych, dział sztuki, miejsc kultu religijnego, zwierząt, itp., itd. Art. 6 zawiera ponadto ogólny zakaz stosowania min-pułapek mogących powodować zbędne ranienia lub niepotrzebne cierpienia – niezależnie od okoliczności.

Postanowień Protokołu II nie można jednak zinterpretować jako wprowadzającego absolutny zakaz stosowania min-pułapek. Jest to tylko zakaz częściowy. Już bowiem

art. 6 zaznacza iż chodzi tu o zakazy użycia niektórych min-pułapek.

Art. 7 par. 2 zobowiązuje strony do „zabezpieczenia ewidencji rozmieszczenia wszystkich innych pól minowych i min-pułapek, które pozostawiły lub rozmieściły”.

Art. 8 stanowi, że strony konfliktu zbrojnego zobowiązane są przed wprowadzeniem do danego rejonu sił ONZ usunąć lub unieszkodliwić wszystkie miny-pułapki tak aby zabezpieczyć przed nimi siły ONZ. Dodatkowo powinny zostać dostarczone dowództwu ONZ wszelkie niezbędne informacje o dyslokacji takich min.
Protokół w sprawie zakazów lub ograniczeń użycia broni zapalających (Prot. III)

Art. 2 niniejszego Protokołu mówi, iż zabronione jest, niezależnie od okoliczności, używanie broni zapalającej do atakowania ludności cywilnej i obiektów niewojskowych. Art. 1 Protokołu definiuje tę broń jako broń lub środek wybuchowy, które zasadniczo przeznaczone są do wywoływania pożarów obiektów lub powodowania oparzeń osób wskutek działania płomieniowego albo cieplnego lub obu jednocześnie, zachodzących pod wpływem reakcji chemicznych substancji (występują one w postaci miotaczy ognia, fugasów, pocisków, rakiet, granatów, min, bomb, i innych zasobników z substancjami zapalającymi). Zakaz ten stanowi potwierdzenie art. 51 Protokołu dodatkowego konwencji genewskiej. Przedmiotem ataku lotniczego bronią zapalająca nie mogą również być obiekty wojskowe rozmieszczone w rejonach skupienia osób cywilnych.


Protokół III także zabrania niszczenia za pomocą broni zapalających środowiska naturalnego człowieka, lasów i innej roślinności. Wyjątkiem są sytuacje „kiedy te składniki środowiska przyrodniczego są wykorzystywane do ukrycia, zakrycia lub maskowania żołnierzy lub obiektów wojskowych albo same stanowią obiekty wojskowe”.
Podsumowując można by powiedzieć, iż konwencja z 10 kwietnia 1981 roku zajmuje miejsce szczególne pośród porozumień międzynarodowych dotyczących zakazu lub ograniczenia stosowania poszczególnych rodzajów broni. Zawiera ona bowiem ważkie uzgodnienia zakazujące (ograniczające) użycie niektórych rodzajów broni konwencjonalnej zaliczanych do broni, których zastosowanie powoduje nadmierne cierpienia.

Referat numer 14






1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna