Uniwersytet Śląski w Katowicach Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej



Pobieranie 269.63 Kb.
Strona1/5
Data07.05.2016
Rozmiar269.63 Kb.
  1   2   3   4   5

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej
Michał Dębicki

BIBLIOGRAFIA SMOKÓW




DZIEŁA TEORETYCZNE O SMOKACH WYDANE W POLSCE W LATACH 1975-2008

Katowice 2010



SPIS TREŚCI



WSTĘP 4

WYKAZ SKRÓTÓW I SYMBOLI 8

BIBLIOGRAFIA 9

INDEKS RZECZOWY 17



INDEKS FORMALNY 26



WSTĘP


Argentyński pisarz Jorge Luis Borges napisał w swej Księdze istot zmyślonych „Nie umiemy zdefi­niować smoka, tak jak nie umiemy zdefiniować wszechświata, ale jest coś w wizerunku smoka, co odpowiada ludzkiej wyobraźni i tłumaczy pojawienie się smoka pod różnymi szerokościami geograficznymi i w rozmaitych epokach”1. No właśnie... Czym jest smok? Przy założeniu, że jest to coś więcej niż kilkumetrowa jaszczurka z doczepionymi skrzydłami i wetkniętym w gardło palnikiem gazowym, trudno jest odpowiedzieć na to pytanie. Każdy z nas co innego wyobraża sobie jako smoka, a jednocześnie jest to stwór obecny w każdej niemal kulturze na Ziemi. Skąd się wziął i co właściwie robi, sie­dząc od wieków w ludzkiej wyobraźni? Każdy, kto się nad tym zastanawia, napotyka przed sobą ścianę – albo raczej: prawdziwie smoczy chaos... To skromne dziełko powstało po to, by ten chaos choćby trochę poskromić i uporządkować.
Podstawowym problemem jest rzecz jasna fakt, że nawet nie umiemy zdefiniować smoka, obiektu naszych badań. Nazwa ta jest tak wszechstronna i wieloznaczna, że trudno określić, co smokiem jeszcze jest, a co już nim nie jest. Na przykład pegaz raczej nie jest smokiem. Podobnie feniks. A gryf? Biblijny Lewiatan? Grecki Pyton? Lernejska Hydra? Bazyliszek z Warszawy? Smok z Komodo? Bardzo trudno jest określić granicę między smokiem i nie-smokiem, gdyż praktycznie każdy, zajmujący się tym zagadnieniem, badacz tworzy własną klasyfikację potworów i inne stwory włącza do smoczej rodziny, a inne z niej wyrzuca. Poważnym problemem są choćby węże, które w niektórych mito­logiach, kulturach czy kosmogoniach wręcz utożsamiane są ze smokami. Bibliografia ta stara się – nie tworząc własnej klasyfikacji – zebrać dzieła, opisujące smoki w dość wąskim zakresie. Te bar­dziej smokopodobne potwory "z pogranicza", które pojawiały się w wy­kazanych dziełach, znala­zły miejsce w indeksie rzeczowym.
Bibliografia smoków rejestruje więc dokumenty, traktujące o smokach. Nie zbiera jednak tych dzieł, w których stworzenia te zostały użyte jako element świata przedstawionego. Innymi słowy: zbiera dokumenty, „objaśniające” smoki, a nie „wykorzystujące” smoki. Dlatego nie znajdziemy tu dziecięcych bajek, antologii baśni, podań, legend, mitów, czy też opowiadań lub powieści fan­tasy, wykorzystujących smoki jako podstawowy budulec swego niezwykłego świata2. Poprzez taki właśnie dobór materiałów bibliografia ta ma pomóc w zrozumieniu, czym jest smok, a czym nie jest, o ile to w ogóle jest możliwe...
Bibliografia uwzględnia tylko książki i artykuły z czasopism opublikowane w Polsce i po polsku. Wykazuje tylko pierwsze wydania dzieł (jedynie wspominając o kolejnych w adnotacjach). W celu uzyskania dzieł najbardziej aktualnych i wartościowych, rejestruje piśmiennictwo od 1975 roku. Aby umożliwić choć zbliżenie się do kompletności zebranych dokumentów, zo­stała ograni­czona do 2008 roku3. Smoki stanowią tak szerokie zagadnienie, tak wielu pisało o smokach, w tak wielu występowały źródłach, że stosować trzeba selekcję materiałów – po to, by wyłowić tylko to, co najistotniejsze. Dlatego bibliografia ta nie uwzględnia:

  • Ogólnych dzieł (jak encyklopedie, ogólne słowniki, słowniki poszczególnych mitolo­gii – acz rejestruje bestiariusze, niektóre słowniki symboli czy ogólne dzieła o stworzeniach fantastycznych, o ile zajmują się smokami)

  • Dzieł, w których smok pojawia się epizodycznie, jak i takich, w których nie stanowi tematu dzieła

  • Recenzji (książek, filmów o smokach)

  • Bestiariuszy gier komputerowych i fabularnych (RPG)

Mając na celu dotarcie do każdego odbiorcy, bibliografia zbiera zarówno dokumenty dla dzieci i młodzieży, popularne czy popularno-naukowe jak i stricte naukowe. By ułatwić odnale­zienie się w tych grupach, całość zebranego piśmiennictwa została podzielona na 3 takie właśnie działy, odpowiadające różnym potrzebom czytelniczym, przyzwyczajeniom i predyspozycjom. Dodatkowo wydzielono słowniki i leksykony w każdym z tych działów od reszty publikacji. Za­stosowany w dalszych poddziałach układ chronologiczny pozwala na rozeznanie się w zebranym piśmiennictwie pod kątem aktualności publikacji4.


W poszukiwaniach konkretnych zagadnień związanych ze smokami, konkretnych smoków, czy jeszcze konkretniejszych smokobójców przyda się niewątpliwie indeks rzeczowy (powstały w wyniku analizy treściowej niemal każdego z do­kumentów), który ma za zadanie w jednym miejscu przedstawiać całość smoczej problematyki. Stanowi pewnego rodzaju centralny indeks rzeczowy smoków. Zastosowano również indeks formalny (a ściślej krzyżowy, łączący w jednym szeregu hasła indeksu osobowego i tytułowego), pomocny w szukaniu dzieła po jego tytule lub nazwisku autora, tłumacza, redaktora itp.
Zastosowany w bibliografii opis bibliograficzny jest zgodny z Polską Normą PN 82/N-01152.01 Opis bibliograficzny. Książki wraz ze zmianą A1 – PN-N-01152-1/A1 : 1997 Opis bibliogra­ficzny. Książki oraz PN-N-01152-2 : 1997 Opis bibliograficzny. Wydawnictwa ciągłe. Bibliografia ta sto­suje opis drugiego stopnia szczegółowości. Adnotacje stworzone zostały zgodnie z normą PN-77/N-01221 Adnotacje i analizy dokumentacyjne, a indeksy – z normą PN-73/N-01159 Indeksy do bibliografii. Skróty sporządzone zostały z normą PN-N-01158 : 1985 Skróty wyrazów i wyrażeń w opisie bibliograficznym.
Materiały do Bibliografii Smoków zgromadzone zostały głównie na podstawie Przewodnika Bi­bliograficznego i Bibliografii Zawartości Czasopism. Dodatkowymi źródłami były:

  • katalogi biblioteczne (m.in. Biblioteki Śląskiej, Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ślą­skiego, Wspólnej Bazy BN i Bibliotek Publicznych),

  • katalog NUKAT,

  • katalogi księgarskie (sieci takie jak Empik, Merlin, Gandalf),

  • Polska Bibliografia Literacka i bibliografie specjalne związane z fantastyką5,

  • bibliografie załącznikowe6.

Większość opisów znajdujących się w bibliografii została sporządzona z autopsji. Pozostałe (zaznaczane gwiazdką przy numerze pozycji) pobrane zostały z powyższych źródeł.
Bibliografia w zasadzie kierowana jest do wszystkich ludzi ciekawych świata i... siebie sa­mych. Nietrudno się jednak domyślić, że największy pożytek będą mieć z niej entuzjaści fantasy czy fantastyki w ogóle, a już w szczególności żądni wiedzy fanatycy smoków, którzy o tych stwo­rzeniach pragną wiedzieć dosłownie wszystko.



  1   2   3   4   5


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna