W projekt Calimera jest finansowany przez Komisję Europejską



Pobieranie 2.67 Mb.
Strona13/27
Data29.04.2016
Rozmiar2.67 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   27

Przewodniki PA/JISC


Efekt porozumienia między brytyjskim środowiskiem akademickim a wydawcami, określający zasady nieograniczonego kopiowania danych elektronicznych i uprawnionego użytku.

http://www.ukoln.ac.uk/services/elib/papers/pa/clearance/study.doc
SCRAN (Scottish Cultural Resources Access Network) Szkocka Sieć Dostępu do Zasobów Kulturowych

Projekt uruchomiony dla stworzenia sieciowej bazy zasobów multimedialnych do nauczania historii człowieka i kultury materialnej w Szkocji. Użytkownicy muszą posiadać licencje i zaakceptować restrykcje związane z korzystaniem z zasobów. http://www.scran.ac.uk


UKOLN

Centrum ekspertyz i zarządzania informacją cyfrową, świadczące usługi na rzecz bibliotek oraz środowisk informacyjnych, edukacyjnych i związanych z dziedzictwem kulturowym. http://www.ukoln.ac.uk/


Stany Zjednoczone
Coalition for Networked Information (CNI) Koalicja na rzecz informacji elektronicznej udostępnionej w sieci

Organizacja amerykańska wspierająca rozwój informacji w sieci internetowej dla dobra komunikacji naukowej i zwiększenia potencjału intelektualnego. Zawiera projekt umowy informacji sieciowej oraz licencje pochodzące z projektu Prawo Elektronicznego Dostępu do Informacji i Dostarczanie Informacji. http://www.cni.org/


Legal insight – Analiza prawna

Portal o tematyce prawniczej, zawiera wywiady z ekspertami oraz pokaźny zbiór informacji na temat praw własności intelektualnej, praw autorskich prawa do utworów muzycznych, opcji dostępnych w przypadku naruszenia oryginalnego oprogramowania itp. http://www.legalinsight.net



LIBLICENSE

Projekt finansowany przez Radę Bibliotek i Zasobów Informacyjnych (CLIR) rozpoczęty w 1996 roku. Ma za zadanie udzielanie informacji i szkolenie w kwestii negocjowania umów dotyczących zasobów informacji elektronicznej. Witryna zawiera licencję modelową, warunki udzielenia licencji, inicjatywy licencyjne oraz listę mailingową.

http://www.library.yale.edu/~llicense/index.shtml
Powrót do Spisu Treści


Calimera – Poradnik

Rozdział 3:

Wskazówki Techniczne



Wskazówki projektu CALIMERA
Technologie i infrastruktura

ZAKRES


Sektor dziedzictwa kulturowego dąży do dostarczenia usług, które mają wymierny społeczny, ekonomiczny i edukacyjny wpływ na społeczeństwo. Przewodnik ten opisuje kluczowe technologie, będące podstawą tych usług:

  • XML (eXtensible Markup Language)

  • Usługi sieciowe

  • Sieci semantyczne

  • Usługi sieci semantycznych

  • Sieci komputerowe

  • Dostęp szerkopasmowy

  • Światłowody

  • Łącza satelitarne

  • Sieć bezprzewodowa

  • WiFi


ZAGADNIENIA STRATEGICZNE ZAKRES
Technologia już teraz zmieniła sposób, w jaki muzea, biblioteki i archiwa dostarczają usług, uczyniła również możliwymi nowe usługi, które jeszcze kilka lat temu trudno było sobie wyobrazić. Użytkownicy coraz bardziej przyzwyczajają się do usług dostarczanych drogą elektroniczną, takich jakie chociażby dostarcza sektor handlu detalicznego, czy bankowego. Program Technologie Społeczeństwa Informacyjnego realizowany w ramach VI Programu Ramowego UE skupia się na „technologiach przyszłej generacji, w których komputery i sieci internetowe będą stanowiły integralną część życia codziennego” [1]. Instytucje dziedzictwa kulturowego mogą odgrywać główną rolę w tych wydarzeniach.
Dostarczanie usług drogą elektroniczną ma wpływ na ogólną infrastrukturę, na którą składają się budynki, wyposażenie i sprzęt. Należy znaleźć miejsce na komputery, wyświetlacze dotykowe oraz czynności związane z obsługą sprzętu. Wymagane są różne typy umeblowania. Należy zainstalować połączenia sieci komunikacyjnej. Z drugiej strony wielu użytkowników będzie miało dostęp do usług na odległość i dla nich fizyczna przestrzeń, umeblowanie i wyposażenie będą mniej znaczące.
Wskazówki zawarte w tym materiale skupiają się na infrastrukturze technologicznej, gdzie zagadnienia strategiczne dla muzeów, bibliotek i archiwów wskazują sposoby, dzięki którym można nadążyć za wzrastającym skomplikowaniem nowych, szybko starzejących się technologii, wybierając te z nich, które w największym stopniu wiążą się z dziedzinami ich zainteresowań, spełniają oczekiwania użytkowników, oraz wypełniają europejskie i narodowe cele e-dostępności .
WYTYCZNE DOBREJ PRAKTYKI ZAKRES
Przez cały czas pojawiają się nowe techniki i standardy, wciąż zmieniając się i rozwijając. Muzea, biblioteki i archiwa muszą być świadome obecnego stanu ich rozwoju, aby uniknąć przyjęcia niewłaściwej lub przestarzałej technologii i standardów.
Zrozumienie tych spraw przez muzea, biblioteki i archiwa jest potrzebne dla zaplanowania i określenia priorytetu swojej pracy, w szczególności kiedy tworzą nowe systemy lub zlecają prace rozwojowe konsultantom czy zleceniobiorcom z zewnątrz.
XML
– eXtensible Markup Language ZAKRES

XML jest mechanizmem lub „metajęzykiem” tworzenia języka znaczników do konkretnych zastosowań. Jego pierwszorzędnym zadaniem jest ułatwić podział struktury tekstu i informacji między komputerami w sieci internetowej. XML jest oficjalną rekomendacją World Wide Web Consortium (W3C). Zrozumienie znaczników pomaga zrozumieć XML. Język znaczników jest zespołem zasad kodowania lub znakowania struktur w dokumencie. Nazwa pochodzi z tradycyjnej praktyki wydawniczej „oznaczeń” na ®ękopisie, czyli dodawania instrukcji drukarskich na marginesie manuskryptu, np. przez wydawnictwo w celu komunikacji między autorami, redaktorami i drukarzAmi publikowanych prac. Specyfikacja XML określa standardowy sposób opisywania znaczników.


XML skupia się bardziej nad zawartością dokumentu, niż na formacie czy układzie, tj. nacisk położony jest na identyfikację odcinka tekstu jako nazwy z określeniem, jakie miejsce powinna ta nazwa zajmować, bardziej niż to, czy jest ona pisana czcionką półgrubą, podkreśloną czy kursywą, ponieważ są to jedynie środki wizualne i nie reprezentujące charakterystyki nazwy, takiej jak imię, nazwisko, tytuł etc.
Dokumenty XML mogą być stworzone aby odpowiadały zespołowi zasad, które są wyrażone jako Document Type Definition (DTD, Definicje Typu Dokumentu) oraz Schema (Język Definiowania Schematu XML). Tak więc DTD i Schema (schemat) mogą stanowić charakterystykę nazwy oraz sposób jej kodowania. Jeśli DTD oraz Schema (takie jak MARC-XML [2] czy EAD (Encoded Archival Description) [3]) zostały raz zdefiniowane i opublikowane, każdy dokument XML może być z nimi połączony. Mechanizm ten pozwala dokumentom XML być spójnie sprawdzonym i przetworzonym przez oprogramowanie, dla różnych celów, np. poszukiwania, uzyskiwania i wymiany danych.
Na koniec można dodać że, XML jest wyrażany w standardzie Unicode [4] , co czyni go niezależnym od języka i komputera.
W celu wprowadzenia do tematu, zobacz „A Gentle Introduction to XML” autorstwa CM Sperberg-McQueen i Lou Burnard [5] na stronie TEI (Text Encoding Initiative).

TEI jest międzynarodowym i interdyscyplinarnym standardem, który pomaga bibliotekom, muzeom, archiwom, wydawcom i innym osobom wyrazić każdy rodzaj tekstu literackiego i językowego do badań on-line i nauczania przy użyciu schematu kodowania, który jest jak najbardziej wyrazisty i jak najmniej wychodzący z użycia [6]. (Zobacz również 10 punkt podsumowania opracowanego przez W3C [7]). Informacje bardziej szczegółowe można znaleźć na stronach internetowych W3C [8], Wikipedii [9] i XML.COM [10]. Istnieje wiele badań i projektów wdrożeniowych skoncentrowanych na XML. Dobrym źródłem aktualnej informacji w poszukiwaniach udogodnień i specyfikacji, włączając narzędzia takie jak xpath, jest strona W3C XML Query Group [11].
Usługi sieciowe ZAKRES

Usługi sieciowe ewoluowały w odpowiedzi na potrzeby dużych organizacji by umożliwić szerokiemu zakresowi oprogramowania napisanemu w różnych językach i działającemu na różnym sprzęcie, dzielić się i wymieniać informacją. Jednakże pod względem organizacji Internet jest mieszaniną podobnych aplikacji i środowisk. Sektor dziedzictwa kulturalnego jest tego dobrym przykładem – aby znaleźć zasoby w Internecie poszukujący potrzebuje ułatwień, które pozwolą mu otrzymać rezultaty jednego wyszukiwania z rozmaitych systemów, przechowywanych w rozmaitych bazach danych z różnymi strukturami danych, rozmaitymi konwencjami wyszukiwania i sposobami prezentacji.


Czym więc właściwie są usługi sieciowe? Usługa jest fragmentem kodu programu – zazwyczaj napisanego w Java, C#(C++) albo innym obiektowym języku programowania – określającym znaczenie, dzięki któremu obiekty albo klasy obiektów są dostępne lub/i manipulowane. Usługi sieciowe wykorzystują XML do opisywania usług przez Web Services Description Language (WSDL) [12] i przez Simple Object Access Protocol (SOAP) [13] do przekazania wiadomości między usługami i aplikacjami klienckimi, których je używają. Informacje SOAP są w większości dostępne przy użyciu protokołów bazowanych na TCP/IP, np. HTTP, SMTP, FTP przez internet. Universal Description, Discovery and Integration (UDDI) [14] oraz Light Weight Directory Access Protocol (LDAP) [15] są usługami katalogowymi które umożliwiają rozpoznanie dostępnych usług. Usługi sieciowe są niezależne od języka i platformy sprzętowej.
Bardziej szczegółowe informacje są dostępne na stronach W3C [16], OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards) [17], Wikipedia [18]. WS-I (Web services Interoperability Organization) [19]. OASIS udostępnia serwis prezentujący wszelkie zmiany technologiczne (awareness service ) [20].
Przykładami spoza sektora dziedzictwa kulturowego wykorzystania usług sieciowych jest Xmethods katalog prostych usług sieciowych wraz z demonstracją możliwości [21]. .
Technologia usług sieciowych rozwija się gwałtownie. Zobacz np. WS-Security [22].



Sieci semantyczne ZAKRES

Sieć semantyczna to wizja opisana w głównym artykule miesięcznika „Scientific American” w maju 2001 r.[23]. Według Tima Berners-Lee, dyrektora Konsorcjum WWW (W3C), sieć semantyczna to sieć danych, pod pewnymi względami podobna do globalnej bazy danych. Jest oparta na idei, że „celem sieci WWW jest to, aby była ona użyteczna nie tylko w komunikacji człowiek-człowiek, ale także, aby maszyny mogły w niej uczestniczyć i świadczyć pomoc”. Ważne dla rozwoju sieci semantycznej koncepcje, technologie, protokoły i standardy zawiera XML, RDF oraz unikalna identyfikacja. Dobrym źródłem bieżącej informacji o badaniach i rozwoju, jest strona W3C Semantic Web [25]. Szósty Program Ramowy zademonstrował zaangażowanie Unii Europejskiej w tym obszarze technologii, a pierwsze europejskie sympozjum Sieci Semantycznej odbyło się na Heraklionie w Grecji, w maju 2004 roku [25].
RDF (Resource Description Framework) ZAKRES

Technologia RDF umożliwia kodowanie, wymianę i ponowne wykorzystanie zorganizowanych metadanych, z wykorzystaniem XML jako składni wymiany. W ten sposób wspierana jest integracja różnych aplikacji z katalogu biblioteki i katalogów światowych; znajduje zastosowanie do grupowania i gromadzenia wiadomości, oprogramowania i zawartości oraz do osobistych zbiorów muzycznych, fotografii i wydarzeń.


RDF pozwala na opis zasobu jako zestawu właściwości, które są zgodne z nazwanym schematem. Stwierdzenia te są zapisywane w rdf: Elementach opisowych XML.
Powodem, dla którego możliwości tej technologii są tak duże, jest fakt, że narzuca ona strukturalne ograniczenia, które wspomagają spójne i jednoznaczne kodowanie i wymianę standaryzowanych metadanych, a to przewiduje wymienialność oddzielnych pakietów metadanych zdefiniowanych przez różne grupy opisywania zasobów. Oprócz tego RDF dostarcza sposobu publikowania słowników, zarówno czytelnych dla ludzi, jak i możliwych do obróbki maszynowej, projektowanych po to, by zachęcić do ponownego użycia i rozszerzenia semantyki metadanych wśród rozproszonych grup informacyjnych Opisy RDF są analogicznie niekiedy wykorzystywane przez biblioteki.

Więcej informacji na stronach W3C RDF [26].


The Web Ontology Language (OWL) [27] jest zbudowany (builds on) na RDF i Schematach RDF, aby dodać bogatsze słownictwo do opisania właściwości i klas. OWL ułatwia tworzenie definicji prostych koncepcji i ich relacji, które mogą być przetworzone przez maszynę. OWL wywodzi się z DAML+Oil [28] najnowszej wersji języka DAML, który umożliwia użycie bogatego zestawu konstrukcji do kreowania ontologii i znaczników informacji, które są możliwe do przeczytania i zrozumienia dla maszyny.
Semantyczne usługi sieciowe ZAKRES

Strony usług sieciowych dostarczają nie tylko informacji statycznej ale pozwalają również na podejmowanie jakiś akcji np. sprzedaż produktów. Sieci semantyczne mają za cel umożliwić użytkownikom takie czynności automatycznie. WSMO (Web Service Modeling Ontology) [29] definiuje ontologie do opisywania róznych aspektów usług sieciowych. OWL-S [30] (wcześniej DAML-S [31]) jest ontologią serwisu, która ma za cel umożliwienie tego. Ważność ontologii dla semantycznych usług sieciowych spowodowała opracowanie schematów rozszerzeń dla istniejących języków webowych. XML został rozszerzony o XML-Schema (XMLS) [32], podczas gdy RDF został rozszerzony o RDF-Schema (RDFS) [33].


Ontologie ZAKRES

Ontologie są kluczowe dla budowy inteligentnych usług sieciowych, pomagając maszynom komunikować się bardziej efektywnie. Ontologię można opisać jako formalny opis obiektów i ich wzajemnych zależności. W kontekście sieci semantycznej wyznaczonym celem jest umożliwienie wzajemnej komunikacji pomiędzy maszynami z ograniczonym lub bez udziału człowieka (zob. Wonderweb [34]). Istnieje coraz więcej semantycznie bogatych sposobów podejścia do modelowania ontologii, w tym:



  • lista terminów – o niezdefiniowanych związkach między nimi;

  • schemat klasyfikacji;

  • tezaurusy – generyczne i asocjacyjne;

  • mapy tematyczne [35], nowa norma ISO dla systemu opisującego strukturę wiedzy i wiążącego ją z zasobami informacyjnymi. Powinny one zapewniać znakomite możliwości nawigacji w dużych i wzajemnie połączonych zbiorach. Mapa tematyczna, zamiast replikowania cech indeksu książek, uogólnia je, rozszerzając w wielu kierunkach jednocześnie;

Znaczenie ontologii w systemach zarządzania wiedzą i w rozwoju sieci semantycznej rośnie; mają one zastosowanie w systemach zarządzania wiedzą, np. w handlu elektronicznym gdzie są stosowane do opisu produktów i usług lub opisu organizacji cyfrowych zbiorów muzealnych (zob. Rozwój społeczno-ekonomiczny).


Projekty mogą odkryć potencjał dla semantycznego współdziałania oferowany przez już działające ontologie takie jak: CIDOC Conceptual Reference Model (CRM) [36] czy ABC Ontology/Model [37]. CRM dostarcza wspólnych i rozszerzalnych struktur semantycznych tak że każda informacja związana z dziedzictwem kulturowym może być oznaczona, dostarcza również modelu komunikacji między różnymi źródłami informacji. Ontologia ABC, opracowana dla Harmony Project, jest ontologią najwyższego rzędu, zamierzoną w celu uproszczenia współdziałania między schematami metadanych w dziedzinie biblioteki cyfrowej.
Sieci komputerowe ZAKRES

Dowolne dwa komputery, połączone ze sobą tworzą sieć. Sieć pozwala komputerom wymieniać ze sobą pliki, drukarki, skanery i połączenie internetowe. Występują dwa główne typy sieci: bezprzewodowa i ethernetowa (“przewodowa”) Oba mają dwa główne komponenty: stację bazową (lub inaczej bramę lub router) i kartę sieciową osobną dla każdego komputera w sieci.

W sieci przewodowej, ethernecie kable łączą każdą kartę sieciową ze stacją bazową lub routerem. W sieci bezprzewodowej, fale radiowe są używane do komunikacji pomiędzy kartami sieciowymi bezprzewodowymi a bezprzewodową stacją bazową. W zależności od obszaru jaki pokrywa sieć, może być ona: Osobistą Siecią Komputerową (PAN, Personal Area Network), Lokalną Siecią komputerową (LAN Local Area Network) lub WAN (Siecią Komputerową Rozległą). Technologia bezprzewodowa umożliwia tworzenie sieci ogólnoświatowej.

Sieci wymiany plików pozwalają użytkownikowi na dystrybuowanie plików elektronicznych przez ich komputery, działając jednocześnie jako klient i jako serwer. Komputery i przenośne systemy operacyjne mogą integrować możliwości komunikacji bezpośredniej (Peer-to-Peer) wykorzystując ich możliwości do wymiany plików, dystrybucji, aspektu komunikacyjnego tej technologii (Foldershare [39], Groove Networks [40], Skype [41], Gnutella [42] i Kazaa [43] pozwalają na wymianę wszystkich typów obiektów cyfrowych: filmów, obrazów i oprogramowania oraz komunikowania się).


Dostęp szerokopasmowy ZAKRES

Dostęp szerokopasmowy jest sposobem transmisji danych, w którym pojedynczy nośnik informacji (kabel) pozwala łączyć się z wieloma kanałami przez co użytkownik może korzystać z telefonu i przeglądać zawartość internetu w tym samym czasie. Posiada wystarczającą przepustowość, aby korzystać z aplikacji multimedialnych. Typowe połączenie “wydzwaniane” połączenie (dial-up) to 56 kb/s; szerokopasmowe może być do 1000 raza szybsze. Większość dużych organizacji będzie używać modemów ISDN (Integrated Services Digital Network -”sieć cyfrowa z integracją usług”) lub połączeń typu T1 czy T3 (wysoko przepustowe, zawsze włączone połączenie bezpośrednio łączące sieć lokalną (LAN) z Internetem, zazwyczaj przez firmę telekomunikacyjną). Digital Subscriber Lines (DSL) (cyfrowa linia abonencka) i cyfrowe połączenia kablowe mogą być używane przez małe instytucje oraz do użytku prywatnego. DSL jest relatywnie niedrogim sposobem na stały dostęp do internetu, wykorzystującym linię telefoniczną bez przerywania dostępu do usług telefonicznych. Prędkości oscylują około 1.5 megabita na sekundę. Cyfrowe połączenia kablowe również zapewniają stały dostęp do internetu, jako nośnika transmisji używają kabla miedzianego lub światłowodu, i zapewniają prędkości do 1 megabita na sekundę.


Światłowody ZAKRES

Światłowody są zbudowane z cienkich włókien szklanych. Używają do przekazywania sygnału promieni pulsującego światła na dystans do ponad 50 km (80-100 przyp. tłumacza). Sygnałem może być kodowana komunikacja głosowa lub dane komputerowe. Ponieważ używają mniej energii niż kabel miedziany, zapewniają większy transfer, wielu kanałów na większe odległości. Kable światłowodowe są bardzo lekkie i cienkie są zatem łatwiejsze do instalacji w kanałach kablowych. Trudno jest podsłuchiwać z nich informacje; są również odporne na zakłócenia sygnałem radiowym etc. i są odporne na ogień. Światłowody wchodzą do powszechnego użycia w sieciach lokalnych telewizji kablowej oraz telewizji przemysłowej (CCTV, Closed Circuit TV), etc.


Łącza satelitarne ZAKRES

Dostęp do internetu przez satelitę jest wart rozważenia dla systemów służących społecznościom wiejskim. Używa on anten satelitarnych do przekazu w obie strony (wysyłania i odbierania). Szybkość wysyłania to ok 1/10 z 500 kilobitów na sekundę dla ściągania. Połączenia kablowe i DSL mają większą prędkość ściągania ale systemy satelitarne są 10 razy szybsze niż zwykły modem. Obustronna komunikacja satelitarna używa technologii multicast protokołu IP (Internet Protokol, co znaczy, że jeden satelita może obsługiwać do 5000 kanałów komunikacyjnych jednocześnie oraz, że dane są przesyłane jednocześnie z jednego punktu w wiele miejsc w skompresowanej formie. Kompresja redukuje rozmiar danych a także potrzebne do przesyłania pasmo. Naziemne systemy “wydzwaniane” (dial-up) mają ograniczenia pasma które zapobiegają używaniu technologii multicast na tę skalę.


Łącza satelitarne są jedną z najlepszych szans dla trudno dostępnych obszarów na zdobycie możliwości komunikowania się ze światem. Nie ma na celu lokalnej kontroli dostępu czy zawartości. Stwarza możliwość dotarcia do ludzi w miejscach, gdzie żadne inne medium komunikacyjne nie może jej zapewnić w rozsądnych kosztach.
Sieci bezprzewodowe ZAKRES

Sieci bezprzewodowe (Wireless) pozwalają na połączenie nie ograniczone drutem czy kablem. Istnieje kila rodzajów sieci bezprzewodowych w zależności od obszaru zasięgu od sieci domowych do sieci kontynentalnych:



  1. Lokalna sieć bezprzewodowa (PAN - Personal Area Network) do użytku w biurze czy pokoju. Pozwala na połączenie między bezprzewodową myszką, klawiaturą, laptopem, drukarką etc. przy użyciu fal radiowych i promieni podczerwonych.

  2. Wireless Local Area Network (WLAN Bezprzewodowa sieć lokalna) dla połączeń 10 do 15 użytkowników do 100 metrów wewnątrz pomieszczeń i 300 na zewnątrz. Może być użyteczna w muzeum, bibliotece czy archiwum z wieloma pomieszczeniami i piętrami, a także w zewnętrznych miejscach ekspozycji. Większość sieci typu WLAN jest zbudowanych zgodnie ze standardami WiFi (patrz poniżej).

  3. Wireless Wide Area Network (wWAN Bezprzewodowa sieć rozległa) np. sieć telefonii komórkowej dla połączeń międzynarodowych.

Dla lepszego rozeznania zobacz Wireless networks by Deborah Liddle and Stuart Smitton [44].
Standardy/protokoły sieci bezprzewodowych zawierają:


  • GSM (Groupe Special Mobile - Global Systems for Mobile Communications) [45], standard drugiej generacji (2G) dla telefonów komórkowych dominujący w Europie. Używa masztowych stacji naziemnych i przechowuje informacje na kartach SIM;

  • Bluetooth [46], technologia radiowa krótkiego zasięgu, do 10 metrów), która może być używana dla urządzeń odczytujących metki i do skanerów kodów kreskowych etc.;

  • WAP (Wireless Application Protocol) [47], zaprojektowany do połączeń telefonów z internetem. Użytkownicy przeglądają strony napisane w WML (Wireless Mark-up Language) [48];

  • GPRS (General Packet Radio Service) [49], Technologia 2.5G (to znaczy jest technologią bardziej zaawansowaną niż standard 2G, ale nie spełnia wszystkich wymogów pełnej technologii 3G) która pozwala, aby informacja była wysyłana i odbierana przez sieć telefonii komórkowej. Posiada szybszy transfer niż WAP, lepiej łączy się z internetem.

  • Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) [50], jedna z technologii trzeciej generacji (3G). Szybkości transmisji może być do 2 megabitów na telefon użytkownika, umożliwia też globalny roaming.


WiFi ZAKRES

WiFi (Wireless Fidelity) jest technologią przesyłu danych między komputerami bez użycia kabli.



Punkty dostępu do sieci radiowej (nazywane czasem “hotspot”) wysyłają sygnał radiowy, który może być odbierany przez urządzenia zdolne do jego odbierania. Urządzeniem tym może być laptop, PDA (Personal Digital Assistant - cyfrowy asystent osobisty), telefon komórkowy technologii 3G czy jakiekolwiek inne urządzenie zdolne do odbierania sygnału bezprzewodowego.
Najważniejszym osiągnięciem w technologii WiFi było rozprzestrzenienie się punktów dostępowych. Były one skierowane do ludzi którzy, w trakcie przemieszczania się chcieli mieć dostęp do Internetu czy sieci zabezpieczonych przez Internet. Typową lokalizacją dla punktów dostępowych są bary szybkiej obsługi, kawiarnie, stacje kolejowe, hotele i biblioteki. Płatne punkty dostępowe są obecnie instalowane tak, aby pokrywały centra miast. Niektóre z nich są dostępne za darmo, ale większość jest płatna, opłata jest ustalana na podstawie okresów używania (np. za 30 minut).
Punkty dostępowe pozwalają użytkownikowi łatwo włączyć (dla przykładu) jego laptop i przeglądać Internet bez fizycznego podłączania się czy włączania w sieć hosta. Takie rozwiązanie to oczywista korzyść dla osób, które są z dala od biura a potrzebują sprawdzić pocztę elektroniczną, czy badaczy którzy przechowują swoje dane na swoim laptopie, czy dla kogokolwiek kto potrzebuje dogodnego miejsca, aby przeglądać Internet.
WiFi jest wygodne dla organizacji udostępniającej usługi ponieważ oferuje relatywnie tani sposób publicznego korzystania z dostępu do internetu. Jeśli sieć jest już zbudowana zestaw WiFi do rozszerzenia jej zasięgu jest naprawdę niedrogi. Budowanie punktów dostępu od podstaw będzie wymagało instalacji dedykowanego (dla przykładu ADSL) źródła internetu od dostawcy usług internetowych (ISP Internet Service Provider).
Techniczne standardy WiFi zostały opracowane przez Institute for Electrical and Electronic Engineers (IEEE) [51]. Standard zazwyczaj używany w punktach dostępowych WiFi to 802.11b, lecz standard 802.11 posiada liczne wersje dla różnych typów aplikacji bezprzewodowych. Departament Handlu i Przemysłu Wielkiej Brytanii opublikował użyteczny informator na temat WiFi [52]. Innymi źródłami informacji są WiFi Networking News [53], internetowy biuletyn raportujący rozwój standardów etc., i WiFi Alliance [54], organizacje typu non-profit założoną 1999 w celu certyfikowania współoperatywności produktów bezprzewodowych bazowanych na specyfikacji standardu IEEE 802.11. Strona zawiera przewodniki tworzenia sieci bezprzewodowych i listę punktów dostępowych na świecie.
PERSPEKTYWY ZAKRES
Zanim marzenie Tima Bernes-Lee zostanie zrealizowane, sieć semantyczna musi przebyć daleką drogę. Będą ją tworzyć ludzie o różnych zainteresowaniach. Prawdziwa siła sieci semantycznej zostanie zrozumiana dopiero po utworzeniu wielu programów, które będą gromadziły zawartość sieci z różnych źródeł, przetwarzały informację oraz wymieniały się wynikami z innymi programami. W następnym etapie, sieć semantyczna przełamie strefę wirtualną, rozszerzając się na świat fizyczny. Wizja mikrofalówki z dostępem do internetu sprawdzająca stronę internetową producenta mrożonek w celu znalezienia przepisu gotowania może być rozszerzona na usługi dostarczane przez muzea, biblioteki i archiwa. Na przykład, wirtualna rama obrazu mogłaby konsultować się z lokalnym muzeum czy galerią sztuki w celu wyświetlenia idealnego w tym miejscu obrazu, a lokalna wirtualna biblioteka publiczna w celu załadowania idealnej bibliografii towarzyszącej e-książce, w odpowiedzi na proste żądanie głosowe. W takim środowisku, wyobraźnia ludzi związanych z dziedzictwem kulturowym może być bardzo twórcza. Europejski 6 Program Ramowy finansuje nowe projekty w tej dziedzinie [55].
W przyszłości, ontologie mogą być wykorzystane do dostępu opartego na zawartości i do dostarczenia użytkownikom o możliwości wyspecjalizowanego wykrywania i pobierania zasobów z pomocą inteligentnych agentów.
Można przewidzieć że, w przyszłości katalogi serwisów internetowych będą dostępne w internecie dla programów klienckich w celu odszukiwania i użycia. Jednakże zanim taka wizja stanie się powszechna, należy rozwiązać pewne kwestie dotyczące utrzymywania, trwałości, jakości, kontroli, bezpieczeństwa oraz praw autorskich (IPR – Intelectual Property Rights). W międzyczasie środowiska zamknięte wprowadzają w życie własne, kontrolowane biblioteki usług.
W ciągu najbliższych kilku lat, usługi sieciowe mogą rozwinąć się na tyle, że zostaną zrozumiane i wykorzystane automatycznie przez urządzenia. Dostawcy Usług Zewnętrznych (External Application Services Providers; ASPs) dla organizacji dziedzictwa kulturowego również mogą dostarczać takie usługi. Projekt usług internetowych obecnie jest rozwijany pod sztandarem e-biznesu. Jednakże wydaje się, że mogą być one potencjalnymi aplikacjami dla dostawców usług do sektora publicznego. Na przykład interfejs wyszukiwania może być dostępny lub dostarczony jako usługi internetowe przez biblioteki publiczne lub przez Dostawców Usług w ich imieniu. Ogromna potrzeba rozwoju technologii transferu z przemysłu informatycznego do lokalnych instytucji dziedzictwa kulturowego jest kluczowym elementem dla rozwoju przyszłości.
Elastyczność XML jest jednym z głównych powodów jego popularności. Ale jednocześnie jest jedną z jego ewentualnych słabości. Każdego dnia definiowane są nowe, oparte na XML języki, schematy itd. Długotrwała wartość XML będzie zależała w znaczącej mierze od środowisk użytkowników, które skupią się raczej na przystosowaniu i rozwoju kilku głównych standardów niż na rozprzestrzenianiu.
Popularność telefonów komórkowych wyjaśnia, w jaki sposób ludzie, nieustannie będąc w ruchu, potrzebują obecnie dostępu do usług. Prawdopodobnie technologia WiFi rozwinie się w odpowiedzi na ten rosnący popyt. Idealną lokalizacją dla miejsc dostępowych (hotspots) są biblioteki publiczne, wziąwszy pod uwagę ich równoznaczność z informacją; w rzeczywistości sporo hotspotów powstało już teraz a wiele prawdopodobnie powstanie. Tradycyjnie miejsca dostępowe WiFi objęły małe obszary, jak kawiarnie, ale potężniejsza wersja jest w trakcie rozwoju, i obejmie dużo większe obszary z mniejszą ilością baz, a to może zastąpić potrzebę indywidualnych miejsc dostępowych. Telefony komórkowe również są wyposażane w obsługę technologii WiFi, co umożliwia im dużo szybszy dostęp do internetu; standardowym wyposażeniem komputerów są chipy WiFi i karty dostępu. WiFi jest interesującym wynalazkiem, który może korzystnie zmienić dostarczanie infrastruktury internetu z kablowej na bezprzewodową, co jest korzystne w szczególności w dużych miastach i innych wysoko zaludnionych obszarach.
WiFi rewolucjonizuje sposób, w jaki muzea i wystawy wykorzystują technologię do obsługi zwiedzających. Wiele muzeów zastępuje używane do tej pory, tradycyjne zestawy słuchawkowe, interaktywnym, korzystającym z usług kontekstowych, opartym na lokalizacji, zwiedzaniem z zestawami przenośnymi WiFi.
Technologie rozwijają się dynamicznie a kanały, którymi dostarczana jest informacja stają się coraz mniejsze i bardziej przenośne. Nadążanie za innowacjami będzie ważne z punktu widzenia muzeów, bibliotek i archiwów i będzie wyzwaniem pod względem finansowym, infrastrukturalnym, umiejętności personelu oraz oczekiwań użytkownika. Aby być na bieżąco, personel oraz twórcy strategii muszą wykorzystywać komunikację z profesjonalnymi organizacjami, listy pocztowe, biuletyny oraz inne obecne techniki informacyjne. Nieocenione są projekty, takie jak DigiCULT [56] który kontroluje i ocenia istniejące i pojawiające się technologie, oraz który publikuje biuletyny i raporty obserwacji technologii szczególnie pod względem korzyści dla sektora dziedzictwa kulturowego.
BIBLIOGRAFIE ZAKRES
[1] 6 Europejski Program Ramowy

http://europa.eu.int/comm/research/fp6/index_en.html
[2] Schemat XML MARC 21 – Departament Rozwoju Sieci Biblioteki Kongresu oraz Biuro Standardu MARC opracowują środowisko do pracy z MARC w XML. Jest on przewidziany jako rozszerzalny oraz możliwy do dopasowania. Jest także dostosowywany by pomóc użytkownikom do pracy z MARC zgodnie z ich potrzebami. Opracowywane środowisko zawiera wiele komponentów takich jak schematy, arkusze stylów i narzędzia programistyczne. http://www.loc.gov/standards/marcxml/
[3] EAD (Encoded Archival Description) http://www.loc.gov/ead/
[4] Unicode http://www.unicode.org/
[5] Sperberg-McQueen, C. M. and Burnard, Lou: A Gentle Introduction to XML. TEI Consortium, 2004. http://www.tei-c.org/P4X/SG.html
[6] Text Encoding Initiative (TEI) - TEI jest międzynarodowym i interdyscyplinarnym standardem, który ma pomagać bibliotekom, muzeom, archiwom, wydawcom oraz pojedynczym użytkownikom przedstawiać teksty językowe do celów badawczych i nauczania online, przy użyciu schematów kodowania maksymalnie wyrazistych i minimalnie wychodzących z użycia. http://www.tei-c.org
[7] World Wide Web Consortium (W3C): XML in 10 points

http://www.w3.org/XML/1999/XML-in-10-points.
[8] World Wide Web Consortium (W3C) - XML site http://www.w3.org/XML
[9] Wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/Xml
[10] XML.COM – strona omawia wszystkie aspekty XML

http://www.xml.com/pub/a/98/10/guide1.html#AEN58
[11] World Wide Web Consortium (W3C) XML Query Group http://www.w3.org/XML/Query
[12] Web Services Description Language (WSDL) http://www.w3.org/TR/wsdl
[13] Simple Object Access Protocol (SOAP) http://www.w3.org/TR/soap12-part1/
[14] Universal Description, Discovery and Integration (UDDI) http://www.uddi.org/
[15] Lightweight Directory Access Protocol (LDAP) http://www.openldap.org/
[16] World Wide Web Consortium (W3C) – strona główna standardów Internetowych http://www.w3c.org/2002/ws/
[17] OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards) - organizacja non-profit, globalne konsorcjum, które stymuluje opracowanie, i wprowadzanie standardów dla e-biznesu. http://www.oasis-open.org/who/
[18] Wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/Web_services
[19] Web Services Interoperability Organization (WS-I) http://www.ws-i.org. Zobacz również http://xml.coverpages.org/ws-i.html
[20] OASIS dostarcza Cover Pages jako serwisu informacyjnego

http://xml.coverpages.org/
[21] Xmethods http://www.xmethods.net/
[22] Usługi sieciowe rozwijają się bardzo dynamicznie. Zobacz dla przykładu WS-Security:

http://www-106.ibm.com/developerworks/webservices/library/ws-secure/
[23] Berners-Lee, Tim; Hendler, James and Lassila Ora: The Semantic Web. Scientific American, May 2001.

http://www.scientificamerican.com/article.cfm?articleID=00048144-10D2-1C70-84A9809EC588EF21&catID=2
[24] World Wide Web Consortium (W3C) – Strony na temat Semantic Web.

http://www.w3c.org/2001/sw/
[25] Europejskie Sympozjum na temat stron semantycznych, Heraklion, Grecja, Maj 2004. http://www.esws2004.org/
[26] Strony World Wide Web Consortium (W3C) o RDF

http://www.w3.org/TR/2004/REC-rdf-primer-20040210/
[27] World Wide Web Consortium (W3C) Web-Ontology (WebOnt) Working Group: [Web Ontology Language (OWL)] http://www.w3.org/2001/sw/WebOnt/

Przegląd informacji na temat OWL Web Ontology Language


http://www.w3.org/TR/owl-features/
[28] DAML+OIL http://www.daml.org/about.html
[29] WSMO (Web Service Modeling Ontology) http://www.wsmo.org/
[30] OWL-S http://www.w3.org/Submission/2004/SUBM-OWL-S-20041122/
[31] DAML-S http://www.daml.org/servicedrives:/s/
[32] XML-Schema (XMLS) http://www.w3.org/XML/Schema
[33] RDF-Schema (RDFS) http://www.w3.org/TR/rdf-schema/
[34] Wonderweb http://wonderweb.man.ac.uk/
[35] Pepper, Steve: The TAO of Topic Maps: finding the way in the age of infoglut. Paper presented at XML Europe 2000, Graphics Communications Association. http://www.gca.org/papers/xmleurope2000/papers/s11-01.html
[36] CIDOC Conceptual Reference Model (CRM) http://cidoc.ics.forth.gr/
[37] Ontology ABC/Model

http://jodi.ecs.soton.ac.uk/Articles/v02/i02/Lagoze/
[38] Peer-to-Peer (P2P) http://www.openp2p.com/
[39] Foldershare http://www.foldershare.com/
[40] Groove Networks http://www.groove.net/
[41] Skype http://www.skype.com/
[42] Gnutella http://www.gnutella.com
[43] Kazaa http://www.kazaa.com
[44] Liddle, Deborah and Smitton, Stuart: Wireless networks. Wydanie papierowe z Networked Services Policy Taskgroup.

http://www.ukoln.ac.uk/public/earl/issuepapers/wireless.html
[45] GSM (Groupe Spécial Mobile - Global Systems for Mobile Communications) http://www.gsmworld.com/index.shtml
[46] Bluetooth http://www.bluetooth.com/
[47] WAP (Wireless Application Protocol)

http://www.cordis.lu/ist/99helsinki/finland/wap.html
[48] WAP Wireless Markup Language Specification (WML)

http://xml.coverpages.org/wap-wml.html
[49] GPRS (General Packet Radio Service)

http://www.gsmworld.com/technology/gprs/intro.shtml
[50] Universal Mobile Telecommunications System (UMTS)

http://www.iec.org/online/tutorials/umts/
[51] IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) Standards Association http://standards.ieee.org/
[52] UK Department of Trade and Industry: WiFi factsheet.

http://www.dti.gov.uk/bestpractice/assets/wifi.pdf
[53] WiFi Networking News http://www.wifinetnews.com/
[54] WiFi Alliance http://www.wi-fi.org/
[55] Projekty IST UE pomagające rozpowszechnić strony semantyczne [61]. http://istresults.cordis.lu//index.cfm?section=news&tpl=news&ID=65260
[56] DigiCULT project http://www.digicult.info/pages/index.php
LINKI ZAKRES
Czechy
Archiwa Państwowe Czeskie (niegdyś Państwowe Archiwa Centralne) (the State Central Archives)

Archiwa czeskie używają następujących technologii przy połączeniu z Internetem: dostęp szerokopasmowy, światłowody, łącza satelitarne, bezprzewodowe i WiFi



http://www.nacr.cz
System Kramerius

System ma zarówno interfejs użytkownika jak i administratora. Jest oparty na bazie danych PostgreSQL, sytemie plików, przestrzeni dyskowej, serwerze i systemie wykonywania kopii bezpieczeństwa opartej na otwartym oprogramowaniu na licencji GNU GPL, która pozwala używać go każdej instytucji nieodpłatnie. System jest oparty na standardzie XML. http://kramerius.nkp.cz/


Finlandia
Mantsala

Miasto Mantsala sieć WiFi na obszarze 11 km kwadratowych dostępna do użytku publicznego i dla szkół.



http://www.80211gnews.com/publications/page354-880326.asp
Muzeum Finlandzkie – semantyczne usługi sieciowe w muzeach fińskich.

Portal, który dostarcza użytkownikowi końcowemu, za pomocą semantycznych usług sieciowych,dostęp do zasobów kulturowych. Dzięki użyciu sieci semantycznej, możliwe jest utworzenie portalu współdziałającego z różnymi systemami oraz dostarczającego zwiedzającym muzeum usługi inteligentnej, opartej na wyszukiwaniu i przeglądaniu w bazie globalnej zasobówi.



http://museosuomi.cs.helsinki.fi; http://www.cs.helsinki.fi/group/seco/museums/
Węgry
CodeXML

CodeXML jest systemem opracowanym przez Scriptum Inc. ze stabilnym podłożem bazodanowym, opracowanym do gromadzenia, zarządzania i przeszukiwania obiektów i informacji opisującej przynależnej do obiektu. http://codex.scriptum.hu


Holandia
HotSpot Amsterdam

W sierpniu 2004 HotSpot Amsterdam uruchomił komputerową sieć bezprzewodową ze specjalnie dopracowaną wersją technologii WiFi, którą pokrył miasto przy użyciu 125 anten.


http://www.hotspotamsterdam.com/ . Artykuł na ten temat zobacz na

http://www.reuters.com/newsArticle.jhtml?type=internetNews&storyID=6104054.)
Norwegia
Repozytrorium Cyfrowe (Digital Repository) Biblioteki Narodowej Norweskiej (NLN)

NLN opracowała serwis input/output dla rRpozytorium Cyfrowego oparty na otwartych standardach (protokół komunikacyjny SOAP przez HTTP, oprogramowanie w Javie, bazowane na SOAP-Library Apache Axis, serwer linuksowy Linux-server, serwer aplikacji Tomcat, bazie danych Oracle). (Wciąż w fazie budowy, brak strony www).


Kulturnett Norge / Sieć Kulturalna Norwegii

Oficjalna brama (gateway) do kultury norweskiej w sieci. Kulturnett Norge reprezentuje nowa formę portalu używając map tematycznych (topics map) i XML XML do dystrybuowania informacji na do urządzeń osobistych, takich jak PDAs i telefony komórkowe. Więcej informacji na temat map tematycznych zobacz na http://www.ontopia.net. Standard ISO map tematycznych, ISO 13250, jest na stronie http://www.isotopicmaps.org/m4tm/.



http://www.kulturnett.no; http://www.culturenet.no
Rosja
ARBICON

Projekt łączy biblioteki 54 regionów i tworzy “parasol” (“umbrella”) dla lokalnych systemów bibliotecznych na bazie regionalnej. System jest oparty na otwartych standardach: Z39.50, ISO ILL, LDAP http://www.arbicon.ru


Wielka Brytania
AIM 25, Archives in London and the M25 area.

Główna inicjatywa otwartego archiwum w celu zapewnienia dostępu elektronicznego do opisu na poziomie kolekcji archiwum ponad 50 szkół wyższych i stowarzyszeń naukowych na obszarze Greater London http://www.aim25.ac.uk/


Bristol StreetNet

Rozpoczęty w 2004, jest zewnętrznym obszarem bezprzewodowego dostępu do internetu przy użyciu hotspotów zainstalowanych na urządzeniach ulicznych, takich jak lampy uliczne.



http://www.cityspace.com/press/level2/releases/040722-PR-Bristol.asp
Cornucopia

Zbiór baz danych kolekcji opisów założony przez MLA w Anglii, który korzysta z usług sieciowych w celu uzyskania jednoczesnego przeszukiwania wielokierunkowego.



http://www.cornucopia.org.uk/search
Natural History Museum

Kolekcja i przeszukujący Data Locator Muzeum Historii Naturalnej używa ontologii, aby odnaleźć informację na temat materiałów i organizmów sieciowej bazie danych. http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/locator/index.dsml


OSS Watch

Oparty na sieci, z aktualnymi informacjami, poradami i wskazówkami na temat wolnego i otwartego oprogramowania. Dostarcza wytycznych dla dobrych praktyk, raportów badawczych, i krótkich materiałów dla decydentów strategii IT, twórców oprogramowania, i użytkowników końcowych. http://www.oss-watch.ac.uk/


The People’s Network

Celem People’s Network było zapewnienie wszystkim bibliotekom publicznym w Wielkiej Brytanii połączenia szerokopasmowego. Nie było to możliwe w wypadku kilku obszarów wiejskich, więc 10 bibliotek wiejskich używa obecnie pilotażowo WiFi. Pozwala również korzystać na używanie ich własnych urządzeń wyposażonych w karty WiFi w bibliotece, co zwiększa użyteczność również dla małego biznesu etc. tam gdzie bezpieczeństwo jest istotne. (Zobacz Potts, David: Libraries Go Wireless - extending broadband to rural communities. 15 July 2004.



http://www.peoplesnetwork.gov.uk/news/article.asp?id=333)

Powrót do Spisu Treści



Calimera – Poradnik

Dygitalizacja



Zakres


Kwestie poruszone w tym poradniku:

Planowanie i tok pracy

Zabezpieczenia finansowe

Selekcja

Sprzęt i oprogramowanie

Formaty plików

Standardy

IPR (Prawa Własności Intelektualnej)

Projektowanie wyglądu i prezentacja

Przechowywanie
ZAGADNIENIA STRATEGICZNE ZAKRES
Unia Europejska przyjęła, że „Dygitalizacja jest niezbędnym pierwszym krokiem w tworzeniu zawartości cyfrowej, która będzie stanowiła fundament cyfrowej Europy. Jest to działalność konieczna mająca na celu zabezpieczenie wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego, zapewnienie dostępu obywatelowi do tego dziedzictwa, rozwój edukacji i turystyki, oraz rozwoju przemysłu e-zawartości (przemysłu mediów)”. Słowa te zostały skierowane do koordynacyjnych krajowych programów dygitalizacji, i ogłoszone jako Założenia z Lund [1] będące podstawą Planu Działania z Lund [2].
w celu promowania wspólnego dzielenia się metodyką wykorzystywaną w dygitalizacji materiału kulturowego oraz ułatwienia przyjęcia Planu Działania z Lund uruchomiony został w 2002 roku Projekt Minerwa [3].
Korzyści płynące z dygitalizacji obejmują szerszy i łatwiejszy dostęp, konserwację oryginałów, możliwości nadania nowej wartości obrazom i kolekcjom, oraz możliwości wytworzenia dochodu (zob. Modele biznesowe). Dygitalizacja może również upowszechniać materiały i przyciągać większą liczbę zwiedzających i użytkowników.
Dygitalizacja jest procesem polegającym na konwersji materiałów analogowych do postaci cyfrowej. Powstająca w rezultacie kopia cyfrowa lub substytut cyfrowy jest następnie sklasyfikowany jako materiał cyfrowy i podlega tym samym procesom, jak i oryginał cyfrowy. Jakość pliku, format wykorzystany do przechowywania go, jego opis, zamierzone użycie, jego długoterminowe zabezpieczenie, metoda dostarczenia do końcowych użytkowników i ochrona przed naruszeniem praw własności intelektualnej, to tylko niektóre sprawy, które muszą zostać rozważone. Ponadto do każdego rodzaju materiału, który jest zdygitalizowany, należy rozpatrzyć specyficzne czynniki, aby upewnić się, że efekt dygitalizacji będzie mógł być wykorzystany ze wszystkimi jego możliwościami teraz i w przyszłości.
Należy również rozważyć kwestie personalne. Znaczenie profesjonalnych umiejętności kuratorskich które pozwalają zapewnić, że oryginalne materiały nie zostaną zniszczone podczas projektu dygitalizacji, nie może być przecenione. Projekt dygitalizacji może dostarczyć dobrej sposobności do wykonywania podstawowych prac konserwatorskich. Zabezpieczenia, takie jak rękawiczki i maski mogą być zatem niezbędne. Personel będzie potrzebował przeszkolenia w technicznych aspektach dygitalizacji; nawet jeśli obecny projekt jest wykonywany na zasadzie „outsourcingu” pracownicy będą potrzebowali zrozumienia procedur. Personel będzie potrzebował również szkolenia w używaniu produktu końcowego i pomocy dla użytkowników. Będzie potrzebował nowych umiejętności do pracy w środowisku cyfrowym jako, że będą narastać zlecenia w formie elektronicznej i powstawać nowe grupy użytkowników, które w przeszłości nie korzystały z tradycyjnych usług; teraz mogą ich potrzebować. Wśród wymaganych umiejętności są: techniczne, projektowe, marketingowe i szkoleniowe.
Projekty dygitalizacji stwarzają również możliwości pracy partnerskiej z innymi instytucjami sektora dziedzictwa kulturowego, jak i z organizacjami komercyjnymi (zob. Współpraca i partnerstwo). Obejmują one zbieranie zasobów w celu stworzenia nowych, wirtualnych kolekcji, dzielenie się wiedzą specjalistyczną i/lub sprzętem, oraz pracę z twórcami i dostawcami oprogramowania. Współpraca z organizacjami edukacyjnymi i/lub społecznością lokalną również może doprowadzić do stworzenia zasobów oryginałów cyfrowych (digital born).
WYTYCZNE DOBREJ PRAKTYKI ZAKRES
Projekt Minerwa opracował „Podręcznik Dobrej Praktyki” [4] oraz przewodniki techniczne [5] , w których podano wskazówki praktyczne dla projektu dygitalizacji.
Dygitalizacja jest procesem polegającym na konwersji materiałów analogowych do postaci cyfrowej. Powstająca w rezultacie kopia cyfrowa lub substytut cyfrowy jest następnie sklasyfikowany jako materiał cyfrowy i podlega tym samym zadaniom, jak i tzw. materiał wytworzony w postaci cyfrowej.
Planowanie i tok pracy ZAKRES

Bardzo ważne jest, aby projekt był zaplanowany ostrożnie i dokładnie (zob.Planowanie strategiczne i Modele biznesowe). Plan powinien zawierać:



  • powód (powody), dla których przeprowadza się dygitalizację, n.p. dostarczyć dostęp do niewykorzystanych zasobów, zabezpieczyć delikatne pozycje przed zniszczeniem wynikającym z kontaktu z użytkownikiem, stworzyć wirtualną kolekcję, dotrzeć do specyficznej grupy użytkowników, wnieść udział do lokalnej, krajowej lub międzynarodowej sieci;

  • co to znaczy „być zdygitalizowanym”? W dużym stopniu będzie to określone powodem (powodami) dla których przeprowadza się dygitalizację oraz czy pozwolenie na dygitalizację można otrzymać od posiadaczy praw (zob. poniższy rozdział);

  • kto wykona pracę. Może to być własny personel, specjaliści zatrudnieni na umowę czasową, pracownicy organizacji partnerskiej, lub wykonawca komercyjny. Zatrudniony personel może potrzebować zabezpieczeń, takich jak rękawice, maski, itd. Kuratorzy zaznajomieni z tymi materiałami powinni być zawsze obecni przy ich przenoszeniu i manipulowaniu delikatnymi eksponatami. (Może być to również okazja do wykonania pracy konserwatorskiej);

  • gdzie praca będzie wykonana. W większości przypadków, aby zapobiec takim niebezpieczeństwom, jak zniszczenie czy uszkodzenie oryginałów, kosztom transportu, itd., odpowiedniejsze będzie wykonanie pracy na miejscu. Idealnym byłoby udostępnienie odpowiedniego miejsca, wybranego biorąc pod uwagę oświetlenie, temperaturę, wilgotność itd., w szczególności, gdy dygitalizowane są delikatne oryginały;

  • kiedy praca będzie wykonana. Pod uwagę należy wziąć, kiedy pracujący przy projekcie zajmują się czymś innym, ich wakacje, szczególne wystawy lub inne wydarzenia czy projekty, jakie mogą mieć miejsce. Harmonogram powinien być sporządzony z zaznaczeniem kolejnych etapów;

  • jak będzie ona wykonana. Ta część planu powinna obejmować szczegóły toku pracy (workflow), ponieważ konieczna jest znajomość śledzenia gdzie znajduje się materiał zdygitalizowany oraz postępu prac. Użyteczny byłby system katalogujący, oznaczający i datujący każdy ruch obiektów. W czasie dygitalizacji, plikom powinno się nadawać odpowiednie nazwy;

  • strategia ochrony. Musi mieć miejsce od etapu planowania do momentu zapewnienia przechowywania i długoterminowej przydatności zbioru. Ochrona będzie polegała na dokumentacji wszystkich procedur technicznych, które doprowadziły do stworzenia obiektu cyfrowego, bardziej istotne informacje mogą być zapisane tylko w momencie tworzenia (zob. Ochrona cyfrowa);

  • inne okoliczności niezbędne na etapie planowania obejmują kwestie zgodności z prawem, jak IPR (Prawa Własności Intelektualnej), wybór formatów cyfrowych, sprzętu, oprogramowania, metod dostarczania lub formatów końcowych i oczywiście koszty.


Zabezpieczenia finansowe ZAKRES

Dygitalizacja może być kosztowna i lokalne instytucje mogą być zmuszone poszukiwać dróg, dzięki którym będą mogły powiększyć swoje główne fundusze na przykład przez:



  • lobbing i zabieganie o poparcie na poziomie krajowym i lokalnym;

  • wpływanie na opinię publiczną i tworzenie grup poparcia;

  • starania o granty na konkretny projekt dygitalizacji. W ciągu ostatnich kilku lat w wielu krajach zaobserwowano rosnącą ofertę kulturalną muzeów, bibliotek i archiwów. Rządy, Unia Europejska, charytatywne zarządy powiernicze i inne fundacje postanowiły przekazywać fundusze na zasadzie konkurencyjności ofert przetargowych czy submisji. Agencje krajowe powinny służyć radą w sprawach pozyskiwania źródeł funduszy. Na stronie internetowej Europa znajdują się wskazówki do możliwości pozyskania funduszy z Unii Europejskiej [6];

  • współpracę z innymi instytucjami w celu outsourcingu wykonywanej pracy (zob. Kooperacja i współpraca);

  • pewne formy generowania przychodu. Niektóre kraje będą prawnie ograniczone w zakresie generowania dochodu lub nakładania opłat na usługi, włączając usługi wartości dodanej. (zob. też Modele biznesowe).

Ilość i typ materiału, który ma zostać zdygitalizowany może być zależny, od dostępnych funduszy, a decyzje muszą być podejmowane na zasadzie priorytetu. Może być to oparte na celach projektu (ochrona czy zwiększony dostęp) rzadkości czy wartości oryginałów, kondycji oryginałów, potencjalnego wykorzystania itd.

Dla pewnych celów odpowiednie mogą być opcje stosunkowo mało kosztowne. Na przykład aparaty cyfrowe, skanery itd przeznaczone na rynek wewnętrzny mogą dawać odpowiedniej jakości wyniki dla projektów małych społeczności.


Selekcja ZAKRES

Kryteriami selekcji będą, jak zaznaczono powyżej, głównie określone cele projektu, ale mogą być nimi również na przykład:



  • kwestie prawne, takie jak czy możliwe jest uzyskanie w razie potrzeby pozwolenia na kopiowanie (zob. IPR poniżej oraz Zagadnienia prawne i prawnicze);

  • odbiorcy docelowi;

  • znaczenie obiektów w dziedzictwie kulturowym społeczności, regionu, kraju, Europy czy świata;

  • rzadkość obiektów;

  • stan obiektów oraz potrzeba zabezpieczenia oryginałów poprzez stworzenie wersji cyfrowych jako alternatywy;

  • linki do innych projektów;

  • kwestie finansowe takie jak potrzeba generowania dochodu poprzez nałożenie opłat za użytkowanie czy sprzedaż CD-ROMów, wartość pieniężną, oraz koszty.


Sprzęt i oprogramowanie ZAKRES

Kwestie te powinny być ustalone na etapie planowania, z wzięciem pod uwagę niezawodności, kosztów, łatwości użycia, wymagań szkoleniowych personelu, kosztów utrzymania, dostępności miejsca, możliwości dzierżawy, itd. Sprzęt powinien zapewnić nagrywanie i przechowywanie w możliwie najwyższej rozdzielczości, ponieważ obrazy o niższej rozdzielczości czy mniejszy plik może być uzyskany z obrazu o wyższej jakości i rozdzielczości, ale nigdy na odwrót. Znaczenie przechowywania również należy wziąć pod uwagę, ponieważ obrazy o wyższej rozdzielczości tworzą większe pliki i wymagają więcej miejsca przechowywania.


Sprzęt musi być dopasowany do materiału, który ma zostać zdygitalizowany. Należy wziąć pod uwagę następujące punkty:
Skanery

  • skanery płaskie powinny być użyte w przypadku nieoprawionych wydrukowanych materiałów lub dokumentów;

  • oprawione jednostki będą wymagały zastosowania podpórki pod książkę (kołyskę) lub aparatu cyfrowego;

  • idealnie skanery powinny być przynajmniej takiej wielkości, jak największa jednostka która ma zostać zeskanowana, aby zapobiec zaginaniu i „mozaikowaniu”.

Skanery 3D

- mogą być używane do skanowania obiektów muzealnych lub budynków historycznych.
Aparaty cyfrowe


  • mogą być używane do fotografowania obiektów muzealnych lub ciasno zszytych książek.

  • Mogą być użyte do utrwalania wydarzeń, budynków , miejsc i pejzaży,

  • Aby uzyskać obrazy o dobrej jakości ważne są rozdzielczość matrycy, głębia kolorów oraz optyka,

  • Należy przygotować pulpit pod fotografowane obiekty,

  • Potrzebny będzie również statyw pod aparat,

  • W większości wypadków będzie potrzebne dodatkowe źródło światła,

  • Potrzebne będą filtry, aby ograniczyć zniekształcenia koloru.

Kamery wideo:


-potrzebny będzie sprzęt do przechwytywania cyfrowego obrazu w miejscu wyjścia z filmu i wideo konwencjonalnego,

-kamery wideo są używane do przechwytywania obrazów ruchomych, jak również do tworzenia projektów których rezultatem są oryginały cyfrowe.

-są również świetnym narzędziem do prezentowania obiektu ze wszystkich stron w jednym ujęciu lub do wskazywania powierzchni trójwymiarowych,
Sprzęt do nagrywania audio,
-będzie potrzebny sprzęt posiadający możliwości konwersji materiału analogowego na cyfrowy,

-są również używane do nagrywania dźwięku (mowy, muzyki etc.) i mogą również służyć do produkcji oryginałów cyfrowych (born digital).


Oprogramowanie ZAKRES

Oprogramowanie może być wykorzystane do przetworzenia cyfrowych danych np. korekcji koloru zdygitalizowanych obrazów, obcięcia krawędzi czy kompresji pliku do wykorzystania go w internecie.

Oprogramowanie powinno być w stanie:

-otwierać wielkie pliki,

-modyfikować rozdzielczość i głębię koloru,

-nagrywać odrębne wersje w plikach o różnym rozmiarze,

-kopiować części obrazu i nagrywać je jako odrębny plik,
Wybór odpowiedniego oprogramowania musi być związany z rodzajem dygitalizowanego materiału, dla przykładu jeśli dokumenty zawierają pismo ręczne wtedy będzie potrzebny moduł ICR - Inteligent Character Recognition (rozpoznawanie pisma ręcznego).
Strony TASI (Technical Advisory Service for Images) zawierają wskazówki na temat wszystkich aspektów dygitalizacji, włączając w to sprzęt i oprogramowanie [7].




1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   27


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna