W projekt Calimera jest finansowany przez Komisję Europejską



Pobieranie 2.67 Mb.
Strona24/27
Data29.04.2016
Rozmiar2.67 Mb.
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27

Języki migowe ZAKRES


Kwestii tej nie należy pominąć. Istnieje wiele różnych wersji języka migowego i chociaż nie został on uznany jako oficjalny język Unii Europejskiej, Rada Zaleceń Europejskich Council of Europe's Recommendation 1598 (2003) w Ochronie języków migowych w krajach członkowskich Rady Europejskiej zachęca kraje członkowskie aby „formalnie uznanać języki migowe używane na ich terytoriach[8]. Niektóre kraje, jak Dania, Finlandia, Portugalia, Szwecja oraz Wielka Brytania, oficjalnie uznały język migowy.
WYTYCZNE DOBREJ PRAKTYKI ZAKRES
Rozdział ten skupia się na wielojęzyczności na płaszczyźnie cyfrowej. W praktyce organizacje spotykają się z wieloma problemami w tworzeniu i utrzymywaniu wielojęzycznej zawartości cyfrowej oraz ogólnoeuropejskich produktów i usług dla sieci globalnej. Niektóre z tych problemów to problemy techniczne, niektóre wiążą się z kosztami i trudnościami w tłumaczeniu. Komisja Europejska utworzyła linię działania aby skierować kwestie wielojęzyczności do ważnego strategicznego programu e-content [9].
Wyszukiwanie informacji ZAKRES

Jako, że coraz więcej zasobów kulturowych jest zdygitalizowane, dostęp do nich jest rozszerzony do społeczności globalnej. Wyzwaniem dla muzeów, bibliotek i archiwów jest zapewnienie dostępu do tych zasobów, a jednocześnie poszanowanie różnorodności kulturowej i językowej. W obszarze tym rozpoczęto różne projekty np. MACS (Multilingual Access to Subjects) [10].


Tezaurusy wielojęzyczne ZAKRES

Tezaurus jest to zestaw kontrolowanych terminów dla szczegółowego indeksu rzeczowego (prymarnie) drukowanych dokumentów. Tezaurus pokazuje związki, np. hierarchiczne i ekwiwalentne pomiędzy terminami, które zawiera. Głównym problemem w tezaurusach wielojęzycznych jest to, że terminy w jednym języku niekoniecznie pokrywają się z polami semantycznymi w innym języku. Na przykład angielskie słowo teenager (nastolatek) ma znaczenie węższe niż francuskie adolescent.


Na świecie funkcjonują już odpowiednie standardy tworzenia ponadjęzykowych tezaurusów i terminów ekwiwalentnych (zob. ISO 5964:1985 Guidelines for the establishment and development of multilingual thesauri” [11]) [ISO 5964:1985 Poradnik tworzenia i rozwoju tezaurusów wielojęzycznych]. Wspomniana norma jest dodatkiem do ISO 2788:1986 [12], która obejmuje tezaurusy jednojęzyczne, nie jest wobec tego kompletna sama w sobie; wiele spośród problemów konstrukcji tezaurusów jest wspólnych dla tezaurusów jedno- i wielojęzycznych. Obecnie trwa Aktualizacja obu standardów. W planach jest nowy standard, BS 8727: Structured vocabularies for information retrieval – guide, jest w planach. Obejmie on zarówno tezaurusy jedno- i wielojęzyczne. Standard ten będzie składał się z pięciu części:

  • Część 1: Definicje, symbole i skróty (szkic opublikowany w listopadzie 2004);

  • Część 2: Tezaurusy (szkic opublikowany w listopadzie 2004);

  • Część 3: Słowniki inne niż tezaurusy;

  • Część 4: Współdziałanie między wieloma słownikami;

  • Część 5: Współdziałanie między słownikami i innymi składnikami systemów przechowywania i wyszukiwania informacji [13].

The Getty Information Institute opracował Guidelines for Forming Language Equivalents: A Model based on the Art and Architecture Thesaurus [14] ( http://www.chin.gc.ca/Resources/Publications/Guidelines/English/).

Bardzo przydatny jest rozdział autorstwa Jean Aitchinson, Alana Gilchrista oraz Davida Bawdena dotyczący wielojęzycznego tezaurusa: Thesaurus construction and use: a practical manual. 4th ed. ASLIB: London, 2000. ISBN 0-85142-446-5 [15].


Strony wielojęzyczne ZAKRES

Wartościowa strona internetowa musi być świadoma wagi wielojęzyczności przez dostarczanie minimalnego poziomu dostępu w więcej niż w jednym języku. [16] Struktura wielojęzycznej lub dwujęzycznej strony internetowej powinna zostać starannie przemyślana od samego początku, aby wielojęzyczność była istotną częścią składową, a nie tylko dodatkiem. Projekt MINERVA zasugerował pewne kryteria w celu zdefiniowania wielojęzycznych stron internetowych [17], stopnia wielojęzyczności zależnego od ilości, z jaką się spotyka. Są to:

  • Pewne zawartości powinny być dostępne w więcej niż jednym języku;

  • Pewne zawartości powinny być dostępne w języku migowym;

Wartościowa strona internetowa musi być świadoma wagi wielojęzyczności przez dostarczanie minimalnego poziomu dostępu w więcej niż w jednym języku. [16] Struktura wielojęzycznej lub dwujęzycznej strony internetowej powinna zostać starannie przemyślana od samego początku, aby wielojęzyczność była istotną częścią składową, a nie tylko dodatkiem. Projekt MINERVA zasugerował pewne kryteria w celu zdefiniowania wielojęzycznych stron internetowych [17], stopnia wielojęzyczności będącego zależnym od ilości z jaką się spotyka. Są to:

  • Pewne treści powinny być dostępne w więcej niż jednym języku;

  • Pewne treści powinny być dostępne w języku migowym;

  • Pewne treści powinny być dostępne w języku imigrantów pochodzących spoza Unii Europejskiej;

  • Identyczność strony i jej profil powinny być dostępne w więcej niż jednym języku;

  • Zasadnicza funkcjonalność strony (przeszukiwanie, nawigacja) powinna być dostępna w więcej niż jednym języku;

  • Zawartość nieaktywna (obrazki, opisy itd.) powinna być dostępna w więcej niż jednym języku;

  • Przechodzenie między językami powinno być proste;

  • Struktura strony i język interfejsu użytkownika powinien być logicznie wyróżniony lecz żeby układ nie różnił się między językami;

  • Wielojęzyczność powinna być kierowana przez formalną politykę wielojęzyczności;

  • Strona internetowa powinna być oceniona pod kątem tej polityki.

W pewnych przypadkach odpowiednia będzie dwujęzyczna strona internetowa, w przeciwieństwie do wielojęzycznej. Dwujęzyczne strony internetowe mogą być wykorzystywane:



  • W krajach lub regionach, gdzie występuje jeden główny język mniejszości, np. Walia;

  • W celu adresowania informacji do czytelników, którzy są prawdopodobnie dwujęzyczni;

  • adresowania informacji do osób, które mówią jednym z dwóch języków;

  • zwrócenia uwagi na aspekt społeczno-polityczny, tj. przypomnienie członkom większości o istnieniu mniejszości.

Wielojęzyczne strony internetowe będą wymagane:



  • w krajach gdzie istnieje wiele języków mniejszości narodowych;

  • aby zwracać się do mniejszości etnicznych, włączając imigrantów i osoby starające się o azyl, w ich własnym języku;

  • jeśli zawartość strony może znaleźć zainteresowanie w oczach ogólnoeuropejskiej czy globalnej społeczności.

Należy podjąć różne strategiczne decyzje, które będą miały dalekosiężny wpływ na wygląd strony:



  • umieszczanie ramek może być trudne w środowisku dwujęzycznym;

  • strony dwujęzyczne najprawdopodobniej będą zawierały dużo tekstu i wobec tego ich wygląd może zniechęcać do korzystania z nich;

  • niektóre czcionki są bardziej odpowiednie dla jednego języka niż dla drugiego, a ta sama czcionka powinna być użyta w całym tekście, żeby uniknąć wrażenia, że tekst w jednym języku jest bardziej czytelny niż w drugim;

  • tworząc logo należy uważnie wybrać język. Wybór języka większości jako języka logo może zrazić użytkowników języka mniejszości;

  • w projektowaniu wielojęzycznych stron internetowych, przydatna może być technologia ekranu dotykowego.

Należy także pamiętać, że wielojęzyczna strona internetowa nie jest opcją tanią i że, tak jak inne strony internetowe, będzie wymagała uaktualniania, co nie będzie jednak tak proste jak w przypadku strony jednojęzycznej.
Jest wiele sposobów zorganizowania wielojęzycznej strony internetowej:

  • można zaoferować czytelnikom jednorazowy wybór języka, którego chcą używać do czytania zawartości witryny na pierwszej stronie, a jeśli będą chcieli zmienić ten język, będą musieli wrócić na tę stronę. Może to być użyteczne w krajach, w których używane są dwa języki, ale nie oznacza to, że każdy mieszkaniec jest dwujęzyczny, np. Belgia lub Szwajcaria;

  • można zapewnić opcję wyboru na każdej stronie witryny za pomocą przycisku lub przejście do zakładki – konwencje znane większości internautów. Linki językowe powinny się znajdować raczej u góry strony niż u dołu, ponieważ ta część strony wyświetlana jest domyślnie, a link powinien przenieść użytkownika dokładnie do tej samej strony tylko w innym języku – a nie do innej części witryny. Nazwa języka powinna być zapisana w języku do którego odsyła, np. francuski powinien się nazywać Français;

  • wszystkie strony mogą proponować ten sam tekst w obu językach. Należy pamiętać, że ten sam tekst w różnych językach może zająć różną ilość miejsca; zazwyczaj tekst oryginalny będzie krótszy niż tłumaczenie;

  • strony mogą być asymetryczne, gdyż niektóre informacje mogą być istotne tylko dla użytkowników jednego języka, np. klub dla Walijczyków może mieć formularz zgłoszeniowy w języku walijskim, ale poza tym jego strona może być dwujęzyczna.

Wybór jednego z powyższych wariantów może być uwarunkowany:



  • rodzajem publiczności, do jakiej jest adresowany – np. do osób dwujęzycznych lub osób mówiących tylko jednym z dwóch języków. Osoby dwujęzyczne mogą chcieć widzieć tekst w obu językach przez dużą część czasu w celu sprawdzenia czy poprawnie rozumieją tekst;

  • zależy to również od różnic pomiędzy językami; niektóre języki są do pewnego stopnia wzajemnie zrozumiałe, np. hiszpański i kataloński, natomiast angielski i walijski – nie. Ponadto pewne pojęcia nie pojawiają się wcale w pewnych językach;

Zalecenia School of Education, University of Wales, Bangor oraz Escola Superior Politecnica, Universitst Pompeu Fabra, Barcelona w zakresie projektowania stron dwujęzycznych znajdują się w serwisie Welsh Language Board [18], tam również znaleźć można rekomendacje dotyczące tworzenia dwujęzycznych stron internetowych w sposób pozwalający uniknąć dominacji jednego z języków oraz obrażania czyichś uczuć przez używanie znaczących symboli silnie zabarwionych emocjonalnie lub politycznie, takich jak umieszczanie flagi dla przedstawiania języków, ponieważ wieloma językami mówi się w więcej niż jednym kraju, a wiele krajów to kraje dwujęzyczne.


Pisma ZAKRES

Komputery przechowują litery i inne znaki przez przypisanie każdemu z nich jednego numeru. Niezwykła różnorodność języków i pism prowadzi do powstania setek różnych systemów kodujących dla oznakowania tych numerów. W związku z tym w połowie 1980 roku zaczął rozwijać się Unicode [19]. Przyporządkowuje on niepowtarzalny binarny kod numeryczny poszczególnym znakom w każdym języku, niezależnie od jego rodzaju oraz platformy i programu.


Konsorcjum Unicode jest organizacją typu non profit, założoną w celu opracowania, rozbudowy i promowania omawianego standardu. Unicode jest ciągle rozwijany, obecnie obejmuje nawet takie elementy jak jak archaiczne alfabety, np. ogham (starożytny skrypt celtycki) oraz cuneiform, i może radzić sobie z numerami, symbolami, interpunkcją oraz alfabetem Braille’a itd. Chociaż Standard Unicode wersja 4.0. [20] oraz ISO/IEC 10646:2003 [21] nie są tym samym, zestawy znaków, nazw, i zaszyfrowanych reprezentacji jakie zawierają są identyczne. Wersja 4.0 Unicode zawiera ponad 96 000 znaków pochodzących ze światowych rodzajów pisma. Chociaż systemowi temu sprzyja przemysł IT, jako że stosowanie jednej metody ma wiele zalet dla światowej komunikacji, dostępności oprogramowania, wymiany danych i publikowania. ISO/IEC 10646:2003 znalazł szerokie zastosowanie w nowym Internecie, protokołach W3C, językach znaczników, takich jak XML i HTML, wprowadzony do użytku w nowoczesnych systemach operacyjnych oraz komputerowych językach programowania.
Czcionki i klawiatury ZAKRES

Można zakupić małe nakładki na klawisze normalnej klawiatury; pomagają one w pisaniu w językach wykorzystujących rozszerzoną wersję alfabetu łacińskiego, np. ð å þ ñ ç æ ć ł itp. Ta prosta metoda pozwala nawet na przetwarzanie pisma języka japońskiego Kanji.


Klawiatury, w których funkcje klawiszy zmieniane są przy zastosowaniu odpowiedniego oprogramowania, lub klawiatury dotykowe widoczne na ekranie mogą być także bardzo elastycznym sposobem rozwiązania problemu pism niełacińskich i egzotycznych.

Języki składające się z tysięcy znaków, takie jak chiński, wymagają specjalnego oprogramowania, zanim teksty można będzie poddać przetwarzaniu. W przypadku języka chińskiego normalna klawiatura służy do wprowadzenia fonetycznej pisowni słowa chińskiego, zgodnie z systemem transliteracji Pinyin, a następnie program wyświetla znaki, które są wymawiane w ten sposób – może ich być aż około dziesięciu. Wybrane są następnie właściwe znaki i wprowadzane do dokumentu. Niewłaściwy wybór oznacza błąd w pisowni. System jest łatwo adaptowalny, gdyż umożliwia przetwarzanie zarówno znaków tradycyjnych, jak i uproszczonych. Jednak użycie systemu Pinyin oznacza, że użytkownik musi znać wymowę mandaryńską lub pekińską, co nie jest konieczne przy odręcznym pisaniu w języku chińskim. Możliwy jest jednak zakup oprogramowania opartego na wymowie kantońskiej [22]. Oprogramowanie zajmuje więcej miejsca w pamięci komputera niż przetwarzanie tekstu w języku wykorzystującym alfabet łaciński, ale w miastach o znacznej wielkości populacji chińskiej uzasadniony byłby zakup takiego oprogramowania i udostępnianie go na przeznaczonym do tego celu komputerze. Pismo arabskie stanowi mniej skomplikowany problem; dostępne są specjalnie dostosowane klawiatury.


Warto zwrócić uwagę na komercyjne wielojęzyczne czcionki, oprogramowanie oraz klawiatury, takie jak np. sprzedawane przez Fingertip Software [23], oparte na Unicode.
Transliteracja, transkrypcja i kartoteki wzorcowe ZAKRES

Przy wykonywaniu niektórych czynności, takich jak np. tworzenie katalogów, indeksów, list nazw miejscowych, i innych pracach bibliograficznych, których efekty końcowe przeznaczone są do użytku osób posługujących się wyłącznie alfabetem łacińskim, lub też z przyczyn typograficznych nie jest ani możliwe; ani też praktyczne używanie znaków innego alfabetu. W takim przypadku należy stosować transkrypcję lub transliterację.


Transliteracja jest to proces, w którym litery jednego rodzaju pisma alfabetycznego są konwertowane na symbole innego systemu, np. cyrylicy lub alfabetu greckiego na alfabet łaciński. Istnienie alternatywnych systemów transliteracji może powodować pewne problemy, np. Чехов można przekształcić na Tchehov lub Chekhov.
Transkrypcja to proces, w którym dźwięki języka są konwertowane na symbole innego języka. Transkrypcji można w zasadzie używać do dźwięków dowolnego języka, ale jest to jedyny system, który można zastosować do niealfabetycznych systemów pisma, np. dźwięki języka chińskiego można transkrybować na symbole łaciny lub innego systemu alfabetycznego.
Jasne jest, że w przypadku transliteracji i transkrypcji występują problemy ze standaryzacją. Różne systemy lub odmiany w praktyce komplikowałyby przeszukiwanie baz danych. Obecnie nie istnieje znormalizowany format zapisu nazw odpowiedni do potrzeb europejskich instytucji kulturalnych, ale system taki ma zostać opracowany przez projekt LEAF (Linking and Exploring Authority Files) [24], finansowany przez Komisję Europejską od marca 2001 r. do 2004 roku. Wyniki projektu będą wprowadzone w życie przez rozszerzenie MALVINE, internetową usługę on-line przeznaczoną dla rękopisów, oraz na globalny wielojęzyczny serwis informacyjny dotyczący osób i nazw ciał zbiorowych [25].

Opracowywane są międzynarodowe normy w zakresie transliteracji różnorodnych języków. Istnieje norma dla transliteracji pisma indyjskiego ISO 15919:2001, Transliteration of Devanagari and related Indic scripts into Latin characters [26].


Tłumaczenie maszynowe ZAKRES

W pewnym okresie w tłumaczeniu maszynowym pokładano wielkie nadzieje, ale biorąc pod uwagę wysiłki włożone w rozwój tej technologii od lat pięćdziesiątych można stwierdzić, że rezultaty są niezadowalające. Napotkano na problemy, których rozwiązanie okazało się niemożliwe, m.in. takie jak:



  • wieloznaczność wyrazów;

  • różnice w szyku wyrazów;

  • komputerowi nie można dostarczyć wiedzy na temat realnego świata lub kontekstu czy też czytelników.

Skuteczność systemów do tłumaczenia maszynowego zależy od wielu czynników, np. dokumenty muszą być wolne od wszelkich błędów typograficznych i gramatycznych, słów, których nie ma w słowniku systemu, oraz zdań o złożonej strukturze.


Tłumaczenie maszynowe jest aplikacją komputerową mającą za zadanie przetłumaczenie tekstu z jednego języka naturalnego na inny i obecnie obejmuje oprogramowanie w zakresie od prostych słownikowych programów wyszukiwania używanych jako dodatkowy edytor tekstu do wyszukanych systemów grupowego tłumaczenia. Realne aplikacje dla tłumaczeń maszynowych obejmują:

  • skanowanie zawartości, t.j. wykorzystywanie systemu tłumaczenia w celu uzyskania surowego szkicu, co zapewni wyciągnięcie istoty tekstu;

  • przebadanie wielkiej liczby dokumentów aby zidentyfikować te z nich, które powinny być przetłumaczone przez człowieka;

  • asystowanie tłumaczeniom przez człowieka – tłumaczenie wspierane komputerowo (computer-aided translation; CAT) oprogramowanie wykorzystuje różnorodne narzędzia językowe do podniesienia produktywności tłumaczenia, w szczególności przy tłumaczeniu tekstów powtarzających się, jak np. dokumentacja techniczna.

Wiele witryn oferuje zarówno płatne, jak i darmowe usługi translatorskie. Po wprowadzeniu adresu URL (Uniform Resource Locator) program MT jest w stanie przetłumaczyć automatycznie całą stronę wraz z wszystkimi dokumentami. Witryny te oferują również tłumaczenia wykonywane przez ludzi, np. AltaVista Babelfish, Google Language Tools, World Lingo, Free Translation, i Systran. Użytecznym źródłem informacji na temat stron MT są Yahoo Language Translation and Interpretation Resources [27]. Bramą do wielu sieciowych usług w zakresie tłumaczeń jest Babblefish [28].


PERSPEKTYWY ZAKRES
Zostały podjęte prace nad ustaleniem wielojęzycznych portali dziedzictwa kulturowego Europy. MICHAEL, Multilingual Inventory of Cultural Heritage in Europe [30] jest wyodrębniony z projektu MINERVA [31]. Będzie on miał na celu rozwój transeuropejskiej inwentaryzacji cyfrowego dziedzictwa kulturowego Włoch, Francji i Wielkiej Brytanii i udostępnienie go dla społeczeństwa, wykorzystanie platformy o otwartym kodzie źródłowym, co pozwoli na rozszerzenie go na inne kraje.

Biblioteka Europejska (European Library) [32], rozwinięta przez projekt TEL, rozpocznie działalność w 2005 roku jako portal oferujący dostęp do wspólnych zasobów pochodzących z 43 europejskich bibliotek narodowych. Aby umożliwić miedzyjęzykowe poszukiwania, będzie wykorzystywał MACS. Ten typ usług dostarcza platformy dla prowadzenia badań spraw dostępu wielojęzycznego.


Użytecznym byłoby posiadanie większej ilości centralnych zasobów materiałów w językach mniejszości na wzór duńskiej Indvandrerbiblioteket, centrum zasobów literatury mniejszości etnicznych w Danii. Centralne zasoby są szczególnie użyteczne na tych obszarach, gdzie społeczności imigrantów są rozproszone i nie koncentrują się w jednym miejscu, co powoduje, że lokalne świadczenie usług jest nieekonomiczne.
Jednym z celów EC Joint Interpreting and Conference Service (SCIC – z akronimu z jęz. francuskiego) [33] jest wykorzystywanie możliwości oferowanych przez nowe technologie. Specjalna grupa utworzona z członków personelu, testuje nowe narzędzia komunikacji i poszukuje sposobów dostarczenia różnych kanałów komunikacyjnych takich jak czaty internetowe, przekazy medialne, konferencje wirtualne do realizacji programu wielojęzyczności.

Cross-Language Evaluation Forum (CLEF i CLEF 2004) [34] poświęciło wiele czasu na przebadanie wyszukiwania wielojęzycznej informacji. Należy mieć nadzieję, że ta praca będzie podstawą do przyszłego rozwoju.


Chociaż w wielu względach niedoskonałe, przydatne jednak byłoby zapewnienie tłumaczenia maszynowego dla języków mniejszościowych, szczególnie używanych przez mniejszości etniczne, a nie tylko dla głównych języków państw europejskich.
Tłumaczenie głos-głos ZAKRES

Na razie tłumaczenie głos-głos, tj. proces tłumaczenia języka mówionego z jednego języka na drugi to science fiction. Proces ten zostanie rozwinięty w przyszłości, po udoskonaleniu wielu skomplikowanych technologii, takich jak:



  • rozpoznawanie głosu, tj. proces poprawnego konwertowania języka mówionego na tekst pisany;

  • tłumaczenie maszynowe, tj. proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny;

  • przetwarzanie tekstu z powrotem na mowę.

Komercyjne oprogramowanie do rozpoznawania mowy, konwertujące mowę na tekst, jest dostępne, ale rezultaty są jeszcze dalekie od zadowalających. Poprawność 95% oznacza 5% błędów, czyli na każde 100 słów jest 5 z błędami (np. 20 w tym akapicie). Wady tekstowego tłumaczenia maszynowego były poprzednio omawiane: aby tłumaczenie takie mogło funkcjonować poprawnie, dane wejściowe muszą być bezbłędne, a wszelkie oprogramowanie do rozpoznawania mowy generuje błędy. Tekst można już przekształcać na mowę; jest to jedyna część wymaganej technologii, która jest obecnie na poziomie umożliwiającym odpowiednie wykorzystywanie.


Przyszłość powinna przynieść poprawę w wielojęzycznym dostępie do naszego wspólnego dziedzictwa przez, np. wielojęzyczne spisy zdygitalizowanej zawartości, wielojęzyczne kartoteki wzorcowe, automatyczne tłumaczenie online oraz standardy dla wielojęzycznych stron internetowych.
BIBLIOGRAFIA ZAKRES
[1] European Charter for Regional or Minority Languages. http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/148.htm
[2] Cultural and Linguistic Diversity in the Information Society. UNESCO, 2003. http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001329/132965e.pdf
[3] Plan działania w zakresie uczenia się języków i różdorodności językowej

http://ww2.eblul.org:8080/eblul/Public/le_bureau/press_releases/european_commission/view
[4] Europejski Rok Języków

http://europa.eu.int/comm/education/policies/lang/languages/actions/year2001_en.html
[5] Europejski Dzień Języków http://www.ecml.at/edl/default.asp?t=start
[6] Mercator http://www.mercator-central.org
[7] Europejskie Biuro dla Rzadziej Używanych Języków (European Bureau for Lesser Used Languages) (EBLUL)

http://ww2.eblul.org:8080/eblul/
[8] Rekomendacja Rady Europy 1598 (2003) Protection of sign languages in the member states of the Council of Europe. http://assembly.coe.int/documents/AdoptedText/TA03/EREC1598.htm
[9] Program e-Content http://www.cordis.lu/econtent/call4.htm
[10] MACS (Multilingual Access to Subjects) http://infolab.kub.nl/prj/macs/
[11] ISO 5964:1985 Guidelines for the establishment and development of multilingual thesauri

http://www.iso.ch/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=12159
[12] ISO 2788:1986 Guidelines for the establishment and development of monolingual thesauri

http://www.iso.ch/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=7776
[13] BS 9723: a new British Standard for structured vocabularies [by] Stella G. Dextre Clarke.

http://www.glam.ac.uk/soc/research/hypermedia/NKOS-workshop%20Folder/dextre_clarke.ppt
[14] Guidelines for Forming Language Equivalents: A Model based on the Art and Architecture Thesaurus. Getty Information Institute.

http://www.chin.gc.ca/Resources/Publications/Guidelines/English/
[15] Jean Aitchison, Alan Gilchrist [and] David Bawden: Thesaurus construction and use: a practical manual. 4th ed. ASLIB: London, 2000. ISBN 0-85142-446-5
[16] Cultural Website Quality Principles. Minerva Project, 2003.

http://www.minervaeurope.org/structure/workinggroups/userneeds/documents/cwqp-uk.htm
[17] Komentarze i wyjaśnienia dziesięciu “zasad jakości” opublikowane przez projekt Minerva I uzgodniony 5-tym zebraniu NRG w Parmuie. Wersja robocza, Minerva 2004.

http://www.minervaeurope.org/publications/qualitycommentary/qualitycommentary040622draft.pdf
[18] Welsh Language Board http://www.bwrdd-yr-iaith.org.uk/
[19] Unicode http://www.unicode.org

[20] The Unicode Standard, Version 4.0. Boston, MA, Addison-Wesley, 2003. ISBN 0-321-18578-1. http://www.unicode.org/versions/Unicode4.0.0/


[21] ISO/IEC 10646:2003 Information technology - Universal Multiple-Octet Coded Character Set (UCS)

http://www.iso.ch/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=39921
[22] AsiaSoft http://www.asiasoft.com/
[23] Fingertip Software http://www.fingertipsoft.com/
[24] LEAF project (Linking and Exploring Authority Files)

http://www.crxnet.com/leaf/
[25] MALVINE (Manuscripts and Letters via Integrated Networks in Europe)

http://www.malvine.org/,
[26] ISO 15919:2001, Transliteration of Devanagari and related Indic scripts into Latin characters.

http://www.iso.org/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=28333&ICS1=1&ICS2=140&ICS3=10
[27] AltaVista Babelfish http://babelfish.altavista.com/;

Google Language Tools http://www.google.com/language_tools?hl=en;

World Lingo

http://www.worldlingo.com/products_services/worldlingo_translator.htm;l

Free Translation http://www.freetranslation.com/;

Systran http://www.systransoft.com/;

Yahoo Language -Zasoby tłumaczeń i interpretacji



http://dir.yahoo.com/Social_Science/Linguistics_and_Human_Languages/Translation_and_Interpretation/

[28] Babblefish http://www.babblefish.com/babblefish/


[29] European Association for Machine Translation http://www.eamt.org/index.html
[30] MICHAEL, the Multilingual Inventory of Cultural Heritage in Europe

http://66.102.9.104/custom?q=cache:4y19yGtoMJUJ:www.minervaeurope.org/events/documents/piccininno040413.ppt+michael&hl=en&ie=UTF-8
[31] MINERVA project http://www.minervaeurope.org/
[32] The European Library http://www.europeanlibrary.org/
[33] The EC Joint Interpreting and Conference Service (SCIC)

http://europa.eu.int/comm/scic/newtechnology/technology_en.htm#1
[34] The Cross-Language Evaluation Forum (CLEF) http://clef.iei.pi.cnr.it/ and CLEF 2004 http://www.delos.info/eventlist/CLEF2004.html
LINKI ZAKRES
Dania
Duńska Biblioteka Centralna Literatury Imigracyjnej (Indvandrerbiblioteket)

Powołana w celu zaspokojenia potrzeb kulturalnych imigrantów. Dysponuje 146 tys. jednostkami zbiorów w 100 językach. Gromadzi zbiory w 50 językach http://www.indvandrerbiblioteket.dk


FINFO - Informacja dla Mniejszości Etnicznych w Dani

Ogólnym celem FINFO jest dostarczenie reprezentantom mniejszości etnicznych lepszego dostępu do ich własnego języka ich praw, obowiązków i możliwości rozwoju w społeczeństwie duńskim http://www.finfo.dk/


Germany
Online-Auskunft

Zentral- und Landesbibliothek Berlin jest pierwszą niemiecką biblioteką językową która używa QuestionPoint dla wirtulanych referencji (virtual reference) (przetłumaczono interfejs na niemiecki). W celu wykonywania zapytań użytkownik może wybrać spośród kilku różnych języków: angielskiego, niemieckiego, francuskiego, hiszpańskiego, portugalskiego, duńskiego, słowackiego, chińskiego, japońskiego i koreańskiego). http://www.zlb.de/fragen_sie_uns/ask_a_librarian


Norwegia
BAZAR

Portal wielojęzyczny informujący o norweskim społeczeństwie i kulturze skierowany do mniejszości etnicznych żyjących w Norwegii. Strona podaje również linki do gazet (newspapers) w różnych językach. BAZAR jest dostępny w 14 językach.



http://www.bazar.deichman.no
Detektor

Przeszukiwalny, odnotowany katalog rzeczowy zasobów internetowych po norwesku, duńsku, szwedzku i angielsku oraz w innych językach. Są w nim użyte elementy Dublin Core wraz z lokalnymi zmianami. http://detektor.deichman.no/


Wielka Brytania
Multikulti

Wspólny projekt London Advice Services Alliance i the London Libraries Development Agency w celu zapewnienia informacji na temat spraw socjalnych, dostępny w wielu językach. Nagrodzony nagrodą “Communications Social Innovations” w 2004 przyznawaną przez Global Ideas Bank (Institute for Social Inventions) ( http://www.globalideasbank.org/site/news/). Strona jest oparta na MKDoc Content Management System ( http://mkdoc.com/) który pozwala zmieniać ją tak by spełniać standardy dostępności. Z racji użycia na stronie kodowania Unicode istnieje możliwość oglądania jej z użyciem wszystkich dostępnych przeglądarek internetowych, na wszystkich platformach komputerowych.


http://www.multikulti.org.uk/
Norfolk County Council @ your service

Broszurka reklamowa dostępna online w wielu językach.



http://www.norfolk.gov.uk/leisure/libraries/welcome.htm
Powrót do spisu treści


Calimera – Poradnik

Personalizacja



ZAKRES


Zagadnienia poruszane w tych wskazówkach obejmują:

Uwierzytelnianie użytkownika

Ochronę prywatności

Karty magnetyczne i chipowe

Systemy płatności

Personalizację

Systemy polecające

Odzyskiwanie informacji spersonalizowanej

Portale

Fora interaktywne i społeczności internetowe

Wirtualne muzea, biblioteki i archiwa

Inteligentne etykiety i metki

Technologię agentów

Dostęp bezprzewodowy (mobile access)

Kształcenie ustawiczne

Wpływ na rolę personelu i szkolenia
ZAGADNIENIA STRATEGICZNE ZAKRES
Unia Europejska wspiera badania nad technologiami związanymi z wiedzą. Projekt KTWeb zakłada, że „powinny zostać podjęte kolejne badania w szczególności skupiające się na odzyskiwaniu zawartości związanych z kontekstem, personalizacją i profilowaniem użytkowników
Wyspecjalizowane formy usług dostosowanych do potrzeb klienta są już bardzo powszechne w świecie finansów i handlu. Uważane są tam za cenne narzędzia marketingowe, są też wykorzystywane w celu utrzymania lojalności klienta. Są też coraz bardziej popularne w innych sektorach, jak edukacja i turystyka, gdzie oferują ciekawe możliwości, nadając nową wartość usługom uwzględniającym specyficzne zainteresowania różnych grup użytkowników. Im więcej zbiorów jest dostępnych w postaci cyfrowej, tym większe możliwości zastosowania specjalistycznych form usług dostosowanych do potrzeb użytkownika.
Jednakże zastosowanie tych usług nie powinno być wprowadzane jedynie jako swojego rodzaju moda, ale wtedy, gdy przynosi dodatkową wartość dla znacznej liczby użytkowników. Złożone systemy personalizacji mogą się okazać rozwiązaniem niekorzystnym w porównaniu ze stronami własnymi instytucji z dobrze zaprojektowaną nawigacją i dostępem dla niektórych grup takich np. jak osoby niepełnosprawne. Systemy wykorzystujące personalizację powinny być zatem łatwe w obsłudze.
Personalizacja może doprowadzić do zmian w pracy muzeów, bibliotek i archiwów. Będzie miała np. wpływ na pomiary efektywności, oferując możliwości uzyskania bardziej szczegółowej danych w zakresie zarządzania informacją. Dodatkowy wpływ na rolę pracowników będzie miała zmiana nastawienia z oferowania produktu na kierowanie się potrzebami użytkownika, w związku z czym należy zająć się problemem odpowiedniego szkolenia pracowników.
Z powodu złożoności i kosztów systemów personalizacji, potrzebna będzie współpraca między instytucjami. Umożliwiłaby ona zapewnienie takiego dostępu zarówno przez różne muzea, biblioteki, archiwa jak i inne usługi.
Wiele systemów personalizacji wykorzystuje technologię kart chipowych, wymagającą coraz bardziej skomplikowanych technik uwierzytelniania. Muzea, biblioteki i archiwa muszą zdawać sobie sprawę z nadchodzących zmian w systemach uwierzytelniania oraz z tego, że proces ten może okazać się coraz droższy i bardziej skomplikowany lub też, że stracą nad nim kontrolę. Jest to obszar, w którym współpraca będzie konieczna, albo nawet wskazana. Instytucje będą musiały podjąć decyzję, czy zastosować własne procedury uwierzytelniania, czy też polegać na systemach dostarczonych przez firmy zewnętrzne.
Instytucje muszą ustosunkować się do problemów etycznych w zakresie ochrony prywatności, być może przez opracowanie niezbędnych zasad postępowania. Należy rozpatrzyć kwestię powiązania bazy użytkowników z bazą zawartości.
Dyskusje na tematy, które należy rozważyć w związku z wprowadzaniem systemów personalizacji, można znaleźć w publikacji „The personalization challenge in public libraries: perspectives and prospects” [Personalizacja jako wyzwanie w bibliotekach publicznych: perspektywy i oczekiwania] autorstwa Christophera Chia oraz June Garcia [1], oraz „Personalisation and the web from a museum perspective” [Personalizacja a strona internetowa z perspektywy muzeum] autorstwa Jonathana P. Bowen’a oraz Sylvii Filippini-Fantoni [2].
WYTYCZNE DOBREJ PRAKTYKI ZAKRES
System spersonalizowany to taki, który reaguje różnie na polecenie wydane przez dwóch ludzi, czy to z powodu ich odpowiedzi na pytanie (sprecyzowanej lub ukrytej) zadane przez system, albo z powodu wcześniejszej interakcji z systemem. Aby dostarczyć spersonalizowanych usług, system musi umieć zidentyfikować osobę, co pociąga za sobą konieczność uwierzytelniania użytkownika.
Uwierzytelnianie użytkownika (zob. też Bezpieczeństwo) ZAKRES

Uwierzytelnianie jest procesem, w którym tożsamość elektroniczna klienta jest przedstawiana i zatwierdzana przez system informatyczny poprzez wykorzystanie danych , uzyskanych w procesie rejestracji.


Można przyjąć zasadę, że tożsamość klienta jest uwierzytelniana poprzez hasło lub przy wykorzystaniu metod biometrycznych. Drugie rozwiązanie obejmuje identyfikację odcisków palców, cech charakterystycznych twarzy, głosu lub tęczówki oka. Proces rejestracji obejmuje wybranie właściwego sposobu identyfikacji, przy wykorzystaniu prawa jazdy, paszportu, aktu urodzenia etc. Istnieją różne rodzaje uwierzytelniania; poniższe systemy zostały umieszczone w kolejności stopnia zabezpieczeń, które zapewniają:

  • uwierzytelnianie oparte na „znajomości” – polega na założeniu, że tylko upoważnieni użytkownicy znają nazwę pliku lub bazy danych i że bazy danych są przez to chronione w wystarczający sposób;

  • proste uwierzytelnienie wykorzystuje mechanizm „wspólnej tajemnicy” – hasła, które jest zmieniane w zwykły tekst i stwarza niepewności, co do tożsamości wysyłającego wiadomość. Na przykład hasło może zostać zagubione lub skradzione; użytkownicy często wybierają jako hasła słowa popularne; częstokroć muszą zapamiętać wiele haseł przez co mają pokusę ich notowania, zmniejszając tym samym ich skuteczność jako gwarantów tożsamości. Jedno hasło może nawet być wspólne dla grupy ludzi. Istnieją rodzaje oprogramowania zaprojektowane do „śledzenia” lub obserwowania użycia i wymiany haseł oraz ich przechwytywania;

  • zabezpieczone uwierzytelnienie jest podobne, ale nie polega na zmianie zwykłego tekstu hasła i przez to zabezpiecza przed przechwytywaniem i odtwarzaniem komunikatu;

  • mocne uwierzytelnienie wykorzystuje zaszyfrowaną poufną wiadomość znaną tylko użytkownikowi w celu zagwarantowania jego tożsamości. Ten rodzaj uwierzytelniania może być wymagany dla celów zabezpieczenia przed „odrzuceniem”, tj. uwierzytelniona osoba wysyłająca wiadomość nie może potem zaprzeczyć faktowi jej wysłania, jeśli np. zamawia jakąś usługę czy towar.

Można zakupić gotowe systemy uwierzytelniania, np. Athens Access Management System [3], system zarządzania dostępem do baz danych online oraz Kerberos [4], sieciowy protokół uwierzytelniający stosujący szyfrowanie kluczem tajnym.


W najbliższym czasie uwierzytelnianie będzie dokonywane przez lokalne lub centralne agendy rządowe, które będą wydawały obywatelom uniwersalne identyfikatory, prawdopodobnie będzie to pewien rodzaj kart chipowych, zapewniający właścicielom dostęp do wielu usług, włączając muzea, biblioteki i archiwa.


      1. Prywatność ZAKRES

Nadchodząca era systemów personalizacyjnych przyniesie koniec względnej anonimowości użytkowników i postawi instytucje dziedzictwa kulturowego przed dylematami etycznymi. Jeżeli ktoś uwierzytelnia się w elektronicznym systemie informacyjnym, sprawia, że jego czynności są łatwe do monitorowania w sposób, któremu ta osoba nie może zapobiec. Mechanizmy działania instytucji muszą zapewnić użytkownikom możliwość podjęcia decyzji o rezygnacji z użytkowania urządzeń elektronicznych, które śledzą sposób korzystania z zasobów, i zagwarantować, że dane z takich urządzeń pozostaną poufne i nigdy nie zostaną ujawnione.
Biometryczne systemy uwierzytelniania, np. przy pomocy odcisków palców, mają przewagę, jeśli chodzi np. o problem zagubionych kart. Użytkownicy muszą jednakże wyrazić indywidualnie zgodę na korzystanie z takiego sytemu. Należy również zapewnić alternatywne rozwiązanie dla tych osób, które nie zechcą z niego korzystać.
Dyrektywa Unii Europejskiej o Ochronie Danych (EU Data Protection Directive) [5] wymaga, aby wszystkie organizacje wykorzystujące profilowanie użytkownika wyraźnie informowały go o tym, w jakim celu jego dane będą wykorzystywane (zob. Kwestie prawne).
Karty magnetyczne i chipowe ZAKRES

Nie są to terminy techniczne i czasem są używane nieprecyzyjnie, ale przyjmuje się zazwyczaj następujące rozróżnienie:



  • Karty magnetyczne (swipecards) – plastikowe karty z paskiem magnetycznym, które po przeciągnięciu przez szczelinę lub wyżłobienie, identyfikują użytkownika i zezwalają na dostęp do urządzeń/funkcji. Mogą na przykład otworzyć drzwi lub zezwolić na skorzystanie z terminala komputerowego. Nie zawierają więcej informacji niż jest to konieczne do identyfikacji osoby; właściwe informacje na jej temat są przechowywane w bazie danych.

  • Karty chipowe (smartcards) mogą być fizycznie identyczne z kartami magnetycznymi i działać w podobny sposób, ale w odróżnieniu od kart magnetycznych mają wbudowany mikrochip z informacjami o użytkowniku, mogą również wykonywać kalkulacje. Informacje te nie są przechowywane w żadnej innej bazie danych. Coraz bardziej popularne stają się bezstykowe karty chipowe (contactless smartcards). Mają one wbudowany indukcyjny antenowy obwód zamknięty, co umożliwia pracę w sąsiedztwie czytnika kart bezstykowych bez fizycznej konieczności kontaktu. Ten typ kart jest już wykorzystywany przez kilka systemów wymagających opłaty (toll systems) oraz przez operatorów transportu zbiorowego, m.in. Metro Londyńskie.

Karty magnetyczne są tanie, natomiast wydawanie kart chipowych, jako samodzielne rozwiązanie jest dosyć drogie i nieekonomiczne dla większości muzeów, bibliotek i archiwów jako samodzielne rozwiązanie, chyba, że wydawane są przez władze lokalne jako karta gwarantująca dostęp do różnych usług lokalnych, takich jak parkingi, baseny kąpielowe etc. Kilka miast europejskich wprowadziło uniwersalne karty w ramach projektu Multi-application SmartCities [6]. Istnieje wiele norm w zakresie kart chipowych – zwanych także kartami identyfikacyjnymi i kartami transakcji finansowych [7].


Zastosowanie kart chipowych jest potencjalnym sposobem zapewnienia i kontroli dostępu do szeregu usług bez czasochłonnego zaangażowania personelu, z wyjątkiem osób potrzebnych do aktualizacji, personalizacji i wydawania kart, np.:

  • jako sposób na pobieranie opłat za usługi, takie jak, fotokopiowanie, drukowanie, subskrybcja baz danych on-line, e-książek, czy artykułów pamiątkowych, zarówno na miejscu jak i na odległość;

  • aby ograniczyć dostęp do wcześniej z góry ustalonych stron internetowych np. dzieciom (podstawowa lista takich stron dostarczana przez rodziców mogłaby być w razie potrzeby modyfikowana);

  • aby zapewnić dostęp do usług opartych na subskrypcji, np. dla biznesu;

  • mogłyby znaleźć zastosowanie w udostępnianiu spersonalizowanych ustawień dla użytkownika sieci, np. pokazywać na ekranie wyłącznie usługi, które subskrybuje lub jego ulubione czcionki, szablony, język i inne;

  • mogłyby znaleźć zastosowanie w zakresie pomiaru czasu spędzanego przez użytkowników na korzystaniu z różnych usług, np. Internetu, co jest trudne do nadzorowania przez personel.


Systemy płatności ZAKRES

Muzea, biblioteki i archiwa mogą wymagać opłat od użytkowników, korzystających z ich usług, mogą też sprzedawać jakieś wyroby, lub mogą wymagać opłat od użytkowników, którzy korzystają z ich zasobów z odległych miejsc, lub wymagać opłat od innych organizacji (np. za wypożyczanie międzybiblioteczne). Będą one zatem potrzebowały do tej funkcji lepszych zabezpieczeń. Istnieją elektroniczne systemy płatności wykorzystujące karty chipowe i komputery lub substytuty komputerów, np. telewizję cyfrową. Należy wspomnieć iż:



  • Ilość pieniędzy na koncie może być przechowywana w zaszyfrowanym pliku i chroniona hasłem. Może być przenoszona na inny komputer z wykorzystaniem obecnie dostępnej technologii.

  • Karty chipowe są trudne do podrobienia, chociaż mogą zostać skradzione, a ich utrata jest równoważna z utratą pieniędzy, jako że wartości tej nie można zrefundować.

  • Na tej samej karcie można połączyć kilka różnych mechanizmów płatności, np. Visa, MasterCard etc.

  • Przelewów pieniężnych można dokonywać telefonicznie, jak również z jednej karty na drugą.

  • Płatności za pomocą karty chipowej będą szybkie, ponieważ nie będzie potrzeby uwierzytelniania karty, a także anonimowe, ponieważ informacje o właścicielu nie są przenoszone wraz z płatnością. W tym aspekcie przypomina to użycie gotówki.

  • Można będzie je ponownie ładować, tj. zwiększać ich wartość i użytkować bezterminowo.

Na świecie funkcjonują standardy transakcji elektronicznych, np. CEPS (Common Electronic Purse Specification) [8] i EEP (European Electronic purse) [9]. Ogólnie rzecz ujmując, elektroniczne systemy naliczania należności wymagają spełnienia warunków:



  • musi istnieć dowód, że autor transakcji elektronicznej jest uwierzytelnionym użytkownikiem związanym z identyfikatorem (brak możliwości odrzucenia transakcji);

  • musi istnieć dowód na to, że zamierzony adresat wiadomości rzeczywiście ją otrzymał (dowód otrzymania);

  • musi istnieć dowód na to, że wiadomość elektroniczna nie została po drodze zmieniona.


Personalizacja ZAKRES

Funkcje personalizacji mogą obejmować:


- umożliwienie instytucjom:

  • indywidualnego traktowania użytkowników – pozdrawianie ich po imieniu, unikanie pytania po raz kolejny o te same informacje, etc;

  • dostarczanie użytkownikom informacji dotyczących nowych materiałów, stron internetowych etc., w oparciu o zadeklarowane przez nich obszary zainteresowań. Można byłoby tego dokonać za pomocą zawiadomienia wysyłanego pocztą elektroniczną lub SMS-em (Short Message Service). Do tego celu, użytkownicy mogliby posiadać więcej niż jedną tożsamość, np. „tożsamość zawodowa”, „edukacyjna”, „hobbistyczna”;

  • dostarczenie użytkownikom spersonalizowanych wyników wyszukiwania w odpowiedzi na pytanie.

- umożliwienie użytkownikom:

  • zarządzania własnymi transakcjami bibliotecznymi;

  • zamawiania książek, dokumentów etc., które chcieliby zobaczyć podczas swojej następnej wizyty w archiwum czy bibliotece;

  • rezerwowania komputerów, czytników mikrofilmów etc., z których chcieliby skorzystać podczas następnej wizyty;

  • rezerwowania biletu na wystawę, kupienie biletu na wydarzenie kulturalne, zamówienie prezentów w sklepie z pamiątkami, zamówienie odbitek, kopii, etc.

  • stworzenia osobistej biblioteki, muzeum czy archiwum poprzez możliwość zachowywania danych bibliograficznych, adresów URL etc.;

  • zaprojektowania swojej własnej strony internetowej oraz wybranie usług, z których chcieliby korzystać, co byłoby szczególnie użyteczne dla osób wymagających specjalnych udogodnień dostępu, np. mających trudności z czytaniem druku lub mówiących obcym językiem;

  • spersonalizowania ich wizyt w muzeum;

  • tworzenia planu odwiedzin przed wizytą, biorąc pod uwagę zainteresowania osobiste oraz to, czy w grupie będą się znajdowały dzieci;

  • stworzenie swoich własnych wirtualnych wystaw;

  • zachęcanie do budowania grup społeczności lokalnych, poprzez umożliwienie użytkownikom o podobnych zainteresowaniach wzajemnej interakcji.

Możliwe są dwa poziomy personalizacji:



  • skierowana do użytkowników indywidualnych.

  • skierowana do grup, np. dzieci, użytkowników biznesowych. W przypadku, gdy skierowana jest do grup, można poczynić pewne specyficzne dla tych grup dostosowanie, np. filtrowanie stron internetowych przed dziećmi, usługi w języku mniejszości.

Personalizacja może być wprowadzona w dwojaki sposób:



  • personalizacja ukryta (sterowana komputerowo) – system śledzi wzory wykorzystania i preferencje oraz odpowiednio przystosowuje systemy i interfejsy Amazon [10], A9 [11], eurekster [12];

  • personalizacja jawna (pod kontrolą użytkownika) – systemy, które przechowują informacje o użytkownikach przy pełnej ich wiedzy i które umożliwiają użytkownikom identyfikację, pozwalając w ten sposób na dostęp do usług, które sami celowo dostosowali do swoich potrzeb (np. większość portali internetowych, takich np. jak My Yahoo [13]). Ten typ personalizacji ma ogromne możliwości w sektorze kulturalnym. Zgłoszenia mogą zawierać ostrzeżenia, biuletyny, kalendarze, etc. Instytucje również mogą oferować na swoich stronach internetowych narzędzia, które podczas nawigacji umożliwiają użytkownikom zachowywanie obrazów, artykułów, linków, wyników wyszukiwania etc., i przez to na stronie internetowej tworzą środowisko personalne, do którego mogą powrócić i znaleźć informacje na interesujący temat i do którego mogą wciąż dodawać nowe elementy. Jak na razie, tylko kilka dużych muzeów było w stanie przenieść takie pomysły do praktyki, np. Metropolitan Museum w Nowym Jorku, Louvre w Paryżu i National Museum of Science and Industry w Wielkiej Brytanii (patrz linki).


Systemy polecające ZAKRES
Są to systemy, w których informacje wejściowe dostarczane są bezpośrednio przez użytkownika; na podstawie potrzeb użytkownika, preferencji oraz znanych wzorów wykorzystania, polecają one pewne produkty i usługi, np. zbiory, które można obejrzeć, książki które można kupić/przeczytać, strony internetowe, które można odwiedzić. Idea jest taka, że użytkownik może dostać to, czego chce, nawet o to nie prosząc. W systemach tych wykorzystane są technologie takie jak: filtrowanie informacji, wspólne filtrowanie, profilowanie użytkownika, uczenie się maszynowe, wyszukiwanie danych dla konkretnego przypadku, wybieranie danych i wyszukiwanie oparte na podobieństwie. Na przykład, użytkownik odwiedzający strony Moneta i Renoira mógłby zostać skierowany do stron zawierających ogólne informacje na temat impresjonizmu francuskiego. Przykładem jest Amazon [10] (dostępny w kilku wersjach w zależności od kraju) oraz Whichbook.net [14] strona polecająca książki do przeczytania.
Pozyskiwanie informacji spersonalizowanej ZAKRES

Pozyskiwanie informacji z wykorzystaniem popularnych wyszukiwarek może dawać w wyniku miliony znalezionych dokumentów. Poszukujący zwykle przeglądają pierwszą stronę, lub dwie strony wyników w ten sposób gubiąc istotne informacje.


Systemy wyszukiwania relewantnego są narzędziem wspomagającym przezwyciężenie tego problemu. Są dwa typy systemów wyszukiwania relewantnego – jawny i ukryty.

  • Jawne wyszukiwanie relewantne polega na tym, że poszukujący wskazuje, które dokumenty zawierają istotne (relewantne) informacje. Wówczas system tworzy poprawione zapytanie oparte na wskazanych dokumentach. Może to trwać do momentu, aż poszukujący będzie zadowolony z wyników. System ten posiada różne wady, np.:

- jest bardzo pracochłonny dla poszukującego;

- nie istnieje żadna faza pośrednia.



  • Ukryte wykrywanie relewantne sygnalizuje, które strony są relewantne przez analizowanie działań użytkownika, takich jak czas potrzebny do przeczytania strony czy następujące po niej linki, używanie paska przesuwania, mouseover (zmiana obrazków po wskazaniu na nie myszą), etc. System następnie generuje kolejno rozszerzone zapytania oparte na ocenie potrzeb użytkownika. Z upływem czasu użytkownik jest otrzymuje bardziej trafne (istotne) informacje. Mogą rozwinąć się dwie odmienne reakcje na to samo wyjściowe zapytanie:

  • Informacja użytkownika musi zostać bardziej skrystalizowana a wyniki pewniejsze;

  • Informacja użytkownika wymaga zmian w świetle otrzymanych nowych informacji. Z upływem czasu system, zamiast użytkownika, będzie sam przeglądał wszystkie nowe terminy wyszukiwania, albo nowe następujące po sobie linki i rozwijał nowe zapytania oparte na nich, a więc znajdując różne wyniki.


Pozyskiwanie obrazu jest kolejnym sposobem personalizowania wyszukiwania informacji, co jest szczególnie istotne dla domen muzeów i galerii sztuki. Użytkownicy rozpoczynają od przeglądania zestawu obrazów. W oparciu o swoją selekcję, prezentowane są nowe obrazy a ścieżka poszukiwań rozwija się. Umożliwia to wyszukiwanie bezpośrednie bez potrzeby formalnego opisu potrzebnej informacji.
Portale ZAKRES

Portale również mogą zaoferować szukającym informacje w większym stopniu bardziej skierowane na ich indywidualne potrzeby. Portal łączy zawartość rozmaitych rozproszonych zasobów, scala je do formy połączonej, i prezentuje użytkownikom, zwykle za pośrednictwem przeglądarki internetowej, chociaż możliwe jest wykorzystanie innych sposobów, jak np. systemy informujące o nowościach. Wiele organizacji udostępnia swoje usługi klientom za pośrednictwem portali. Banki zachęcają klientów do dysponowania swoimi kontami online, a supermarkety dają możliwość zautomatyzowanego robienia zakupów, przechowując w pamięci poprzednie, jakich dokonał klient. Celem portalu przygotowywanego na zamówienie jest zachowywanie informacji dla klientów, a nie prezentowanie im informacji, których nie potrzebują, co stanowi potencjalne rozwiązanie problemu z nadmiarem informacji.


Portale mogą:

  • umożliwiać użytkownikom tworzenie własnego i informacyjnego środowiska badawczego. Byłoby to szczególnie przydatne dla osób nie posiadających dostępu do Internetu w pracy lub w domu;

  • być przystosowane dla określonych grup użytkowników, jak studenci. Portale, albo bramy tematyczne często są przydatne dla celów edukacyjnych.


Fora interaktywne i społeczności internetowe ZAKRES

Wiele instytucji oferuje swoim użytkownikom fora interaktywne, na których mogą podyskutować na temat wystaw, książek, filmów, muzyki etc. Strony takie mogą stanowić dobry sposób na komunikowanie się z użytkownikami, szczególnie ze specjalnymi ich grupami, i podawania im najnowszych informacji o wydarzeniach, nowych nabytkach etc. Strona taka może być dostosowana do osobistych upodobań czytelnika, aby był on informowany o nowych, interesujących go nabytkach. Gdy raz ktoś zgłosił chęć bycia informowanym o nowych informacjach, możliwe jest rozpoznanie społeczności użytkowników o podobnych zainteresowaniach i umożliwienie im interakcji ze sobą, jeśli sobie tego życzą (zob. Prywatność). Fora online mogą być tworzone w celu ułatwienia dyskusji oraz dzielenia się nowościami etc., co ma szczególną wartość dla nauczycieli i studentów, którzy mogą skonfigurować wirtualne środowisko uczenia się (zob. Kształcenie ustawiczne ).






1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna