Warszawa 2014 Redakcja merytoryczna Alicja Twardowska Ewa Kowar-Mikołajczyk s



Pobieranie 118.97 Kb.
Data29.04.2016
Rozmiar118.97 Kb.
Ewa Kowar-Mikołajczyk, Anna Rzymyszkiewicz

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU


SKRZYPCE

SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA





Warszawa 2014

Redakcja merytoryczna Alicja Twardowska




Ewa Kowar-Mikołajczyk - skrzypaczka, solistka-kameralistka, pedagog, metodyk.
Doktor sztuk muzycznych. Ukończyła Akademię Muzyczną im. F. Chopina w Warszawie. Absolwentka klas skrzypiec prof. Zenona Brzewskiego i prof. Mirosława Ławrynowicza. Koncertowała w całej Europie oraz Korei Płd. i Japonii. Dokonała nagrań płytowych, radiowych i telewizyjnych w kraju i zagranicą. Pedagog Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie oraz Keimyung University w Korei Płd. Od 1986 r. nauczyciel skrzypiec w ZPSM nr 1, w tym OSM im. Z. Brzewskiego, zwanej szkołą talentów. Kierownik Sekcji Instrumentów Smyczkowych. Wykształciła ponad 30 absolwentów wyższej uczelni oraz ok. 60 w szkołach I i II st. Juror konkursów krajowych i międzynarodowych. Prowadzi kursy skrzypcowe i kameralne oraz wykłady metodyczne. Wykładowca i metodyk Międzynarodowych Kursów Muzycznych w Łańcucie (w 2013 r. kierownik Kursu Metodycznego). Jej uczniowie są laureatami licznych konkursów krajowych i międzynarodowych. Za działalność pedagogiczną i artystyczną nagrodzona m. in. Nagrodą Ministra Kultury, odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, nagrodą Rektora, nagrodą Dyrektora CEA. Od 2006 r. Sekretarz Generalny European String Teachers Associacion Poland, a od 2009 r. Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły im. Z. Brzewskiego.

Anna Rzymyszkiewicz - absolwentka Bydgoskiej Akademii Muzycznej w klasie skrzypiec prof. Katarzyny Bąkowskiej. Doświadczony pedagog, muzyk, juror konkursów, wykładowca na kursach mistrzowskich i seminariach. Swoje umiejętności dydaktyczne doskonaliła na kursach mistrzowskich w klasie prof. Magdaleny Szczepanowskiej (Nowy Sącz, Bałoszyce), w klasie prof. Katarzyny Bąkowskiej (Kąśna Dolna) i w klasie prof. Roberta Szredera (Cremona, Bled). Przez wiele lat współpracowała z orkiestrą radiową w Łodzi pod dyrekcją Henryka Debicha i w Warszawie - pod dyrekcją Tadeusza Strugały, następnie była związana z Teatrem Muzycznym Roma i Mazowieckim Teatrem Muzycznym w Warszawie. Obecnie pełni obowiązki prowadzącej grupę II skrzypiec w Płockiej Orkiestrze Symfonicznej. Od 1990 r. związana jest z Państwową Szkołą Muzyczną I stopnia nr 4 im. Karola Kurpińskiego w Warszawie, w której prowadzi z dużymi sukcesami klasę skrzypiec. Wielokrotnie nagradzana podczas konkursów skrzypcowych i przesłuchań Centrum Edukacji Artystycznej, m. in. tytuł dla najlepszego pedagoga w XV Konkursie Talents for Europe, dyplomy za wyróżniające przygotowanie uczniów do przesłuchań w kameralistyce i grze solowej w latach 2010, 2012 i 2013. W uznaniu dorobku zawodowego otrzymała dwukrotnie nagrody I stopnia Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej, nagrodę II stopnia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz medal Zasłużony dla Kultury Polskiej. W 2009 r. nawiązała współpracę z OSM i PSM II st. w Płocku. Jej uczniowie Wiktor Mieczykowski i Aleksandra Kelm uzyskali stypendia Prezydenta Miasta Płocka za wybitne osiągnięcia artystyczne.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 lipca 2014 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych (Dz. U. z 2014r. poz. 1039).
Spis treści

WSTĘP • 4


I. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE • 5


II. TREŚCI NAUCZANIA - CELE SZCZEGÓŁOWE • 6
1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej • 6
2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na instrumencie • 6
3. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie • 9
4. Ukierunkowanie ucznia do samodzielnej pracy nad problemami • 14
5. Przygotowanie ucznia do występów solowych i zespołowych • 15
III. FORMY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ, ROLA I KRYTERIA OCENY UCZNIA • 16

IV. WARUNKI NIEZBĘDNE DO REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA • 17

V. EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KONIEC NAUKI W SZKOLE I STOPNIA • 17

VI. WYKAZ PRZYKŁADOWEJ LITERATURY • 18


1. Gamy, szkoły i ćwiczenia 18
2. Etiudy 20
3. Koncerty 21
4. Zbiory utworów 22
5. Sonaty 24
6. Utwory dowolne 24
7. Utwory kameralne 26
WSTĘP

Program nauczania przedmiotu skrzypce dla szkoły muzycznej I st. został napisany w oparciu o nową Podstawę programową. Jest ona skonstruowana z myślą o uczniu na średnim

poziomie zaawansowania i została potraktowana przez autorki niniejszego programu jako obowiązujące minimum. Materiał nauczania w zaproponowanym przez nas programie daje uczniowi możliwość zdobycia podstaw umiejętności instrumentalnych. Ponadto uczniowie objęci programem podstawowym mają możliwość rozwijania swoich umiejętności na poziomie zgodnym z ich uzdolnieniami. Czas osiągania poszczególnych umiejętności czy sprawności jest różny u każdego dziecka i zależy od jego indywidualnych zdolności.

Nauczyciel realizujący program powinien aktywizować dziecko i zachęcać je do doskonalenia umiejętności w toku proponowanych działań. Miarą sukcesu każdego ucznia będzie pokonywanie kolejnych etapów kształcenia wskazanych w programie.

Należy podkreślić, że w przypadku uczniów o wyższym (niż średni) poziomie zaawansowania realizujemy program o stopniu trudniejszym, dopasowany do potrzeb procesu dydaktycznego.

Umiejętności i zadania wykraczające poza podstawę programową zostały wyróżnione

kursywą. Wykształcenie uzyskane przez absolwenta pierwszego etapu edukacyjnego przygotowuje go do muzykowania zespołowego, czynnego uczestnictwa w tzw. amatorskim życiu muzycznym, świadomego odbioru muzyki oraz kontynuacji nauki w szkole muzycznej II stopnia.
W programie wyróżniono głównych pięć obszarów edukacyjnych. Treści programowe dla

każdego obszaru zostały podzielone na etapy. Świadomie zrezygnowano z podziału na klasy,

umożliwiając nauczycielom dostosowanie tempa realizacji programu do konkretnego ucznia. Granice między etapami są płynne, jednak etap ostatni jako finalny wyraźnie określa, jakie umiejętności powinien posiadać absolwent szkoły I st. w specjalności skrzypce.

W nauczaniu początkowym pożądana jest aktywność rodziców w realizacji procesu

dydaktycznego. Dotyczy to obecności na lekcjach oraz współuczestniczenia w ćwiczeniach z dzieckiem w domu. Zaangażowanie rodziców znacznie przyspiesza postępy dziecka w nauce gry na skrzypcach.

I. CELE SZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE



1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej
Uczeń rozwija muzyczne zainteresowania, uczęszczając na koncerty i słuchając muzyki z nagrań. Uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska.
2. Poznanie podstaw teoretycznych w zakresie gry na instrumencie
Uczeń poznaje zasady notacji muzycznej oraz podstawowe terminy i pojęcia niezbędne w odczytaniu i realizacji zapisu nutowego. Zdobywa wiedzę dotyczącą budowy instrumentu.
3. Kształcenie podstawowych umiejętności w grze na instrumencie
Uczeń kształci umiejętność zachowania właściwej postawy podczas gry oraz prawidłowego posługiwania się aparatem gry. Poznaje zasady strojenia i konserwacji instrumentu. Rozwija podstawy techniki instrumentalnej oraz wrażliwość na jakość dźwięku i intonację. Próbuje improwizować proste tematy melodyczne i grać ze słuchu.

4. Przygotowanie do samodzielnej pracy nad repertuarem
Uczeń, pod kierunkiem nauczyciela poznaje sposoby samodzielnej pracy w zakresie jej organizacji, kontroli i samooceny.


5. Przygotowanie do występów solowych i zespołowych
Uczeń poznaje zasady występów publicznych: umiejętności koncentracji, prezentacji estradowej oraz współpracy z innymi instrumentalistami.

II. TREŚCI NAUCZANIA - CELE SZCZEGÓŁOWE




1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej
E t a p p i e r w s z y :
Uczeń:
- uczęszcza na koncerty, audycje muzyczne, słucha nagrań,
- uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska lokalnego,
- przestrzega zasad dobrego wychowania.
E t a p d r u g i:
Uczeń:
- odróżnia i nazywa podstawowe gatunki muzyczne,
- uczestniczy w różnych formach muzykowania zespołowego.

Sposoby realizacji celu:
- uczeń uczestniczy jako słuchacz w koncertach przeznaczonych dla dzieci i młodzieży (Filharmonia Narodowa, cykl poranków muzycznych „Wielki dla Małych” w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej),
- bierze udział w organizowanych przez szkołę warsztatach muzycznych, lekcjach

otwartych, skierowanych do odpowiedniej grupy wiekowej,


- słucha wskazanych przez nauczyciela nagrań (np. serwis Youtube ) w celu kształcenia

umiejętności rozróżniania podstawowych gatunków muzycznych ( odróżnia muzykę

ludową od klasycznej, czy rozrywkowej),

- formułuje wypowiedzi na temat wysłuchanych utworów muzycznych,

- prowadzi dyskusje na temat wysłuchanych ( obejrzanych ) koncertów, przedstawień, bądź innych imprez muzycznych,
- realizuje wskazówki nauczyciela dotyczące zasad dobrego wychowania

oraz kulturalnego zachowania się w miejscach publicznych (sale koncertowe, teatry ),

- wykonuje utwory przeznaczone dla dwóch lub więcej wykonawców.
2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na instrumencie
E t a p p i e r w s z y :
Uczeń:
- zna klucz wiolinowy,
- zna pojęcia : détaché, martelé, legato i pizzicato,
- zna podstawową notację dla skrzypiec w obrębie pierwszej pozycji,
- zna oznaczenia: strun, palcowania, sposób prowadzenia smyczka,
- zna pojęcie półtonu, całego tonu, oktawy, prymy i kwinty,
- zna pojęcie trójdźwięku,
- zna wartości nut i pauz : ćwierćnuta, ósemka, półnuta, cała nuta, półnuta z kropką,

szesnastka,


- zna gamy krzyżykowe i trójdźwięki do trzech znaków, grane melodycznie przez jedną oktawę (D- dur, A-dur, G – dur, C-dur),
- rozróżnia charakter utworu pod względem agogicznym i wyrazowym ( szybko, wolno,

wesoło, smutno ),


- zna podstawowe środki wyrazu muzycznego w zakresie dynamiki: forte, piano,
- zna podstawowe elementy budowy skrzypiec i smyczka,
- zna podstawowe sposoby pielęgnacji instrumentu i korzystania z niego,
- zna i rozróżnia określenie aparatu wykonawczego: orkiestra, solista, duet.

E t a p d r u g i :


Uczeń:
- zna wartości grup rytmicznych: synkopa, rytm punktowany, grupa rytmiczna -- ćwierćnuta z kropką ósemka, grupy szesnastkowe – ósemka dwie szesnastki, dwie szesnastki ósemka,
- zna pojęcia: tercja mała, tercja wielka, kwarta,
- zna gamy i podstawowe pasaże w tonacjach durowych i mollowych do trzech znaków

przykluczowych w obrębie dwóch oktaw w I pozycji (G – dur, g-moll, A – dur, a-moll, B-

dur, C-dur) oraz gamy F-dur, Es-dur, d-moll i c-moll przez jedną oktawę,
- zna oznaczenia dynamiczne: mezzo forte, mezzo piano, fortissimo, pianissimo, crescendo, diminuendo,

- rozróżnia formy muzyczne takie jak: etiuda, koncert, miniatura,

- korzysta ze źródeł i pomocy naukowych: metronom, słowniczek muzyczny, internet,

- zna podstawowe stosowane w literaturze muzycznej określenia dotyczące agogiki:

accelerando, ritenuto, fermata, allegro, moderato, andante, allegro moderato, lento,

- zna i odróżnia określenie aparatu wykonawczego: trio, kwartet.


E t a p t r z e c i :
Uczeń:
- zna notację i aplikaturę skrzypcową w obrębie I-III pozycji,
- zna pojęcie seksty małej, seksty wielkiej, septymy małej, septymy wielkiej,
- realizuje bardziej skomplikowane struktury rytmiczne,
- zna gamy, pasaże i dominantę septymową do trzech znaków przykluczowych w obrębie

I-III pozycji,

- zna pojęcie akordu oraz rozróżnia jego tryby (dur, moll),

- zna pojęcia: polifonia i homofonia,


- korzysta z pomocy naukowych, takich jak: strony internetowe, encyklopedie.

E t a p c z w a r t y:


Uczeń:
- zna notację nutową i aplikaturę skrzypcową w obrębie I–V pozycji,
- zna budowę akordów (dur, moll, zmniejszony, zwiększony, septymowy),
- zna budowę gam dur i moll, pasaże w obrębie I–V pozycji,
- zna notację nutową i aplikaturę skrzypcową powyżej V pozycji,

- zna gamy dur, moll, pasaże powyżej V pozycji.
Zagadnienia dotyczące teoretycznych podstaw gry na instrumencie są realizowane dwutorowo: na zajęciach teoretycznych, np. rytmika, kształcenie słuchu, audycje muzyczne oraz na lekcjach instrumentu. Zasadniczym celem w nauczaniu dzieci gry na instrumencie powinno być ścisłe powiązanie praktyki wykonawczej z wiadomościami teoretycznymi i umiejętnościami słuchowo – głosowymi, koniecznymi do rozwinięcia ogólnej muzykalności ucznia. Repertuar opracowywany na lekcjach skrzypiec może być wykorzystany podczas zajęć teoretycznych, np. w prezentacji tańców. Nauczyciel skrzypiec powinien wyjaśnić uczniowi tytuł utworu, znaczenie użytych terminów agogicznych i dynamicznych, a także zwrócić uwagę na styl i epokę, z której pochodzi utwór. W pracy kierujemy się zasadą: od ogółu do szczegółu.

Sposoby realizacji celu:
- śpiewanie piosenek ze słuchu i z nut; poprzez takie działanie rozwija się słuch muzyczny i muzykalność oraz umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków,

- wykonywanie zabaw rytmicznych ze śpiewem – rozwijają one i ugruntowują poczucie rytmu, pozwalają odróżniać wartości rytmiczne i posługiwać się nimi,


- śpiewanie i rozpoznawanie poznanych interwałów,
- gry dydaktyczne – dają możliwość w atrakcyjny sposób zdobycia wiedzy teoretycznej i jej utrwalenia, np.: zabawa z kartami z narysowanymi pojedynczymi nutkami, pozwala na korelację zapisu nutowego z określoną wysokością dźwięku,

- zapoznanie ucznia z wybranymi pojęciami z zakresu zasad muzyki niezbędnymi podczas pracy nad utworami,

- pokaz nauczyciela, praca z nutami, ukierunkowane słuchanie muzyki – zapoznaje ucznia z pojęciami z zakresu artykulacji, dynamiki, agogiki, oraz aparatu wykonawczego,
- zabawy dydaktyczne- umożliwiają uczniowi zdobycie wiedzy teoretycznej i praktycznej, np. zabawy z szukaniem zwierzątek na skrzypcach i smyczku (ślimak, żabka) umożliwiają poznanie budowy skrzypiec i smyczka,
- określanie i rozpoznawanie wysokości dźwięków, wartości rytmicznych, tempa, metrum, znaków chromatycznych i oznaczeń interpretacyjnych na podstawie zapisu nutowego,

- korzystanie z dostępnych źródeł wiedzy o muzyce ( encyklopedie muzyczne, słowniczek muzyczny, leksykony, internet, multimedia ).



3. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie
E t a p p i e r w s z y :
Uczeń:
- zaadaptował organizm do instrumentu,
- potrafi powtarzać głosem proste melodie i wyklaskiwać struktury rytmiczne,
- opanował umiejętność trzymania skrzypiec i smyczka oraz zachowania prawidłowej postawy podczas gry,
- opanował ruchy jednostkowe smyczka w środkowej jego części i umiejętność gry całym smyczkiem,
- prawidłowo wykonuje pizzicato prawą ręką,
- opanował układ palców lewej ręki z półtonem pomiędzy drugim i trzecim palcem na

każdej strunie, oraz potrafi wykonać proste flażolety naturalne 4 palcem - d 2” na strunie D i a 2” na strunie A,

- potrafi kontrolować jakość wydobywanego dźwięku, intonację i rytm,

- pielęgnuje instrument i przestrzega zasad właściwego korzystania z instrumentu.

E t a p d r u g i :
Uczeń:

- gra całym smyczkiem oraz jego poszczególnymi częściami przy zachowaniu swobodnego aparatu gry,


- posługuje się techniką przygotowawczą,

- prawidłowo realizuje proste dwudźwięki z pustą struną,

- opanował w I pozycji różne układy palcowe,
- posiada umiejętność wykonania przebiegów technicznych w tempie umiarkowanym,

- opanował ćwiczenia ruchowe przygotowujące do zmiany pozycji (glissanda),


- gra ze słuchu proste przebiegi melodyczne – poprawnie czyta a vista proste

fragmenty muzyczne,


- opanował podstawowe sposoby artykulacji: détaché, legato (również przez struny), martelé, portato,
- opanował ćwiczenia ruchowe przygotowujące do gry z wibracją.

E t a p t r z e c i :


Uczeń:
- opanował umiejętność gry od I do III pozycji,

- opanował grę prostych dwudźwięków w I pozycji,


- opanował wibrację w stopniu podstawowym,
- zna i stosuje artykulację staccato oraz pizzicato lewą ręką,
- potrafi zrealizować tryl, mordent oraz flażolety naturalne,

- transponuje proste tematy muzyczne wykonując je od zadanego dźwięku,

- potrafi samodzielnie nastroić instrument.
E t a p c z w a r t y :
Uczeń:
- opanował umiejętność gry do V pozycji,

- posługuje się techniką dwudźwiękową ze zmianami pozycji,


- potrafi zrealizować proste ozdobniki oraz proste flażolety sztuczne,
- swobodnie posługuje się techniką gamową i pasażową do V pozycji,
- opanował wibrację w stopniu pozwalającym na swobodne jej stosowanie,
- realizuje przebiegi muzyczne z dbałością o jakość dźwięku, intonację, rytm i frazowanie,
- poprawnie odczytuje a` vista prosty utwór w wolnym tempie,
- opanował umiejętność gry powyżej V pozycji,
- sprawnie posługuje się techniką dwudźwiękową ze zmianami pozycji, gra pochody dwudźwiękowe po cztery i więcej nut legato,

- posługuje się różnorodną artykulacją, w tym smyczkami skaczącymi - spiccato i sautillé, również w arpeggio,

- zna smyczkowanie sul tasto, sul ponticcelo,con legno ,
- gra sprawnie gamy chromatyczne oraz gra gamy i pasaże przez 4 oktawy,

- sprawnie i świadomie stosuje różne sposoby zmiany pozycji, w tym poprzez ekstensję,

- gra proste pochody decymowe i oktawy palcowane,

- gra swobodnie akordy łamane i brzmiące harmonicznie (trzygłosowe),
- gra utwory polifoniczne na skrzypce solo, np. Fantazje G .Ph. Telemana.
Działania podejmowane przez nauczyciela w obszarze opanowania podstawowych umiejętności gry na instrumencie muszą być powiązane w pewien logiczny ciąg. Nowy materiał nauczania powinien bazować na umiejętnościach już zdobytych oraz wprowadzać nowe elementy techniczne, pozwalające na rozwój ucznia. Należy zwrócić uwagę na atrakcyjny dla ucznia dobór repertuaru i zachować odpowiednie proporcje między materiałem ćwiczeniowym, na którym uczeń zdobywa umiejętności ruchowo – wykonawcze i materiałem „repertuarowym”, na którym uczeń przyswaja sobie obok umiejętności technicznych także umiejętności interpretacyjno – wykonawcze.
Sposoby realizacji celu :
- dobranie odpowiedniej wielkości skrzypiec i smyczka,

- zabawy ruchowe wyrabiające poczucie świadomego ruchu, koncentrację, koordynację ruchów oraz umiejętność rozróżniania napięcia od rozluźnienia całego ciała i poszczególnych jego części. Na tym etapie należy stosować język obrazowy, tak by wyobraźnia dziecka zastąpiła brak myślenia abstrakcyjnego, np. zabawa na koordynację ruchową:


„Lustro” – dziecko staje naprzeciwko nauczyciela i styka się z nim jedynie dłońmi. Nauczyciel zaczyna poruszać rękami tak, jakby malował przed sobą na tablicy dowolne figury. Uczeń ma nadążać za ruchami nauczyciela. Po krótkiej przerwie aktywną rolę przejmuje uczeń. Po wyćwiczeniu stykających się dłoni, do zabawy wprowadza się naśladowanie ruchu jedynie poprzez obserwację partnera. Dłonie są w tym wypadku oddalone od siebie o kilka centymetrów, mimo to ruchy powinny sprawiać wrażenie niemal jednoczesnych.

Inna zabawa - „Pukanie do drzwi” - stukanie czubkami palców w blat stołu w różnych układach, np.: drugi palec prawej ręki na przemian z drugim palcem lewej; trzeci z prawej z piątym w lewej, lub jednoczesne stukanie dwoma różnymi palcami u obu rąk.


- zabawy ruchowe przygotowujące do prawidłowej postawy ( kształtujące umiejętność

balansowania ciałem, utrzymaniem go w równowadze ) oraz prawidłowego ułożenia

skrzypiec na obojczyku:

„Dzień dobry” - uczeń staje w rozkroku, lewą rękę kładzie na prawym barku. Jego głowa skręca się w tym samym kierunku. Prawą ręką ( trzymając skrzypce za pudło ) wkłada instrument do „ skrzypcowego gniazdka”. Teraz głowa odwraca się swobodnie w lewą stronę, opadając na podbródek. Uczeń wita się z nauczycielem mówiąc: „Dzień dobry”. Prawa ręka opada swobodnie wzdłuż tułowia.


- zabawy z ołówkiem, miękką małą piłką przygotowujące układ ręki na smyczku oraz poznanie i rozwinięcie ruchów wyrównawczych palców,
- zabawy przygotowujące układ lewej ręki i ruch sterujący łokcia:

„Huśtawka okrętowa” - kołysanie lewym ramieniem opartym na kciuku nauczyciela,


- „Dzwon” - pizzicato małym palcem lewej ręki w IV pozycji - na zmianę struny G i E,
- zabawy ze smyczkiem: prowadzenie smyczka na lewym ramieniu, w zgięciu lewego łokcia, w rurce papierowej z „ważeniem” ręki ( odczuwanie grawitacji ),
- nauka śpiewania z pamięci prostych piosenek z tekstem, granych później na instrumencie ze słuchu i z nut,
- ćwiczenia na pustych strunach: stopniowanie trudności od pizzicato prawą ręką poprzez smyczki krótkie do długich z uwzględnieniem podziałów smyczka wraz z kontrolą jakości dźwięku,

- ćwiczenia - wprawki dla lewej ręki, stopniowanie trudności, różnicowanie układów palcowych (półton między różnymi palcami - „Wędrujące półtony”),


- pierwsze piosenki grane palcami realizuje się wg następującego schematu:

a) poznajemy piosenkę śpiewając i stosując zabawy ruchowe,

b) gramy rytm na pustych strunach,

c) gramy melodię pizzicato,

d) gramy smyczkiem.
- granie prostych melodii ze słuchu i transponowanie od zadanych dźwięków,
- „Zmyślanki”- preludiowanie- granie prostych improwizacji,

- ćwiczenia usprawniające synchronizację rąk z zastosowaniem techniki przygotowawczej (ćwiczenie gam, etiud, wprawek ),


- ćwiczenia usprawniające zmianę pozycji (granie gam, etiud, ćwiczeń np. W. Krotkiewski -

„Ćwiczenia zmian pozycji na skrzypcach”),

- ćwiczenia rozwijające biegłość palcową ( granie gam, etiud, utworów biegłościowych oraz

innych ćwiczeń np. Ch. Dancla – “School of Mechanism” op. 74 ),

- praca nad precyzją intonacyjną - wyrabianie aktywności słuchowej uczniów, słyszenie wewnętrzne (zanim zagrasz wyobraź sobie linię melodyczną, charakter i rytm),

- praca nad precyzją rytmiczną (klaskanie tematów rytmicznych z głośnym liczeniem, ćwiczenie z metronomem),

- ćwiczenia - wprawki rozwijające technikę dwudźwiękową i akordową (stopniowanie

trudności – zaczynamy od interwałów, w których dolny dźwięk jest pustą struną) w oparciu np. o następującą literaturę muzyczną: S. Tomasik – „Abecadło dwudźwiękowe dla dzieci”, Z. Ostalczyk, J. Mieksin – „Łatwe dwudźwięki”, P. Wójtowicz – zbiór etiud „Czerwone jabłuszko”, wybrane etiudy: J. F. Mazasa, H. Sitta, E. Polo,


- granie tematów z wariacjami jako formy rozwijającej różnorodną artykulację, np.

Ch. Dancla – „Wariacje”, , E. Mollenhauer – „The Boy Paganini” .

N. Paganini- „Temat z wariacjami A-dur”, A. Komarowski- „Wariacje na temat ukraińskiej melodii ludowej” Wyszli w pole kosiarze, A. Komarowski- „Wariacje na temat rosyjskiej melodii ludowej”,
- systematyczne czytanie z uczniem nowych utworów lub ich fragmentów – rozwijanie umiejętności czytania a vista, wytyczenie kierunku pracy w domu, unikanie błędów w pierwszym etapie pracy, a w przyszłości podniesienie jakości samodzielnie podejmowanych działań,
- samodzielne czytanie łatwych utworów w domu,

- ćwiczenia ruchowe przygotowujące wibrację ( glissanda tym samym palcem, ćwiczenia z pudełkiem zapałek –imitujące ruchy wibracyjne ) oraz granie odpowiednio dobranego repertuaru rozwijającego ten aspekt (utwory o charakterze kantylenowym),

- kształcenie świadomej kontroli aparatu gry ( ćwiczenie przed lustrem oraz analiza swoich nagrań video z występów ).

4. Ukierunkowanie ucznia do samodzielnej pracy nad problemami
E t a p p i e r w s z y :
Uczeń:
- uczeń realizuje w domu wskazówki nauczyciela,

- kontroluje w domu intonację, rytm i jakość dźwięku.


E t a p d r u g i :
Uczeń:
- zna i stosuje metody ćwiczenia w domu,

- wykształcił umiejętność systematycznego ćwiczenia i korekty błędów,


- rozwiązuje problemy poprzez realizowanie wskazówek nauczyciela.

E t a p t r z e c i :


Uczeń:
- samodzielnie wdraża założenia opracowanego z pedagogiem planu pracy nad utworem,

- zna metody ćwiczenia i sposoby ich praktycznego zastosowania,

- samodzielnie odczytuje prosty tekst nutowy,

- kontroluje na bieżąco jakość dźwięku, intonację i rytm.


Sposoby realizacji celu :

W obszarze działań przygotowujących ucznia do samodzielnej pracy nad zadanymi problemami, na każdym etapie nauki nauczyciel objaśnia mu pracę domową i sposób jej realizacji, wskazując sposoby ćwiczenia. Nauczyciel rozwija u ucznia proces sprzężenia zwrotnego, poprzez korektę błędów na lekcji. Stopniowo, w miarę rozwoju i zaawansowania umiejętności ucznia pozostawia mu coraz więcej swobody w sposobach pracy nad zadanym materiałem.




5. Przygotowanie ucznia do występów solowych i zespołowych
E t a p p i e r w s z y :
Uczeń:
- zna i stosuje zasady zachowania się na estradzie oraz kryteria doboru ubioru,
- współpracuje z pianistą - akompaniatorem lub nauczycielem ( grając w duetach ),

- realizuje proste założenia muzyczne, dotyczące artykulacji, dynamiki i ogólnego

wyrazu artystycznego.
E t a p d r u g i :
Uczeń:

- opanował sposoby koncentracji w trakcie występu,

- poznał i stosuje różne techniki zapamiętywania utworów,

- współpracuje z kolegami w zespole,


- zdobył praktykę estradową,

- realizuje na estradzie założenia muzyczne ( artykulację, dynamikę, dba o jakość i estetykę dźwięku oraz ogólny wyraz artystyczny).




Sposoby realizacji celu:
- uczeń otrzymuje od nauczyciela szczegółowe instrukcje dotyczące występu – sposobu zachowania się na estradzie oraz ubioru,
- nauczyciel organizuje uczniowi „próbne” występy w klasie. Po każdym występie omawia z uczniem stopień zrealizowania przez niego założeń muzycznych i udziela wskazówek do dalszej pracy,
- nagrywanie występów – to forma pozwalająca uczniowi dokładnie obejrzeć i przeanalizować swój aparat gry, zachowanie się na estradzie oraz ocenić stopień zrealizowania celów artystycznych,
- nauczyciel kształci umiejętność współpracy ucznia z pianistą – akompaniatorem lub z kolegami z zespołu,

- nauczyciel od początku edukacji stopniowo zapoznaje ucznia z różnymi technikami zapamiętywania utworów.


III. FORMY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA, ROLA I KRYTERIA OCENY UCZNIA

Sposób oceniania ma wpływ na stosunek ucznia do przedmiotu, a więc także na efektywność nauczania. W opinii nauczycieli ocenianie kształtujące motywuje dzieci do dalszej, skutecznej nauki. Należy docenić wszelką aktywność ucznia oraz wziąć również pod uwagę wysiłek wkładany przez niego w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki zajęć artystycznych.

Do najważniejszych kryteriów oceny należy zaliczyć:


- stopień spełnienia wymagań edukacyjnych w danym roku nauki ( postępy w zdobywaniu umiejętności technicznych, muzycznych ),
- pilność i systematyczność ucznia w nauce,
- jakość wykonań artystycznych.

Formy sprawdzania:

- popisy (audycje klasowe, sekcyjne, szkolne, pozaszkolne, koncerty),

- przesłuchania,
- egzaminy,

- przesłuchania CEA o różnym zasięgu,

- konkursy ( szkolne, regionalne, ogólnopolskie, międzynarodowe ),

- dokonywanie nagrań z występów ucznia i analizowanie stopnia zrealizowanych przez

niego założeń artystycznych.

Ponadto ocenie przez pedagoga podlega również:

- stopień przygotowania się ucznia do zajęć ( sprawdzenie pracy domowej ),

- bieżąca praca ucznia podczas zajęć .

Czynnikiem motywującym do intensywnej pracy może być stosowanie przez pedagoga

różnego systemu nagród, np. za dobrze przygotowaną lekcję - naklejka lub ocena cząstkowa.

Szczegółowe zasady oceniania uczniów określa Wewnątrzszkolny System Oceniania (WSO).

IV. WARUNKI NIEZBĘDNE DO REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA

Do realizacji zadań zawartych w programie niezbędne są estetyczne pomieszczenia z dobrą akustyką i właściwym oświetleniem. Sale powinny być wyposażone w pomoce dydaktyczne, m.in. pulpity, krzesła, lustro. Szkoła powinna posiadać odpowiednie instrumentarium niezbędne do realizacji treści zawartych w programie ( różnej wielkości skrzypce i smyczki, pianina ). Uczeń powinien posiadać instrument do ćwiczeń. Niezbędna jest także biblioteka szkolna zaopatrzona w odpowiedni i szeroki repertuar nutowy (w miarę możliwości

aktualizowane o nowe utwory literatury skrzypcowej) oraz publikacje metodyczne. Ponadto

wskazany jest dostęp do aparatury umożliwiającej nagrywanie i odtwarzanie.
V. EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KONIEC NAUKI W SZKOLE I STOPNIA

Uczeń:

- szanuje dziedzictwo kulturowe swojego i innych narodów,


- przestrzega zasad kultury, etyki i prawa autorskiego,
- posiada wiedzę niezbędną do rozwijania gry na instrumencie i do świadomego

uczestnictwa w życiu muzycznym,


- kreatywnie realizuje zadania, wykazując się wrażliwością artystyczną,
- podejmuje inicjatywy wynikające z rozwijania pasji muzycznej,
- publicznie prezentuje swoje dokonania artystyczne,
- gra na instrumencie, posługując się prawidłowo aparatem gry,
- czyta nuty ze zrozumieniem w zakresie umożliwiającym mu wykonanie a vista nieskomplikowanych utworów muzycznych,

- wykorzystuje umiejętności i wiedzę ogólnomuzyczną w zakresie niezbędnym do zrozumienia i wykonywania utworów,


- świadomie wykorzystuje słuch muzyczny w działaniach praktycznych,
- realizuje wskazówki wykonawcze ze zrozumieniem,
- ocenia jakość wykonywanych zadań,

- pracuje w zespole pod nadzorem osoby odpowiedzialnej za realizację projektu, biorąc współodpowiedzialność za efekt końcowy tej pracy,

- komunikuje się i współpracuje z członkami zespołu,
- buduje relacje oparte na zaufaniu,

- prezentuje postawę proaktywną,


- organizuje swoją pracę indywidualną,

- systematycznie rozwija swoje umiejętności,

- wykorzystuje techniki informacyjne i komunikacyjne,

- przewiduje skutki podejmowanych działań,

- stosuje sposoby radzenia sobie ze stresem.

VI. WYKAZ PRZYKŁADOWEJ LITERATURY

Poniżej zamieszczono przykładowy repertuar do wyboru w całym procesie nauczania w klasach I-VI. Kursywą zaznaczono te pozycje repertuarowe, które wykraczają poza podstawę programową szkoły I stopnia. Mogą mieć one jednak zastosowanie w nauczaniu uczniów wybitnie zdolnych. Repertuar powinien być dostosowany do umiejętności ucznia, umożliwiając mu utrwalenie umiejętności już zdobytych, a także wprowadzanie nowych elementów.

Ze względu na dużą liczbę utworów w literaturze skrzypcowej nie jest możliwe wyszczególnienie wszystkich pozycji mających zastosowanie w nauczaniu w szkole I stopnia. Dlatego też poniższy spis należy traktować jako propozycje autorek niniejszego programu.





  1. Gamy, szkoły i ćwiczenia

N. Bakłanowa - Pierwsze lekcje


Ch. Beriot - Methode de violon op. 102, cz. I
A. Cofalik - Skrzypcowe ABC
A .Cofalik - Gamy dwu-, trzy-, i czterooktawowe na skrzypce
Ch. Dancla - School of Mechanism op. 74
Z. Feliński, E. Górski, J. Powroźniak - Szkoła gry na skrzypcach cz. I i cz. II
S. Fletcher - New Tunes for Strings, Book I, II
M . Garlicki - Krok za krokiem
E. Iwan - Ładnie gram na skrzypcach
W. Jakubowska -„Wwierch po stupieńkam ”
J. Jarzębski - Szkoła gry na skrzypcach cz. I, cz. II i cz. III
S. Korgujew - Ćwiczenia w dwudźwiękach na skrzypce
W. Krotkiewski - Ćwiczenia zmian pozycji
J. Mieksin, Z. Ostalczyk - Łatwe dwudźwięki
K. Rodionow - Szkoła gry na skrzypcach dla początkujących
L. Rossa - Violin Rascals – Colours Strings
A. Schmidt – Piosenki inspirujące dzieci do manipulacyjnych ruchów rozluźniających, ruchów zabawowych imitujących grę, ruchów świadomie kierowanych
H. Schradieck - Ćwiczenia palcowe z. I
S. Tomasik - Abecadło dwudźwiękowe dla dzieci
Violinist Music Folder - red. S. Krawczenko, V. Abramian
The Sassmannshaus Tradition-Early Start on the Violin

C. Flesch - Das Scalen system
M. Szczepanowska - Gamy
O. Ševčik - 40 wariacji op.3
E. Umińska - Studium gam i pasaży na skrzypce



  1. Etiudy

A. Baculewska - Owczynnikow – Etiudy – Kolędy (16 etiud dwudźwiękowych na skrzypce )


A. Cofalik - Ulubione etiudy
M. Cohen - Technique takes off! Intermediate Studies for Violin solo
J. Dont - Etiudy op.37
I. Dubiska - Wybór etiud w I pozycji
F. Hermann - Violin Exercises op. 20
H. E. Kayser - Etiudy op.20
J. F. Mazas - Etiudy op.36 t. I- III
E. Polo - Etiudy dwudźwiękowe
R. Pracht - Neue violin Etiuden op. 15,– zeszyt I, II i III
F. Wohlfahrt - Etiudy op.45
F. Wohlfahrt - Etiudy op.74
P. Wójtowicz - Czerwone jabłuszko
Zbiór etiud dla kl. I - III pod red. M. Garlickiego, K.Rodionowa i K. Fortunatowa
Zbiór etiud pod red.K. Fortunatowa
Zbiór Etiud - Peters Violinschulwerk t.I i t. II

Ch. Beriot - 12 Scenes ou Caprices pour le violon op. 109
Ch. Beriot - Etiudy koncertowe op.123
Ch. Dancla - Etiudy op.73
F. Fiorillo - 36 etiud
R. Kreutzer - 42 etiudy
P .Rode - Etiudy -Kaprysy
H. Vieuxtemps - Kaprysy op.16 i op. 48
H. Wieniawski - Etiudy - kaprysy op. 18 nr 1,3,4

3. Koncerty

Koncerty zgodne z Podstawą programową zostały uszeregowane według stopnia trudności.

K. Krejči - Concertino h-moll
F. Küchler - Concertino G-dur op.11
O. Rieding - Koncert h-moll op.35
O. Rieding - Koncert G-dur op.34
A. Jańszynow - Concertino op.35 (w stylu rosyjskim)
A. Komarowski - Concertino G-dur
A. Vivaldi - Koncert G-dur op.7 nr 2
F. Seitz - Koncert uczniowski G-dur op.13
A. Huber - Concertino F-dur op.7
F. Seitz - Koncert D-dur op. 22

G. Bacewicz - Concertino


F. Küchler - Concertino D-dur op.15 (w stylu Vivaldiego)
A. Komarowski - Koncert A-dur nr 2
O. Rieding - Koncert D-dur op.36
St. Mach - Concertino A-dur op.60
A. Lasoń - Concertino w dwóch częściach
O. Rieding - Concertino a-moll op.21 (w stylu węgierskim)
O. Rieding - Koncert G-dur op.24
O. Rieding - Koncert D-dur op.25
Ch. Dancla - Solo koncertowe nr 1
F. Seitz - Koncert D-dur op.15
J. B. Accolay - Koncert a-moll
Ch. Dancla - Solo koncertowe nr 2
G. Holländer - Koncert szkolny op.62
L. Jansa - Concertino D-dur op.54
P. Nardini - Koncert e-moll
F. Seitz - Koncert D- dur op.7, Koncert g-moll op.12
A. Vivaldi - Koncert a-moll
H. Sitt - Koncert e-moll op. 31
A. Komarowski - Koncert e-moll
R. Ortmans - Concertino a-moll nr 12
A. Vivaldi - Koncert g-moll
G. B. Viotti - Koncert a-moll op.22
H. Sitt - Koncert e-moll op. 31
J. S. Bach - Koncert a-moll,
D. Kabalewski - Koncert C-dur
Ch. Beriot - Koncert a-moll nr 9, -Koncert G-dur nr 7
G.B. Viotti - Koncert G-dur nr 23, Koncert D-dur nr 20, Koncert a-moll op.22
J.Haydn - Koncert G- dur
W. A. Mozart - Koncert D- dur “Adelaide”
L. Spohr - II Koncert d- moll op. 2
M.Bruch - Koncert g- moll op.26
M. Rode - VII Koncert I i inne

4. Zbiory utworów
G. Bacewicz - Łatwe utwory z. I
A. Cofalik - Ptaszarnia
A. Cofalik - W ZOO
Chrestomatia dla klas I - V
Ch. Dancla - Mała szkoła melodii op.123, zeszyt I - III
I- Dawni mistrzowie francuscy

II - Dawni mistrzowie włoscy


III - Dawni mistrzowie niemieccy
IV - Dawni mistrzowie polscy i czescy
H. Dunicz - Grające świerszcze z. I i II
I. Garztecka - Mały skrzypek
I. Garztecka - Mały skrzypek - 10 melodii i tańców ludowych na skrzypce i fortepian
I. Garztecka, J. Jarzębski - Utwory skrzypcowe sławnych kompozytorów z. I i II
The Gipsy Violin - Album of World – Famous Gipsy Romances
R. Grant - The Fiddler’s assortment
S. Herman, W. Walentynowicz - Lubię grać –utwory skrzypcowe w I pozycji z towarzyszeniem fortepianu
W. Krotkiewski - Młody muzyk
Mała antologia skrzypcowa ( red.F. Jamry, G. Bacewicz)
M. Matuszewski - 4 utwory na skrzypce z fortepianem
Ch. Norton - Microjazz for Starters violin
D. Obijalska, M. Wawruk - Skrzypiące nutki
A. Pogorilec - 8 łatwych utworów na skrzypce z fortepianem
M. Popławski - Łatwe utwory na skrzypce
J. Powroźniak - Znam piosenek pięknych sto cz. I
K. Predel - Na skrzypeczkach
J. Rakowski - Z dawnych czasów
D. Stone - Let’s play the violin
Śpiewające skrzypce - zesz. I-III (opr. W. Doleżał)
T. Zacharina - Zbiorek tańców i melodii.

5. Sonaty
A. Ariosti - Sonata D-dur nr 6
A. Corelli - Sonata e-moll op.5 nr 8
A. Corelli - Sonata A-dur op.5 nr 9
A. Corelli - Sonata C-dur op.5 nr 3
A. Corelli - Sonata F-dur op.5 nr 10
J.F. Haendel - Sonata E-dur
J.F. Haendel - Sonata F-dur
A. Krzanowski - Mała partita na skrzypce solo
G. Ph. Telemann - Sonata A-dur

G. Bacewicz - Sonata do camera
A. Dvořak - Sonatina G-dur op.100
J.F. Haendel - Sonata D-dur , Sonata A-dur
P. Locatelli - Sonata g-moll
Veracini - Sonata koncertowa e- moll
A. Vivaldi - 12 Sonat na skrzypce i basso continuo

6. Utwory dowolne
C. Bohm - Bolero, Perpetuum mobile, Taniec hiszpański, Introdukcja i polonez, Sarabanda

Ch. Bornemann - Little Paganini ( Etudes for Children for Violin and Piano )


Ch. Dancla - 6 Airs Varies op. 89: nr 1 Theme by Paccini , nr 2 Theme by Rossini, nr 3

Theme by Bellini, nr 4 Theme by Donizetti, nr 5 Theme by Weigl, nr 6 Theme by Mercadante


F. Drdla - Serenada
E. Elgar - Salut d’amour
J. Ellerton - Tarantella
M. Gąsieniec - Taniec hiszpański na skrzypce i fortepian
J. Jenkinson - Taniec
V. Khel - Zbójnicka na skrzypce i fortepian
A. Komarowski - Wariacje na temat ukraińskiej melodii ludowej "Wyszli w pole kosiarze"
A. Komarowski - Wariacje na temat rosyjskiej melodii ludowej
F. Kreisler - Mały wiedeński marsz
E. Mollenhauer - The Boy Paganini
A. Nolck - Hungarian Dance op. 196 nr 5
N. Paganini - Wariacje A-dur
W. H. Potstock - Souvenir de Sarasate – Fantasia Espagnole
L. Portnoff - Fantasia rosyjska nr 2
J. Raff - Cavatina
E. Severn - Polish Dance
R. Twardowski - Oberek , Wesołe nutki, Naczterech strunach
H. Wieniawski - Kujawiak, Dudziarz, Pieśń polska
A.Wroński - Mazurek

A. Corelli - La Follia - opr. Z. Francescatti
M.de Falla - Taniec hiszpański
F. Kreisler - Preludium I Allegro w stylu Pugnaniego
F. Rameau - Wariacje a-moll
H. Wieniawski - Obertas

7. Utwory kameralne
G. Bacewicz - Łatwe duety
Ch. Beriot - 12 short easy duets op. 87
Ch. Dancla - Etudes for violin with accompaniament of the secondo violin op. 68
H. Davies - Take Two Violins
F. Geminiani - 12 duetów skrzypcowych
L. Kwaśnik - Miniatury klasyczne ( na troje I czworo skrzypiec )
F. Mazas - Duety op. 38
W. A. Mozart - 12 duetów – Edition Peters Nr 4518
Z. Noskowski - Pory roku
J. Pleyel - Duety op. 24, op. 48
Swietłaczok - duety, tercety, Sankt Petersburg 2004
Violin Duos for Beginners - Editio Musica Budapest
G. Ph. Telemann - Guliwer’s Travel’s na dwoje skrzypiec
G. Ph. Telemann - Koncert D-dur, G -dur, A –dur na skrzypce
R. Twardowski - Zagrajmy razem – Duety skrzypcowe dla dzieci
P. Wójtowicz - Utworeczki na dwoje skrzypiec
P. Wójtowicz - Magiczne drzewo, czyli szuruburki na troje skrzypiec









©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna