Wniosek o prowadzenie kierunku studióW



Pobieranie 0.88 Mb.
Strona5/9
Data07.05.2016
Rozmiar0.88 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

razem: 59 ECTS

ROK 2

przedmiot

forma zajęć

sposób zaliczenia

ECTS

Język żydowski (wybrany)

lektorat – 60h

zaliczenie na ocenę

3

Żydzi polscy w okresie średniowiecza i nowożytności

wykład – 30h

zaliczenie na ocenę

2

Żydzi w średniowieczu i nowożytności

egzamin

ocena

5

Społeczności żydowskie w okresie średniowiecza i nowożytności

ćwiczenia - 30h

zaliczenie na ocenę

4

Język nowożytny

lektorat– 60h

zaliczenie na ocenę

2

Literatura żydowska (jidysz) – tradycja, nowoczesność, awangarda

konwersatorium - 30h

zaliczenie na ocenę

3

























semestr letni










Język żydowski (wybrany)

lektorat– 60h

zaliczenie na ocenę

3

Żydzi pod zaborami

wykład - 30h

zaliczenie na ocenę

2

Żydzi pod zaborami

egzamin

ocena

5

Żydzi pod zaborami

ćwiczenia - 30h

zaliczenie na ocenę

4

Język nowożytny

lektorat– 60h

zaliczenie na ocenę

2

Język nowożytny

egzamin

ocena

2

Praca roczna

Praca pisemna

ocena

2

Zajęcia poza IH (do wyboru przez studenta)

wykłady, konwersatoria, ćwiczenia

zaliczenie na ocenę

4

Zajęcia fakultatywne (konwersatoria z oferty IH lub/i drugi język żydowski)

konwersatorium lub/i lektorat

zaliczenie na ocenę

12

Objazd naukowy

praktyka terenowa

zaliczenie na ocenę

2

WF (dwa semestry)




zaliczenie

1

razem: 58 ECTS

ROK 3

przedmiot

forma zajęć

sposób zaliczenia

ECTS

Język żydowski (wybrany)

lektorat– 60h

zaliczenie na ocenę

3

Ku nowoczesności. Żydzi w czasie pierwszej wojny światowej i w dwudziestoleciu międzywojennym (1914–1939)

wykład - 30h

zaliczenie na ocenę

2

Żydzi w okresie międzywojennym

egzamin

ocena

5

Ku nowoczesności. Żydzi w czasie pierwszej wojny światowej i w dwudziestoleciu międzywojennym (1914–1939)

ćwiczenia - 30h

zaliczenie na ocenę

4

Zagłada

wykład - 30h

zaliczenie na ocenę

2

Zagłada

egzamin

ocena

5

Zagłada

ćwiczenia - 30h

zaliczenie na ocenę

4

Seminarium licencjackie

seminarium - 30h

zaliczenie na ocenę

7,5













semestr letni










Państwo Izrael

wykład - 30h

zaliczenie na ocenę

2

Państwo Izrael

egzamin

ocena

4

Diaspora po II wojnie światowej

ćwiczenia - 30h

zaliczenie na ocenę

4

Seminarium licencjackie

seminarium - 30h

zaliczenie na ocenę

7,5

Zajęcia fakultatywne (konwersatoria z oferty IH lub/i drugi język żydowski)

konwersatorium lub/i lektorat

zaliczenie na ocenę

3

Zajęcia poza IH (do wyboru przez studenta)

wykłady, konwersatoria, ćwiczenia

zaliczenie na ocenę

4

Objazd naukowy

praktyka terenowa

zaliczenie na ocenę

1

Praktyki zawodowe – realizowane w ciągu całego toku studiów

30 h praktyk

zaliczenie

5

razem: 63 ECTS

Łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów:

131,5 ECTS

Łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć z zakresu nauk podstawowych, do których odnoszą się efekty kształcenia dla określonego kierunku, poziomu i profilu kształcenia:

156 ECTS

Łączna liczba punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć o charakterze praktycznym (ćwiczenia warsztatowe z poszczególnych epok dziejów i kultury Żydów, Wstęp do pisania prac uniwersyteckich, praca roczna, Wprowadzenie do studiów żydowskich, Wprowadzenie do judaizmu, Cywilizacja języków żydowskich):

53 ECTS

Zasady dokumentowania osiągniętych efektów kształcenia:

W programie studiów I stopnia, kierunek Judaistyka, prowadzonych w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego efekty kształcenia zdefiniowane dla programu kształcenia (efektów kierunkowych) weryfikowane są następującymi metodami: 1. egzamin ustny, 2. sprawdzian pisemny, 3. ocena przygotowania i aktywności na zajęciach, 4. praca pisemna: a. praca roczna, b. praca licencjacka.

Zasady dokumentowania:


  1. Egzamin ustny – protokół z egzaminu sporządzony przez egzaminatora, w którym zapisane są pytania oraz ocena; protokoły przechowywane są przez egzaminatora.

  2. Sprawdzian pisemny – dokumentację stanowi oceniony przez nauczyciela akademickiego arkusz sprawdzianu; ocenione arkusze do końca roku akademickiego, w którym odbył się sprawdzian, przechowuje nauczyciel akademicki przeprowadzający sprawdzian.

  3. Ocena przygotowania i aktywności na zajęciach – dokumentację stanowią listy obecności wraz z adnotacją oceniającą aktywność i przygotowanie studentów do zajęć, są przechowywane przez prowadzącego zajęcia do końca roku akademickiego.

  4. Prace pisemne:

  1. prace roczne – archiwizowane przez Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego w systemie antyplagiatowym Plagiat.pl oraz przechowywane przez pracowników naukowych oceniających prace;

  2. prace licencjackie – archiwizacja przez Uniwersytet Warszawski (APD) oraz w systemie antyplagiatowy Plagiat.pl.



13. Informacja o jednostce prowadzącej studia:

załącznik C:

C1. Informacja o minimum kadrowym:

Program studiów I stopnia w większości realizowany jest przez pracowników Instytutu Historycznego. Zajęcia zamawiane w innych jednostkach UW to – oprócz przedmiotów ogólnouniwersyteckich – niektóre przedmioty fakultatywne i humanistyczne. Do współpracy w poszerzeniu oferty przedmiotów fakultatywnych gotowi są pracownicy rozmaitych wydziałów UW (psychologii, germanistyki, stosowanych nauk społecznych czy archeologii). Instytut Historyczny spełnia wymagania nakładane na minimum kadrowe w Ustawie o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) i Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia.



Lista osób realizujących program kształcenia studiów I stopnia na kierunku Judaistyka w Instytucie Historycznym UW – minimum kadrowe:

  1. prof. dr hab. Andrzej Chojnowski

  2. dr hab. Marcin Zaremba

  3. dr hab. Krystyna Stebnicka

  4. dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spanò

  5. dr Anna Michałowska-Mycielska

  6. dr Artur Markowski

  7. dr Monika Polit

  8. dr Mateusz Wilk

  9. dr Dobrochna Kałwa

Lista osób realizujących program kształcenia studiów I stopnia na kierunku Judaistyka w Instytucie Historycznym UW, niewliczanych do minimum kadrowego:

  1. mgr Regina Gromacka



C2. Informacja o infrastrukturze zapewniającej prawidłową realizację celów kształcenia:

Instytut Historyczny mieści się na terenie głównego kampusu akademickiego, w Gmachu Pomuzealnym UW. Powierzchnia służąca działalności dydaktycznej wynosi łącznie 508 m2 i składa się z trzech dużych sal wykładowych (50-90 osób), dwunastu sal ćwiczeniowych i pracowni komputerowej. Instytut jest ponadto współużytkownikiem sali wykładowej w nowym budynku Wydziału Historycznego. Sale wykładowe (sala im. J. Lelewela, sala im. T. Manteuffla, sala im. A. Gieysztora) wyposażone są w nagłośnienie, podwieszane ekrany, komputery i projektory multimedialne. W salach mniejszych używane są przenośne komplety multimedialne (notebooki + rzutniki). W całym Gmachu Pomuzealnym dostępny jest bezprzewodowy Internet, co ułatwiła studentom korzystanie z sieci poza zajęciami dydaktycznymi. Instytut Historyczny dysponuje nowoczesną pracownią komputerową, przeznaczoną do działalności dydaktycznej (sala E - 20 stanowisk), wyposażona ona została w roku akademickim 2011/2012 w nowoczesny sprzęt komputerowy spełniający wymagania praktycznej nauki edytorstwa i zarządzania dokumentem elektronicznym.



C3. Informacja o dostępie do biblioteki wyposażonej w literaturę związaną z nowym kierunkiem:

Biblioteka IH jest jedną z dwóch największych bibliotek wydziałowych Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie jest największą w Polsce samodzielną biblioteką ze specjalistycznym księgozbiorem dotyczącym historii (w tym dziejów i kultury Żydów). Obecnie księgozbiór liczy:

- 222 446 woluminy i jednostki ewidencyjne zbiorów, w tym: 157 533 wol. książek; 45 527 wol. czasopism; 19 386 jednostek ewid. zbiorów specjalnych (1061 egz. starych druków, które od 2002 r. znajdują się w depozycie Biblioteki Uniwersyteckiej, a także kartografia, mikrofilmy, fotokopie). Zbiory biblioteczne zawierają tworzoną od kilkudziesięciu lat i wciąż rozbudowywaną (oczekiwane są kolejne dary z zagranicy) bibliotekę książek w językach żydowskich: jidysz i hebrajskim oraz prac w językach kongresowych poświęconych dziejom i kulturze Żydów, nie bez znaczenia są także zebrane dzieła literatury żydowskiej w językach żydowskich.

Katalogi są skomputeryzowane w systemie VTLS/ VIRTUA i dostępne są w katalogu bibliotek UW, jak również w katalogu NUKAT. Katalog komputerowy jest dostępny w czytelni biblioteki IH oraz innych bibliotekach UW (w ramach centralnego katalogu bibliotek UW). Tworzony jest i w części udostępniany katalog judaików w transliteracji. Trwają prace nad retrokonwersją zbiorów.

W Bibliotece można korzystać również z elektronicznych baz danych zakupionych przez IH ze środków KBN oraz MNiSW. Dwie z nich są dostępne on-line. Bazy danych bez dostępu on-line zostały umieszczone na serwerze Instytutu Historycznego, wykupiono wielostanowiskową licencję pozwalającą na korzystanie z nich w Bibliotece IH oraz pracowniach zakładów naukowych.

Czytelnia posiada 90 miejsc i 5 stanowisk komputerowych. Studenci wszystkich typów studiów mają jednakowe uprawnienia do korzystania z zasobów biblioteki. Biblioteka zapewnia możliwość sporządzenia kserokopii (z wyłączeniem druków zniszczonych i wydanych przed 1901 r. oraz zbiorów specjalnych). Prowadzący zajęcia mogą też zostawiać w depozycie biblioteki teksty i materiały na ćwiczenia.

Studenci Instytutu Historycznego korzystają ponadto ze zbiorów Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego oraz zbiorów innych bibliotek warszawskich, przede wszystkim: Biblioteki Narodowej, Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy, Centralnej Biblioteki Wojskowej. Wsparciem jest także możliwość korzystania z biblioteki IH PAN, również rozbudowującej dział judaików oraz biblioteki Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Ringelbluma.

C4. Informacja o prowadzonych przez jednostkę badaniach naukowych w dyscyplinie lub dziedzinie związanej z nowym kierunkiem:

Potencjał naukowo-badawczy Instytutu Historycznego UW w dziedzinie judaistyki

UWAGA: w poniższej części nazwiska osób realizujących program studiów I stopnia na kierunku Judaistyka zostały zaznaczone boldem; podobnie zostały wyróżnione nazwiska badaczy aktualnie pracujących w Instytucie Historycznym.

Badania nad historią i kulturą Żydów, prowadzone w Instytucie Historycznym UW, mają przedwojenną metrykę. Seminarium jednego z ważniejszych historyków żydowskich, Majera Bałabana (od 1935 r. profesora UW) skupiało wtedy kilkunastu młodych badaczy. Pozostawione przez nich prace magisterskie, poświęcone w większości przypadków historii i kulturze polskich Żydów (dziś często cytowane lub nawet publikowane), są dobrym portretem naukowym tego środowiska.

Współczesne badania judaistyczne w zakresie historii Żydów, prowadzone przez Instytut Historyczny UW, są wieloaspektowe, wysoce wyspecjalizowane i stanowią ważną część dorobku światowej judaistyki. Można wśród nich wyróżnić następujące działania:


  1. przygotowywanie syntez wybranych fragmentów dziejów Żydów

  2. publikacja wyników wyspecjalizowanych ujęć monograficznych i analitycznych

  3. edycje i przekłady źródeł

  4. zespołowe i indywidualne projekty badawcze

  5. konferencje, sympozja i wykłady

  6. partycypacja w działaniach polskiego i międzynarodowego środowiska naukowego

  7. dydaktyka

Ad. 1.

W środowisku związanym z Centrum im. Mordechaja Anielewicza, za sprawą założyciela i kierownika tego ośrodka prof. Jerzego Tomaszewskiego, prowadzono prace nad przygotowaniem i wydawaniem syntetycznych ujęć historii Żydów polskich w XIX i XX wieku. Pod redakcją profesora powstała prekursorska synteza: Najnowsze dzieje Żydów w Polsce w zarysie (do 1950 roku),(Warszawa 1993) i seria odrębnych tomów poświęconych kolejnym epokom, autorstwa: Jerzego Tomaszewskiego, Piotra Wróbla i Teresy Prekerowej (Zarys dziejów Żydów w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1990, Zarys dziejów Żydów na ziemiach polskich w latach 1880-1918, Warszawa 1991, Zarys dziejów Żydów w Polsce w latach 1939-1945, Warszawa 1992). W roku 2001 ukazała się jako kolejna pozycja w serii „Historia państw świata w XX wieku”, dwukrotnie wznawiana synteza dziejów Izraela w XX wieku pióra Andrzeja Chojnowskiego i Jerzego Tomaszewskiego. W roku 2001 wydany został zredagowany przez Jerzego Tomaszewskiego i Andrzeja Żbikowskiego ważny tom Żydzi w Polsce. Leksykon. Ze względu na to, że zawiera on nie tylko hasła słownikowe, lecz także kilkanaście dużych artykułów przekrojowych, z powodzeniem można go uznać za ważne ujęcie syntetyczne. Jolanta Żyndul, wspólnie z innymi autorami spoza Instytutu Historycznego, współtworzyła pierwszy po wojnie polski podręcznik do historii i kultury Żydów: Barbara Engelking-Boni, Feliks Tych, Andrzej Żbikowski, Jolanta Żyndul, Pamięć. Historia Żydów Polskich przed, w czasie i po Zagładzie, Warszawa 2004 (także w tłumaczeniu angielskim).

Pracownicy Instytutu Historycznego: Jerzy Tomaszewski, Anna Michałowska-Mycielska, Jolanta Żyndul, Szymon Rudnicki znaleźli się w gronie autorów haseł prestiżowej i monumentalnej The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, pod red. Gershona Davida Hunderta, wydanej w roku 2008. Obecnie dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spanò pracuje nad syntezą dziejów starożytnego Izraela. Odpowiadając na ogromne zapotrzebowanie naukowe, dydaktyczne i społeczne, badacze z Instytutu Historycznego UW dokonali lub wspierali przekłady na język polski ważniejszych dzieł badaczy zachodnioeuropejskich, takich jak: Żydzi Europy Środkowo-wschodniej w okresie międzywojennym Ezry Mendelsohna (Warszawa 1992) i Historia Żydów w Europie Środkowej i Wschodniej Heiko Haumanna (Warszawa 2000).

Nie bez znaczenie jest także próba umieszczenia dziejów społeczności żydowskiej w szerszym kontekście wieloetnicznej i wieloreligijnej mozaiki społecznej ziem polskich. Tak powstały dwie, do dziś uznawane za podstawowe, prace autorstwa profesora Jerzego Tomaszewskiego: Ojczyzna nie tylko Polaków: mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1985 oraz Mniejszości narodowe w Polsce XX wieku, Warszawa 1991.

W omawianej kategorii mieszczą się także redagowane przez pracowników Instytutu Historycznego UW zbiory artykułów poświęcone przeszłości Żydów. Takie prace prowadził prof. Jerzy Tomaszewski: Jews in independent Poland 1918-1939, London 1994 (wspólnie z Antonym Polonskym i Ezrą Mendelsohnem), dr hab. Jolanta Żyndul (Rozdział wspólnej historii. Studia z dziejów Żydów w Polsce ofiarowane Jerzemu Tomaszewskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. J. Żyndul, Warszawa 2001; Różni razem: młodzi polscy naukowcy o Żydach, Warszawa 2008; Parlamentaryzm, konserwatyzm, nacjonalizm: sefer jowel: studia ofiarowane profesorowi Szymonowi Rudnickiemu, Warszawa 2010); dr Artur Markowski: Narody i polityka. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu, Warszawa 2010 (wspólnie z Augustem Grabskim) oraz dr Anna Michałowska-Mycielska, Małżeństwo z rozsądku? Żydzi w społeczeństwie dawnej Rzeczypospolitej, Wrocław 2007 (red. wspólnie z Marcinem Wodzińskim).

Dorobek autorów związanych z Instytutem Historycznym w zakresie syntez i tłumaczeń tekstów obcojęzycznych jest wciąż fundamentalnym i klasycznym już wkładem do bibliografii dziejów i kultury Żydów.



Ad. 2.

W Instytucie Historycznym prowadzone są (od czasów Majera Bałabana) szczegółowe studia monograficzne, poświęcone wybranym aspektom dziejów i kultury Żydów.

Najwcześniejsze (chronologicznie) studia prowadzone są przez dra hab. Łukasza Niesiołowskiego-Spanò. Jego prace poświęcone Żydom w czasach biblijnych zyskują szerokie uznanie międzynarodowe (Child sacrifice in seventh-century Judah and the origins of Passover, „Przegląd Humanistyczny” 2013, nr 2; Early Hebrew States: Autochthonous Evolution versus Foreign Influences. An Historiographical Consideration, „Polish Journal for Biblical Research” 2007, nr 6; Jednak »dzieje starożytnej Palestyny«, czyli kilka uwag terminologicznych, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 2007, nr 60, z. 1; Passover, the Jewish Cultic Calendar and Torah, „Palamedes a Journal of Ancient History” 2007, nr 2; Dziedzictwo Goliata. Filistyni i Hebrajczycy w czasach biblijnych, Toruń 2012; Origin Myths and Holy Places in the Old Testament A Study of Aetiological Narratives, London 2012; Mityczne początki miejsc świętych w Starym Testamencie, Warszawa 2003).

Historią polityczną i społeczną Żydów w starożytności zajmuje się także dr hab. Krystyna Stebnicka. Jej prace poświęcone są przede wszystkim diasporze żydowskiej pod panowaniem rzymskim (Miejsce kobiet w strukturze gmin żydowskich diaspory w okresie cesarstwa, „U schyłku starożytności. Studia źródłoznawcze” t. 8, 2008; Libanios i patriarchowie – z dziejów wspólnoty żydowskiej w Antiochii, „Chrześcijaństwo u schyłku starożytności. Studia źródłoznawcze” t. 6, 2007; Tożsamość Diaspory. Żydzi w Azji Mniejszej okresu Cesarstwa, Warszawa 2011).

W badaniach historii Żydów polskich, dla epoki przedrozbiorowej należy wyróżnić przede wszystkim prace dr Michałowskiej-Mycielskiej'>Anny Michałowskiej-Mycielskiej poświęcone samorządowi żydowskiemu I Rzeczypospolitej. Dwie monograficzne książki autorki (w tym jedna w języku angielskim) omawiające samorząd żydowski w Poznaniu i Swarzędzu w XVII i XVIII wieku są dziś klasyczną lekturą dla badaczy tych zagadnień (Między demokracją a oligarchią. Władze gmin żydowskich w Poznaniu i Swarzędzu, Warszawa 2000 i The Jewish Community. Authority and Social Control in Poznań and Swarzędz, 1650-1793, Wrocław 2008). Tej samej problematyki dotyczą też artykuły naukowe Michałowskiej-Mycielskiej: Rachuba czasu w wielkopolskich gminach żydowskich (XVII-XVIII wiek), [w:] Rozdział wspólnej historii. Studia z dziejów Żydów w Polsce ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa 2001; Władza dominialna a konflikt w gminie. Wybory władz gminnych i rabina w Słucku (1709-1711), [w:] Małżeństwo z rozsądku? Żydzi w społeczeństwie dawnej Rzeczypospolitej, Wrocław 2007; Dobroczynność i bractwo dobroczynności (chewra kadisza) w gminie żydowskiej w Swarzędzu w XVIII wieku, [w:] Charitas: miłosierdzie i opieka społeczna w ideologii, normach postępowania i praktyce społeczności wyznaniowych w Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku, red. U. Augustyniak, A. Karpiński, Warszawa 1999; The Jewish Community Officials in the 18th Century Swarzędz, [w:] Proceedings of the Twelfth World Congress of Jewish Studies, Jerusalem 1999; Zaszczyt czy obowiązek? Drugi pinkas swarzędzkiego bractwa dobroczynności (1772-1809), „Kwartalnik Historii Żydów” 2001, nr 3; Elity w gminach żydowskich Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, „Przegląd Historyczny” t. 96, 2005, z. 2; Podobną problematykę podjął także dr Artur Markowski w artykule: Materiały do dziejów kahału zabłudowskiego z połowy XVIII wieku „Biuletyn Historii Pogranicza” 2009, nr 9.

Innym nurtem badawczym są prace dr Michałowskiej-Mycielskiej poświęcone szeroko rozumianej historii społecznej Żydów w dobie przedrozbiorowej: Między tradycją a nowoczesnością. Społeczeństwo żydowskie w drugiej połowie XVIII wieku, „Przegląd Humanistyczny” t. 50, 2006, nr 3 oraz Jewish Family Structure in the Polish-Lithuanian Commonwealth at the end of the 18th Century: The Case of Radoszkowice, „Acta Poloniae Historica” t. 94, 2006; Fundacje i fundatorzy w gminach żydowskich Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku, [w:] Materiały z konferencji: „Fundacje i fundatorzy w Polsce (średniowiecze - XVIII wiek)", Warszawa, 28-29.10.1997, Warszawa 2000; Swoi i obcy. Zarządzenia o obywatelstwie w gminach żydowskich w Poznaniu i Swarzędzu (do połowy XVII do XVIII wieku), [w:] Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich, T.2: Materiały z konferencji, Kraków 24-26 XI 1998, Kraków 2000; Elegie żydowskie upamiętniające wydarzenia połowy XVII wieku, „Napis” 2001, Honour or duty? - a new light on the composition of charitable fraternities in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the 18th century , „Scripta Judaica Cracoviensia t. 1, 2002; Charity and the Charity Society (Khevra Kadisha) in the Jewish Community of Swarzędz in the Eighteenth Century , „Acta Poloniae Historica t. 87, 2003; Stosunki między Żydami a Karaimami w Wielkim Księstwie Litewskim (XVI – XVIII w.), [w:] Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich, red. K. Pilarczyk , t. 3, Kraków 2003.



Ważną część dorobku naukowego dr Michałowskiej-Mycielskiej stanowią prace poświęcone stosunkom polsko-żydowskim: Konsekwencje posądzenia Żydów płockich o dokonanie mordu rytualnego (1754) (materiały z archiwum Szymona Dubnowa), „Almanach Historyczny” 2001, nr 3; Powieść Juliana Ursyna Niemcewicza „Powóz złamany” – głos w sprawie reformy Żydów polskich, „Kwartalnik Historii Żydów” 2006, nr 1; Jan Achacy Kmita – pisarz antyżydowski z pierwszej połowy XVII wieku, [w:] Litwa w epoce Wazów, Warszawa 2006; „Powóz złamany” by Julian Ursyn Niemcewicz: A Voice in the Discussion on the Modernization of Polish Jews, [w:] Central and East European Jews at the Crossroads of Tradition and Modernity, Vilnius 2006. W tym zakresie obiecująco zapowiadają się wyniki realizowanych właśnie badań nad postawami wobec Żydów i ich postrzeganiem w różnych kulturach. Dr hab. Krzysztof Skwierczyński analizuje stosunek przedstawiciela środowisk kościelnych - Piotra Damianiego do Żydów w średniowieczu, a dr Mateusz Wilk zajmuje się obecnością i miejscem problematyki żydowskiej w pismach arabskich z obszaru Półwyspu Iberyjskiego we wczesnym średniowieczu. Wątki żydowskie, szczególnie w zakresie osadnictwa na Mazowszu i w Warszawie, czy szerzej w miastach, pojawiają się także w pracach mediewistycznych Henryka Samsonowicza i Aleksandra Gieysztora.

Szczególnie szeroko prowadzone są przez Instytut Historyczny badania nad przeszłością Żydów w XIX i XX wieku. Monograficzne i analityczne ujęcia, które mieszczą się w kategoriach historii społecznej, politycznej i historii kultury wyznaczają rytm i standardy badań nad tą tematyką nie tylko w środowiskach polskich, lecz także w Izraelu, USA czy w Wielkiej Brytanii. Sporadycznie dziś badana historia Żydów w XIX wieku, ma w Instytucie Historycznym UW kilku przedstawicieli i jest uprawiana w różnych wymiarach. Problematyka żydowska w ujęciu kwantytatywnym pojawiła się już w pracach Natalii Gąsiorowskiej, publikowanych przed I wojną światową w Kwartalniku Poświęconym Badaniu Przeszłości Żydów w Polsce, dotyczyły one cenzury i kwantytatywnych badań nad antysemityzmem (1909). W późniejszych latach, badania statystyczno-historyczne kontynuowane były w pracach Juliusza Łukasiewicza (Miasta północno-wschodniej części Królestwa Polskiego do roku 1865: niektóre problemy, [w:] Miasto region społeczeństwo: studia ofiarowane profesorowi Andrzejowi Wyrobiszowi w sześćdziesiątą rocznicę Jego urodzin, Białystok 1992; Okres 1795-1918, [w:] Historia Polski w liczbach: ludność, terytorium, Warszawa 1994) oraz Marii Nietykszy (Ludność Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1971 i Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim: 1865-1914, Warszawa 1986). W tych pracach badania nad społecznością żydowską umieszczono w szerszym kontekście społecznym i demograficznym uzyskując istotne wyniki w zakresie określenia struktury demograficznej, roli w dynamicznym procesie zmian uwarstwienia społecznego oraz pozycji ekonomicznej ludności żydowskiej w Królestwie Polskim w XIX wieku. Tradycje badań kwantytatywnych nad społecznością żydowską podtrzymuje także uczeń prof. Jerzego Tomaszewskiego, dr Artur Markowski. Prowadzi on badania w zakresie demografii historycznej i historii rodziny żydowskiej w Królestwie Polskim i w Rosji (Rodzina, struktura własności i typy gospodarstw domowych w sztetł przełomu XIX i XX wieku. Przykład Wasilkowa, [w:] Sztetł – wspólne dziedzictwo. Szkice z dziejów Żydów Europy Środkowo – wschodniej, red. A. Markowski, W. Śleszyński, Białystok 2003; Mieszkańcy Suwałk w czasach Księstwa Warszawskiego w świetle źródeł fiskalnych z 1811 i 1815 roku. Analiza demograficzno – statystyczna, „Rocznik Augustowsko-Suwalski” 2005, nr 5; Еврейская семья в «Идишланде» XIX-XX веков – новые источники и методы исследования, [w:] Асоба ў гісторыі: гераічнае і трагічнае рад. А.М. Вабішчэвіч et al., Брэст 2006; Gospodarstwo domowe Żydów nowogródzkich w pierwszej połowie XIX wieku, [w:] Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV-XX wieku, red. C. Kuklo, Białystok 2008; Lęki i dylematy rodziny żydowskiej w strefie osiedlenia w połowie XIX w. – przykład Nowogródka, „Przegląd Historyczny” t. 103, 2012, z. 4; Between Tradition and Economy. Jewish Family and Household in the Polish Kingdom, „Cajtshrift” 2012, nr 2). Studia te zostały zwieńczone książką, która pozwoliła umieścić żydowskie gospodarstwa domowe na mapie typologii gospodarstw domowych Petera Lasletta oraz wskazać siłę i kierunki więzi społecznych związanych z funkcjonowaniem rodziny (Między Wschodem a Zachodem. Rodzina i gospodarstwo domowe Żydów suwalskich w pierwszej połowie XIX wieku, Warszawa 2008). Badania w tym zakresie prowadzi także uznany w Polsce i Europie specjalista w zakresie demografii historycznej i historii gospodarczej prof. Michał Kopczyński. Jego prace poświęcone są warunkom życia w XIX wieku i ocenom przemian wzrostu, także w społeczności żydowskiej (The physical stature of Jewish men in Poland in the second half of the 19th century, „Economics & Human Biology” t. 9, 2011; Żydowska fizys. Wysokość ciała i standard życia Żydów w Królestwie Polskim w drugiej połowie XIX wieku, „Przegląd Historyczny” t. 100, 2009, z. 3; Wielka transformacja. Badania nad uwarstwieniem społecznym i standardem życia w Królestwie Polskim 1866-1913 w świetle pomiarów antropometrycznych poborowych, Warszawa 2006).

W Instytucie Historycznym UW prowadzone są także badania dotyczące szeroko pojętej historii społecznej Żydów w Królestwie Polskim i Rosji. Ich rezultaty to artykuły dr hab. Jolanty Żyndul (Z getta do asymilacji. Żydzi w poszukiwaniu tożsamości, [w:] Tematy żydowskie. Historia. Literatura. Edukacja, red. E. Traba, R. Traba, Olsztyn 1999; Nowoczesna apostazja - kwestia bezwyznaniowości w II Rzeczypospolitej, [w:] Rozdział wspólnej historii. Studia z dziejów Żydów w Polsce ofiarowane Jerzemu Tomaszewskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. J. Żyndul, Warszawa 2001; Małżeństwa mieszane w Łodzi na przełomie XIX i XX wieku (do 1939 r.), [w:] Kobieta i małżeństwo. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc , t. 8, Warszawa 2004); dra Artura Markowskiego (Materiały dotyczące konwersji Żydów na Suwalszczyźnie w pierwszej połowie XIX wieku, „Studia Judaica” 2005, nr 1-2; Konwersje Żydów w północno - wschodnich rejonach Królestwa Polskiego w I połowie XIX wieku, „Studia Judaica” 2006, nr 1(17); Sojusz biedy i ciemnoty czyli rzecz o problemach społecznych robotników żydowskich na Białostocczyźnie na przełomie XIX i XX wieku, [w:] Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich, t. IV, red. K. Pilarczyk, Kraków 2008); Szymon An-ski - na pograniczu dwóch światów, [w:] Akademie Nauk, uniwersytety, organizacje nauki. Polsko-rosyjskie relacje w sferze nauki XVIII-XX w., pod red. L. Zasztowta, Warszawa 2013); prof. Małgorzaty Karpińskiej, która przedstawia społeczność żydowską na szerokim tle porównawczym (Złodzieje, agenci, policyjni strażnicy. Przestępstwa pospolite w Warszawie 1815-1830, Warszawa 1999) i prof. Jolanty Sikorskiej-Kuleszy, która badała zjawisko prostytucji – także wśród Żydów („Sądy doraźne” nad prostytucją w Warszawie w maju 1905 roku, w świetle prasy, „Rocznik Warszawski” t. 35, 2007; Zło tolerowane. Prostytucja w Królestwie Polskim w XIX wieku , Warszawa 2004).

Dr Artur Markowski prowadził także badania nad społecznościami lokalnymi w kontekście pojęcia sztetł. Pozwoliły one na ustalenie związków między przestrzenią a osadnictwem żydowskim i wypracowanie szerszej definicji sztetl jako ośrodka multietniczego i wieloreligijnego (Sztetł – wspólne dziedzictwo. Szkice z dziejów Żydów Europy Środkowo – Wschodniej, współred. z W. Śleszyńskim, Białystok 2003, Przestrzeń Wasilkowa przełomu XIX i XX wieku jako przestrzeń sztetł. Zarys problemu, [w:] Małe miasta. Przestrzenie. Supraśl 2003; Пространство и общество штетл на рубеже XIX и XX вekа – case study Васильков, [w:] Восьмое запопожские чтения, ред. Г.Г. Турченко, Запороже 2004; Przestrzeń społeczna sztetł na przełomie XIX i XX wieku-studium przypadku Wasilkowa na Białostocczyźnie, [w:] Świat nie pożegnany. Żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII – XX wieku, red. K. Jasiewicz, Warszawa 2004; The Shtetl Space in the 19th Century: a Sociological Approach, [w:] Jewish Space in Central and Eastern Europe. Day-to-Day History, red. J. Šiaučiūnaitė-Verbickienė and L. Lempertienė, Newcastle 2007; Przestrzeń sztetł w XIX wieku – w ujęciu socjologicznym, „Pogranicze. Studia Społeczne” t. 13, 2007).

Istotnym nurtem badań nad historią Żydów XIX wieku, prowadzonych w Instytucie Historycznym UW, są prace omawiające relacje Żydów z innymi oraz dzieje antysemityzmu. W tym zakresie ważne wydają się prace Jolanty Żyndul poświęcone legendzie mordu rytualnego (Karczma żydowska jako locus delicti, czyli próba przestrzennego usytuowania zbrodni rytualne, “Teksty Drugie” 2008, nr 4; Bejlisy czyli polska reakcja na proces kijowski, „Kwartalnik Historii Żydów” 2008, nr 4; Przyczynek do lektury legendy mordu rytualnego, [w:] Honor. Bóg. Ojczyzna, red. M. Rudaś, D. Krawczyńska, M. Gabryś, Warszawa 2009; (wspólnie z Marią Cieślą): Sprawa Ritterów. Aktualizacja legendy mordu rytualnego w Galicji końca XIX wieku, [w:] Kwestia żydowska w XIX wieku. Spory o tożsamość Polaków, red. G. Borkowska, M. Rudkowska, Warszawa 2004; Kłamstwo krwi, Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Warszawa 2011). Artur Markowski prowadzi zaawansowane badania nad problematyką pogromów Żydów w Imperium Rosyjskim w XIX i XX wieku (Rosyjski wizerunek konfliktu grupowego. Żydzi na pograniczu Rosji i Królestwa Polskiego w początkowej fazie Wielkiej Wojny, [w:] Lata Wielkiej Wojny. Dojrzewanie do niepodległości 1914-1918, red. D. Grinberg et. al., Białystok 2007, Promyszlennyi gorod kak prostranstwo sobytij swiazanych s jewrejskim pogromom: Bielostok 1906, [w:] Pracesy urbanizacii u Bielarusi: XIX – paczatak XXI st., red. Ja. A. Rojba, et. al., Grodno 2010; Pogromy, zajścia, ekscesy. Zbiorowe akty przemocy przeciw Żydom w Białymstoku pierwszych dekad XX wieku, „Studia Judaica”, 2011; Sprawcy, ofiary, świadkowie. Fotografie pogromów Żydów w Imperium Rosyjskim 1903-1906, „Przegląd Historyczny” t. 104, 2013, z.1; Anti-Jewish Pogroms in the Kingdom of Poland, „Polin”, t. 27, 2014 (w druku). W tym duchu powstawały także publikacje Szymona Rudnickiego poświęcone pogromom Żydów do I wojny światowej (W każdym człowieku bliźniego uszanuj. Antypogromowy list pasterski administratora archidiecezji warszawskiej ks. Antoniego Sotkiewicza opublikowany w pracy Równi ale niezupełnie, Warszawa 2008, oraz po angielsku w Gal-Ed; Pogrom siedlecki 1906, „Kwartalnik Historii Żydów” 2010, nr 1).

Historia Żydów w XX wieku, uprawiana z powodzeniem od wielu lat przez pracowników Instytutu Historycznego UW, obfituje w rozmaite prace z zakresu historii politycznej, społecznej oraz dziejów antysemityzmu.

Szczególnie ważne wydają się w tym zakresie prace Jerzego Tomaszewskiego. Jego książka Preludium zagłady: wygnanie Żydów polskich z Niemiec w 1938 r. (Warszawa 1998), tłumaczona także na język niemiecki, oraz liczne artykuły prasowe omawiają trudną drogę społeczności żydowskiej od mniejszości religijnej do mniejszości narodowej. Liczebność artykułów, przyczynków i recenzji poświęconych tematyce żydowskiej, jaka wyszła spod pióra prof. Tomaszewskiego, nie pozwala na to by wymienić je w tak krótkim szkicu. Czytelnika odesłać można do bibliografii zawartych w dwóch księgach jubileuszowych: Rozdział wspólnej historii. Studia z dziejów Żydów w Polsce ofiarowane Jerzemu Tomaszewskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. J. Żyndul, Warszawa 2001, s. 15-70 oraz Narody i polityka. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu, red. A. Grabski i A. Markowski, Warszawa 2010, s. 13-30.

Pracująca do niedawna w Instytucie Historycznym UW, dr hab. Jolanta Żyndul prowadziła badania nad historią polityczną i społeczną Żydów polskich w XIX i XX wieku oraz antysemityzmem. Spod jej pióra wyszły książki omawiające zarys problematyki wystąpień antyżydowskich w międzywojennej Polsce (Zajścia antyżydowskie w Polsce w latach 1935-1937, Warszawa 1994) i obszerne przekrojowe omówienie oskarżeń o mordy rytualne (Kłamstwo krwi, Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Warszawa 2011, wspominane wyżej) oraz: Ausgesetzte Buerger - Polen und polnischstaemmige Juden in Deutschland 1933-1939, „Simon-Dubnow-Institut Jahrbuch” 2002. Antysemityzm w okresie międzywojennym był także tematem prac doktoranta przygotowującego swoją rozprawę w Instytucie Historycznym mgra Jakuba Petelewicza (Wypadki antysemickie w Łowiczu w listopadzie 1931 r. na podstawie prasy, „Roczniki Łowickie” t. 2, 2005; „Tumult i gwałt na Zduńskiej" - Wokół wyborów łowickich rabinów w dwudziestoleciu międzywojennym, „Biuletyn Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie” 2004 (kwiecień-sierpień)). Problematykę antysemityzmu podejmował również w swoich pracach Szymon Rudnicki (artykuły z kilku lat zebrane w: Równi ale niezupełnie, Warszawa 2008). To samo zagadnienie w okresie powojennym analizował wielokrotnie dr hab. Marcin Zaremba w szerokim kontekście społecznym (The Myth of Ritual Murder in Post-War Poland: Pathology and Hypotheses, „Polin” t. 23, 2011; Oni mordują nasze dzieci! Mit mordu rytualnego w powojennej Polsce, część 1: Archeologia, część 2: Hipotezy, „Więź” 2007, nr 10; Sąd ostateczny, [w:] Wokół strachu. Dyskusja o książce Jana T. Grossa, Kraków 2008).

Z powodzeniem realizowane są także w Instytucie Historycznym UW badania nad historią polityczną Żydów w II RP. Ich rezultatem jest książka Jolanty Żyndul: Państwo w państwie? Autonomia narodowo-kulturalna w Europie Środkowowschodniej w XX wieku, Warszawa 2000, a także artykuły: Żydzi w życiu parlamentarnym II Rzeczypospolitej, [w:] Zidé v české a polské občanské společnosti. Sbornik přednaąek, red. J. Tomaszewski, J. Valenta, Praha 1999 i Izaak Grunbaum - przywódca Żydów polskich, [w:] Almanach żydowski 2000-2001, Warszawa 2000. Istotny wkład miały w tej dziedzinie także prace prof. Szymona Rudnickiego zebrane w pracy Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2004 oraz kilkunastu artykułach naukowych.

Problematykę tę podjęli także dla okresu powojennego: prof. Romuald Turkowski (Z działalności przedstawicieli Żydów na forum rady narodowej RP w Londynie, [w:] Parlamentaryzm, konserwatyzm, nacjonalizm : sefer jowel : studia ofiarowane profesorowi Szymonowi Rudnickiemu, red. J. Żyndul, Warszawa 2010), dr hab. Tadeusz Rutkowski (Żydowski Instytut Historyczny i jego pracownicy w okresie wydarzeń marcowych 1968 r., „Dzieje Najnowsze” t. 43, 2011, z. 4; Wydarzenia marca’68 a polska nauka historyczna, „Rocznik Polsko-Niemiecki” nr 18, 2010).

Nie można pominąć także ważnych prac z socjologii historycznej autorstwa prof. Marcina Kuli (Polacy i Żydzi: stereotypy jak zaraza, „Więź” 2000, nr 4; Autoportret rodziny X. Fragment żydowskiej Warszawy lat międzywojennych, Warszawa 2007) oraz z historii emigracji Żydów, autorstwa mgr Anny Rosner (Utracona tożsamość? Żydzi przybywający do Wielkiej Brytanii w latach 1933-1939, „Studia Judaica” 2012, nr 1-2) i mgr Macieja Wójcickiego (doktoranta w IH UW) poświęconego alijom.

Ważne miejsce w badaniach monograficznych i analitycznych nad dziejami i kulturą Żydów zajmuje okres Zagłady. Szczególne dokonania na tym polu posiada historyczka i jidyszystka dr Monika Polit. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na problematyce jidyszyzmu i kultury języka jidysz w ujęciu historycznym. Książka poświęcona Chaimowi Rumkowskiemu w nowoczesny i bezkompromisowy sposób rozprawia się z mitami i legendami dotyczącymi postaci kontrowersyjnej i niejednoznacznej. Choć wydana niedawno, już stanowi fundamentalną pozycję biografistyki okresu Zagłady (Moja żydowska dusza nie obawia się dnia sądu”. Mordechaj Chaim Rumkowski. Prawda i zmyślenie, Warszawa 2012, w 2014 r. przygotowywana jest wersja niemiecka). Trzeba także wskazać tu dorobek mgr Martyny Rusiniak, a szczególnie ważną książkę poświęconą pamięci społecznej ośrodka natychmiastowej zagłady w Treblince: Obóz Zagłady Treblinka II w pamięci społecznej (1943-1989), Warszawa 2008 i związane z tą pracą artykuły: The Image of Treblinka in literature – as a one of ways of preserving memory of a former camp, [w:] „Sefer”, Moskwa 2007, oraz: Treblinka - eldorado Podlasia?, „Kwartalnik Historii Żydów” 2006, nr 2 i Jakuba Petelewicza (Denuncjacje Franciszka Berkowicza i Józefa Markusfelda w Łowiczu – studium przypadku, „Roczniki Łowickie” t. 4, 2006; The Participation of Poles in Crimes Against Jews in the Świętokrzyskie Region, „Yad Vashem Studies” 2007; Udział Polaków w zbrodniach na Żydach na prowincji regionu świętokrzyskiego, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” r. 5, 2005, t. 1 (wspólnie z Aliną Skibińską); Endlösung den Judenfrage. Wyjątkowość i normalność Holocaustu, „Teka Historyka” z. 13, 1999).

Badania nad okresem Zagłady Żydów obecne są także w pracach dr Dobrochny Kałwy zajmującej się historią mówioną, a szczególnie relacjami z okresu Zagłady oraz dr Zofii Wóycickiej śledzącej losy upamiętniania, m.in. ofiar Zagłady.



: zalki
zalki -> Recenzja pracy doktorskiej mgr Małgorzaty Osieckiej „System kancelaryjny I archiwalny komisji rządowych w Królestwie Polskim w latach 1814-1867, napisanej pod kierunkiem prof. Uw, dr hab
zalki -> Recenzowanie I archiwizowanie prac dyplomowych w apd na Wydziale Historycznym uw
zalki -> Celem badań jest charakterystyka gospodarki zwierzętami na ziemiach Polski w poszczególnych regionach we wczesnym średniowieczu
zalki -> Uchwała Rady Wydziału Historycznego uw nr 13 z dnia 27. 06. 2007 r w sprawie zasad studiowania na Wydziale Historycznym uw
zalki -> Interpretacje i ich legitymizacja
zalki -> 1. Wprowadzenie
zalki -> Uchwała nr 27
zalki -> Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Andrzeja Adama Majewskiego „Marszałek wielki litewski Aleksander Hilary Połubiński (1626-1679). Działalność polityczno-wojskowa”
zalki -> Warszawa, 28 marca 2015 r prof dr hab. Andrzej Rachuba
zalki -> Noryckie zagłębie metalurgii żelaza


1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna