WŁodzimierz juszczyk mały słownik zoologiczny gady I płazy



Pobieranie 5.51 Mb.
Strona12/36
Data02.05.2016
Rozmiar5.51 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   36

krokodyle

kumak górski

gie — w ścianie kloaki. Prócz nich w okolicy oczu znajdują się tzw. gruczoły solne, któ­rych funkcja polega na wyda­laniu z organizmu stężonych roztworów soli mineralnych przez gruczoły łzowe (tzw. łzy krokodyle). Szczególną adapta­cją do wodnego trybu życia jest osadzenie zewnętrznych otworów nosowych i usznych oraz oczu na silnych wypukło­ściach grzbietowej powierzchni głowy. Dzięki temu u k. zanu­rzonych w wodzie mogą te na­rządy sterczeć nad jej powierz­chnią. Pozwala to czatującemu w wodzie k. swobodnie oddy­chać i obserwować otoczenie, samemu pozostając niewidocz­nym. Dodatkowym urządze­niem adaptacyjnym jest obec­ność mięśni otaczających otwo­ry nosowe oraz obecność fał­dów skórnych przylegających do zewnętrznych otworów usz­nych. W czasie nurkowania k. skurcz mięśni zamyka otwory nosowe, a fałdy skórne zamy­kają przewody słuchowe. K. prowadzą wodno-lądowy tryb życia. Woda jest głównym śro­dowiskiem, w którym zdoby­wają pokarm, przy czym zna­komicie pływają i długotrwale nurkują. Na lądzie, nad brze­giem zbiornika wodnego, prze­de wszystkim wygrzewają się na słońcu, składają jaja, oka­zyjnie żerują i czasem odby­wają krótkie wędrówki. W cza­sie wygrzewania się, zwłaszcza leżąc bez ruchu, mają zwyczaj szerokiego otwierania paszczy. Ma to dwojakie znaczenie. Wskutek wysychania błony śluzowej jamy gębowej odpa-dają liczne pijawki, które pa­sożytują na jej powierzchni, a ponadto otwarcie paszczy u-możliwia pewnym gatunkom ptaków usuwać resztki rozkła­dającego się pokarmu, pozosta-iaceeo miedzy zębami k. Praw­dopodobnie odsłonięta błon śluzowa jamy gębowej uspra' nią też oddychanie. Groma dużych k. wylegujących się brzegu z otwartymi, potężny uzębionymi paszczami sprawi;



niezwykłe i groźne wrażenie Wszystkie k. są jajorodne. Za. chodzi u nich zapłodnienie we. wnętrzne, co następuje w czasi( kopulacji za pomocą pojedyn czego narządu kopulacyjnegi Jaja otoczone wapiennymi c słonkami i podobne do jaj gęś składane są na lądzie do gniazi wygrzebywanych w piaskł przez samice, które następnii przykrywają je resztkami roś linnymi. Procesy fermentacyj ne. które zachodzą w rozkłada jących się fragmentach roślin, podwyższają temperaturę w gnieździe i przyspieszają roz­wój jaj. Samice opiekują si< jajami i strzegą gniazd. Mło­de wykluwające się z jaj zf pomocą ->-zęba jajowego (który wkrótce zanika) po opuszczę-* niu osłon jajowych natych­miast udają się do wody. Głównym, a u niektórych k. nawet wyłącznym pokarmem są ryby, poza tym wszelkie in­ne dostępne im zwierzęta, w tym ptaki wodne i rozmaite ssaki. Duże k. atakują i poże­rają znacznej wielkości krę­gowce, na które czatują u wo­dopojów. Ofiarę chwytają pa­szczą za głowę lub za nogi,1 wciągają do wody, topią, a na­stępnie, często gromadnie, róż-' szarpują i po kawałku poże­rają. Duże k. atakują również człowieka i stanowią dla niego poważne niebezpieczeństwo. Podczas poszukiwania pokar­mu k. posługują się głównie wzrokiem. Ich dobrze wy­kształcone oczy mają piono­we, szparowate źrenice i po­dobnie jak ptaki 3 powieki. Nie strawione resztki pokarmu, jak pióra, pazury, sierść, podob­nie jak drapieżne ptaki, zrzu­cają w postaci kuł, tzw. wy-pluwek. K. zamieszkują wszel­kie zbiorniki wód stojących i płynących, w tym bagna, je­ziora, laguny z zasoloną wodą, rzeki i ujścia rzek do morza. Często spotyka się je na otwartym morzu w pobliżu lą­du. K. są długowieczne; nie­które gatunki osiągają w ho­dowli 80, a według niektórych źródeł nawet 100 lat. Podsta­wowym warunkiem właściwej hodowli jest podawanie im ja­ko pokarmu całych zwierząt, karmienie bowiem wyłącznie surowym mięsem, które rów­nież chętnie pobierają, prowa­dzi do rozmaitych schorzeń ty­pu rachitycznego, co z kolei powoduje przedwczesną śmierć. K. należą do gadów dużych — długość ich ciała zawiera się w granicach od 1,5 do 10 m, przy czym przeważają gatun­ki duże. K. powstały 150 min lat temu, w jurze, bezpośred­nimi zaś ich przodkami były ówczesne k. z podrzędu Eosu-chia. Rozkwit k. przypada na okres kredowy. Dziś pozostały z nich tylko nieliczne gatunki. Niektórym zagraża obecnie wytępienie przez człowieka. K. występują w strefie tropikal­nej i subtropikalnej wszyst­kich kontynentów oraz na wszystkich wyspach leżących w tych strefach. Rząd współ­cześnie żyjących k. obejmuje 3 rodziny: aligatory (4 rodzaje, 7 gatunków), k. właściwe (3 rodzaje, 13 gatunków) i gawia-le (l rodzaj, l gatunek).

krokodyle właściwe (Crocody-hdae) — rodzina gadów z rzę­du -i-krokodyli. W odróżnieniu od -i-aligatorów ich pysk jest dłuższy i węższy. Zęby mają różną wielkość. Przy zamknię­tym pysku zęby żuchwy wcho-•"ą między zęby szczeki, a naj­większe zęby żuchwy wnikają w głębokie wcięcie w krawę­dziach szczęk. Największym zębem w żuchwie jest IV, w szczęce — V od przodu. Do ro­dziny k.w. należą współcześnie 3 rodzaje z 13 gatunkami, z których 11 należy do rodzaju Crocodylus. K.w. występują w Azji, Afryce, Australii, na No­wej Gwinei i w obu Amery­kach.

kumak dalekowschodni (boto-bina orientalis} gatunek pła­za z rodziny ->-ropuszkowa-tych. Rośnie do długości 5,2 cm. Ma ubarwienie grzbietu zielonkawe lub brązowoszare z czarnymi, okrągławymi pla­mami, brzuch zaś — czarny z rozległymi, nieregularnymi, czerwonymi lub pomarańczo­wymi plamami. Końce palców są pomarańczowe. K.d. nro-wadzi wodny tryb życia. Za­mieszkuje małe i płytkie rze­ki oraz wolno płynące strumie­nie, gdzie kryje się pod ka­mieniami lub wśród wodnych zakamarków. Porę godową od­bywa w wodach stojących od końca maja do końca lipca. Samica składa jednorazowo ok. 100 jaj, które przykleja do powierzchni kamieni. Średnica komórki jajowej wynosi 2 mm. K.d. zimują na lądzie od paź­dziernika do początku maja. Występują w środkowej i wschodniej Azji — w daleko­wschodniej części ZSRR, w północno-wschodnich Chinach i na Korei. Na północ sięgają 52°N, na wschód — do 130°E (Tabl. VI/2).

kumak górski (Bombina varie-gata) gatunek płaza z ro­dziny ->ropuszkowatych. Sam­ce i samice osiągają podobną długość ciała, wynoszącą ok. 5,5 cm. Ich powierzchnia erzbietowa iest nooielata lub

kumak nizinny

oliwkowobrązowa, pokryta małymi, okrągławymi, ciem­nymi plamkami. Na brzuchu występują rozmaitej wielkości i kształtu cytrynowożótłe pla­my, wzajemnie się łączące. Charakterystyczne dla gatunku są połączenia ze sobą plam miednicznych i udowych oraz występowanie tylko jednej pla­my podgardzielowej. Podczas pory godowej na grzbiecie samców pojawiają się silnie zrogowaciałe i ostre kolce, wy­czuwalne dotykiem, znacznie słabiej wykształcające się u samic. Jaskrawe ubarwienie brzusznej powierzchni ciała gra rolę sygnału ostrzegawczego lub odstraszającego napastnika. Wiąże się to z s.ilnie toksycz­nym jadem, produkowanym przez skórne gruczoły jadowe. W przypadku niebezpieczeń­stwa k.g. wygina do góry od­nóża oraz przód i tył ciała (tzw. refleks kumaka), ukazu­jąc w ten sposób jaskrawą plamistość. Okres godowy trwa od kwietnia do pierwszej po­łowy sierpnia. U samców k.g. brak rezonatorów, w związku z czym ich głos godowy przy­pominający sylabę “u" jest bardzo cichy. Składanie jaj na­stępuje przede wszystkim w zależności od opadów deszczu, a poza tym od temperatury wody. Skrzek ma postać ma­łych, galaretowatych pakietów, które przytwierdzane są do pę­dów roślin wodnych. Liczba jaj składanych przez jedną sa­micę w okresie całej pory go­dowej wynosi ok. 300 sztuk. Na płetwie ogonowej kijanek występuje charakterystyczny deseń w postaci dość regular­nej czarnej siateczki, utworzo­nej z cienkich i długich wy­pustek czarnych komórek bar­wnikowych. Kijanki osiągają długość ok. 5 cm, a świeżo orzeobrażone osobniki — od l

107

legwan czerwonogardzielowy

do 1,5 cm. K.g. prowadzą wo dny tryb życia. Spotyka si je we wszelkich małych zbiór nikach wodnych, w tym rów;

nież w silnie zanieczyszczę nych, np. ściekami z gospo darstw wiejskich, z gnojowisi itp. Zimują na lądzie w no rach i innych ziemnych kry< jówkach. W Polsce k.g. są po) spolite w całym regionie Kar^ pat. W Tatrach polskich do^ chodzą do wysokości 1600 nj n.p.m., na Babiej Górze — d( 1125 m n.p.m. Nie występujl w Sudetach. Zamieszkują za] chodnią Europę (z wyjątkien] Hiszpanii), Europę Środkowi i część Południowej. Na półnof dochodzą do 52,5°N. W Polso podlegają całkowitej ochronił (Tabl. VI/3, 4). ;

kumak nizinny (Bombina borni bina) gatunek płaza z rar dziny -wopuszkowatych. Samfl ce i samice osiągają podobr^™ długość ciała, wynoszącą ok. cm. Ich powierzchnia grzbi towa jest szara lub szarobrą1 zowa, pokryta nielicznymi, ma< łymi ciemnobrązowymi plami karni. U wielu k.n. w okolic;] łopatkowej widnieją 2 wygię te łukowato ku osi strzałko' wej ciała i symetrycznie uło żonę plamy. Cechą gatunkowa jest plamistość brzusznej poM wierzchni ciała w postaci róż^ nej wielkości i kształtu jaskra J woczerwonych plamek, nie po>J łączonych ze sobą. Również charakterystyczne dla k.n. si izolowane plamy mostkowe obojczykowe, miedniczne i u' dowe oraz co najmniej 2 od dzielone od siebie plamy podfl gardzielowe. Jaskrawe ubar^ wienie brzusznej powierzchni ciała ma znaczenie sygnału odi straszającego napastnika. ^ razie niebezpieczeństwa k.n zachowuje się podobnie ja^ ->-kumak górski. Gody k.n. odi

bywają się w maju, czerwcu i lipcu, a często jeszcze w po­czątku sierpnia. U samców brak jest typowych rezonato­rów: funkcję ich pełnią rozdę­te płuca. Głos godowy samców przypomina rytmicznie powta­rzaną sylabę “kum". Składanie jaj zależy od temperatury wo-oy i opadów deszczu. Skrzek w postaci małych pakietów, zawierających przeciętnie kil­kanaście jaj, zostaje przytwier­dzony do roślin wodnych w ten sposób, że pęd rośliny (np. trawy) stanowi oś pakietu. Ogólna liczba jaj składanych przez jedną samicę w sezonie godowym wynosi ok. 300 sztuk. Podobnie jak u kijanek kuma­ka górskiego, na płetwie ogo­nowej larw k.n. występuje czarna siateczka. Kijanki osią­gają długość ok. 5 cm, a świe­żo przeobrażone osobniki — od l do 1,5 cm. K.n. prowadzi wybitnie wodny tryb życia, które spędza w rozmaitych, przeważnie małych stawach. Zimuje na lądzie, często gro­madnie, w różnych natural­nych kryjówkach. W Polsce k.R. jest płazem pospolitym; w

górach dochodzi do wysokości ok. 300 m n.p.m. Występuje w środkowej i wschodniej Euro­pie, w Azji sięga do Uralu. W Europie północną granicę ob­szaru występowania k.n. sta­nowi 57°N. Na obszarach, w których stykają się granice zasięgów obu gatunków ku-maków, występują hybrydy. Na terenie Polski k.n. podlega całkowitej ochronie (Tabl. VI/5).

kumak wielki (Bombina, maxi-ma) gatunek płaza z rodzi­ny —>-ropuszkowatych. Dorasta do 8 cm długości. Największy gatunek w tej rodzinie. Ubar­wienie oraz plamistość grzbie­tu i brzucha podobne do in­nych gatunków kumaków. Ży­je wysoko w górach i prowa­dzi półwodny tryb życia. Jaja składane do wody pływają lu­zem. K.w. jest bardzo powolny w ruchach i daje się łatwo złapać. K.w. występuje w gó­rzystych terenach zachodnich i południowo-zachodnich Chin, Szczególnie często spotykany w górach prowincji Junan, Sy-czuan, Sin-ciang i Kuangsi.

larwy stale -ł-neotenia.



legwan czerwonogardzielowy

(Anolis carolmensis) gatu-"ek gada z rodziny -^-legwa-"ów. Rośnie do długości 25 cm. Ma głowę dużą i wydłużoną, tułów smukły, ogon cienki, dwa razy dłuższy od reszty siała. Skórę pokrywają bardzo roałe łuski. Dobrze wykształ-sone odnóża mają długie pal-pe, zaopatrzone w zakrzywione 1 ostre pazury. Środkowe pal-"c" są rozszerzone, a na spod­niej ich powierzchni znajdują się poprzecznie ustawione zmarszczki lub fałdy skórne, pełniące rolę przylg. Dzięki nim l.cz. przyczepia się do po­wierzchni gładkich pni, gałęzi, ścian, a nawet sufitów i cho­dzi po nich w każdym kierun­ku i w każdej pozycji. Ubar­wienie l.cz. podobnie jak -»-ka-meleonów jest bardzo zmienne i różnokolorowe — srebrzysto-białe, żółtawe, zielone, brązo­we itp. Dominuje jednak bar­wa zielona, w czasie godów

legwan czerwonogardzielowy

legwan głuchy

silnie błyszcząca i mieniąca się. Zmiana ubarwienia ciała za­leży od wielu czynników ze­wnętrznych (wilgotność, sto­pień oświetlenia, barwa i tem­peratura otoczenia, w którym l.cz. przebywa), jak również od czynników wewnętrznych, psychicznych. Na przykład w temperaturze 10°C l.cz. ma za­sadniczo barwę szarobrązową, w 20°C — ciemnozieloną, w 30°C — brązową, w 40°C — szarozieloną. Przechodzenie je­dnej barwy w drugą trwa ok. 3 minut. W związku ze zdol­nością zmiany ubarwienia l.cz.

Legwan czerwonogardzielowy

nazywany bywa przez tubyl­ców -^-fałszywym kameleonem. W wyglądzie zewnętrznym l.cz. zaznacza się wyraźnie dymor­fizm płciowy. U samca widnie­je pod gardzielą silnie rozwi­nięty fałd skórny, dający się nadymać powietrzem do du­żych rozmiarów, natomiast wzdłuż grzbietu ciągnie się skórny grzebień, który dzię­ki obecności u jego podstawy ciała jamistego i wypełnianiu się krwią może również ulegać znacznemu powiększeniu. Za­równo nadymanie worka pod-gardzielowego, jak i straszenie grzebienia następuje pod wpły­wem bodźców psychicznych, np. strachu, podrażnienia, wi­doku innego samca lub samicy w p7flsip pnrińw- W stanie tvm

szczególnie jaskrawo, w kc lorze czerwonym, ubarwień jest podgardzielowy wore skórny. Od tej cechy pochód;

nazwa gatunku. U samicy bra grzebienia skórnego na grzbi( cię oraz podgardzieloweg worka. L.cz. zamieszkują ten ny zadrzewione i źarośnięl krzewami, gdzie prowadzą ści;

le nadrzewny tryb życia. Sr' tyka się je w lasach, zagaj kach, parkach, ogrodach, plantacjach, a nawet 'na ż;

wopłotach i parkanach. Prz< bywają też w bezpośredni;

sąsiedztwie człowieka w ro:

maitych zabudowaniach, n w szopach, stajniach oraz pomieszczeniach mieszkalnyc W tych okolicznościach częsti padają ofiarą domowych ko tów. Żywią się głównie owa darni. W czerwcu lub w lipci samice schodzą z drzew, wyiB grzebują w ziemi za pomoc<^ przednich nóg płytką jamkę składają do niej l lub 2 jaja Następnie gniazdo zasypuji ziemią. Po okresie 6—7 tygod ni wylęgają się młode, któr zaraz wdrapują się na drzew^B i żyją przez pewien czas z da J la od dorosłych osobnikóysM Podczas godów samce toczi między sobą na ziemi zaciętl walki. L.cz. znane są nie tył' ko ze swojej ruchliwości, ali przede wszystkim z agresyw ności. Dojrzały samiec, przebyć wający zwykle w towarzystwie kilku samic, a często i kilkijB młodych, zajmuje na stałe pef wną przestrzeń, której bronM przed dostępem innych sam-M ców. W przypadku pojawienia się intruza natychmiast docho dzi do walki. Najpierw wrogo wie okrążają się ze wszystkictB stron, charakterystycznie ki'~ wając przy tym głowami, na stępnie nadymają worki pod gardzielowe oraz stroszą grze hienie i jeśli żaden z nich nii

ucieka, rzucają się na siebie i kąsają zażarcie. Często się zdarza, że obydwa samce zo­stają w trakcie walki mocno pokaleczone, jeden z nich zo­staje pozbawiony ogona, a na­wet zagryziony na śmierć. Ze względu na piękne i zmienne ubarwienie l.cz. łowi się w du­żych ilościach, sprzedaje na targach i hoduje jako zwierzę ozdobne. L.cz. występuje po­spolicie na południowych ob­szarach Ameryki Północnej i na Kubie.

legwan Darwina (Diplolaemus darwinii) gatunek gada z rodziny -»-legwanów. Osiąga niewielkie rozmiary. Ma ubar­wienie jasnobrązowe z małymi ciemnymi plamami, ułożonymi w poprzeczne pasy. Prowadzi naziemny tryb życia. Został odkryty przez Darwina w Pa­tagonii, w czasie jego słynnej podróży dookoła świata okrę­tem “Beagle". Należy do legwa-nów zamieszkujących najdalej na południe wysunięte krańce Ameryki Południowej. Wystę­puje wyłącznie w Patagonii.

legwan frędzlasty (Urna roota-ta) gatunek gada z rodziny ->legwanów. Rośnie do długoś­ci 20 cm. Ubarwienie grzbietu ciemnobrązowe z bardzo licz­nymi, okrągławymi, białymi Plamami, czarno oczkowany­mi; brzuch czerwony z dużą nieregularnego kształtu czarną Plamą umiejscowioną pośriM-ku. Zamieszkuje tereny piasz-Gzyste, na których porusza się ^ybko i zwinnie dzięki wy-^ępowaniu na bokach palców łusek tworzących rodzaj frędz-I1. Podczas wysuwania nóg i Palców do przodu łuski te Przylegają do siebie i do po-^erzchni palca, natomiast przy Przesuwaniu nóg i palców do iyłu, łuski te odchylają się,

przez co zwiększają powierz­chnię stopy. Uniemożliwia to zapadanie się nóg w piasku zarówno w czasie biegania, jak

Legwan Irędzlasty

i chodzenia. Prócz tego l.f. ma płatki skórne służące do za­mykania otworów nosowych i usznych oraz specjalne łuski chroniące oczy. Szczęka jest dłuższa od żuchwy i klinowa­to wydłużona. Prowadzi częś­ciowo podziemny tryb życia. Jest gatunkiem jajorodnym. L.f. występuje w południowo--zachodnich obszarach Ame­ryki Północnej. 'i



legwan głuchy (Holbroofcźa macitlata) — gatunek gada z rodziny ->-legwanów. Rośnie do długości 18 cm. Ubarwienie grzbietu jasnobrązowe z duży­mi, nielicznymi, brązowymi plamami, poprzecznie rozciąg­niętymi. L.g. charakteryzuje się brakiem zewnętrznych

Legwan głuchy

otworów usznych oraz niewy­stępowaniem błon bębenko­wych. jest wiec ełuchy. Pro-

legwan kameleonowaty



legwan zielony

wadzi naziemny tryb życia, za­mieszkuje nizinne tereny pu­stynne i półpustynne. Jest ga­tunkiem jajorodnym. Samica składa 2—10 jaj. L.g. występu­je na południowo-zachodnich obszarach Ameryki Północnej.



łegwan kameleonowaty -»ka-meleon rzekomy.

legwan karłowaty (Urosaurus ornatus, dawniej Vta ornata)

— gatunek gada z rodziny

-^legwanów. Rośnie do długoś­ci 10 cm. Jest najmniejszy z legwanów. Przebywa wyłącznie na gałęziach niskich drzew i krzewów. Żywi się owadami. Występuje w półpustynnych suchych środowiskach na po­łudniowo-zachodnich obszarach Ameryki Północnej.

legwan morski (Amblyrhyn-chus cristatus) gatunek ga­da z rodziny ->legwanów. Osią­ga długość ok. 130 cm, z cze­go ogon mierzy ok. 80 cm. Środkiem grzbietu od głowy do końca ogona biegnie nie­przerwany skórny grzebień o ząbkowanym brzegu i rogo­wych kolcach. Ubarwienie cia­ła jest szare z jasnopopielaty-mi i czarnymi plamami, ukła­dającymi się w poprzeczne pręgi. L.m. są silnie związane ze środowiskiem wodnym, z morzem. Żyją towarzysko na przybrzeżnych skałach, gdzie w dzień wygrzewają się na słońcu. Na lądzie są mało ru­chliwe i leniwe, natomiast w wodzie znakomicie pływają i wytrwale nurkują. Żywią się wyłącznie morskimi wodoro­stami, zwłaszcza morszczyna­mi. Zdobywają je w ten spo­sób, że z krawędzi skał, na których przesiadują, rzucają się co pewien czas wprost w przybrzeżną kipiel morską, nur-

li-ma rlr* dno 7rvwma rwsłripm

rosnące tu rośliny i natyci miast je połykają. Przypora nają wówczas pasące się kr( wy na łące. Dopiero po nay dzeniu się wypływają brzeg. L.m. występują obeo w jedynym miejscu na l ziemskiej, na wyspach Gs pagos. Zostały mocno wyti bione przez żeglarzy łowiącye je dla zdobycia mięsa. Niedc bitki tego legwana znajduj się pod całkowitą ochroną. ;



legwan obrożny (Crotaphytht collaris) gatunek gada z rc dziny —-legwanów. Rośnie d długości 30 cm, z czego 2, przypada na cienki, biczykc waty ogon. Posiada bardz zmienne ubarwienie. Głów ma barwę brązową, szyja zol ta z dwoma czarnymi paskarn rozdzielonymi paskiem białyn Otaczają one szyję jak obrożs Reszta ciała, w tym odn6ż i ogon są jaskrawo ziołom Grzbiet pokrywają żółte, po przeczne linie oraz liczne, mą łe, białe plamki. L.o. wykazi je zdolność do chwilowej żmii ny ubarwienia w zależności o temperatury i wilgotności ot( czenia, od stopnia oświetleni wreszcie od nastroju danegi osobnika. W niskiej tempera

Legwan obrożny

turze ubarwienie l.o. jest ciern-1 ne, w temperaturze wysokiej iasne- w ciemności barwy sta-1

ją się blade, w jasnym oświe­tleniu ciemniejsze, inne barwy ma osobnik głodny, inne naje­dzony, inne przestraszony. L.o. jest gadem bardzo ruchliwym, o smukłej postaci i długich, dobrze umięśnionych tylnych kończynach. Ucieka — biega­jąc szybko na tylnych nogach unosząc tułów i ogon do góry. Samica składa jaja do wygrze­banego przez siebie dołka w ziemi. Po złożeniu zasypuje jaja ziemią i już się nimi nie opiekuje. L.o. żywi się owa­dami. Zamieszkuje tereny su­che, półpustynne. Występuje w Ameryce Północnej, w sta­nach położonych na zachód od Mississippi.

legwan peruwiański (Liolae-

mus multiformis) gatunek gada z rodziny ->legwanów. Należy do małych gatunków. Jego ciało jest grzbieto-brzu-sznie spłaszczone i pokryte małymi, okrągłymi łuskami. Samce nie mają grzebienia skórnego i worka podgardzie-Iowego. Ubarwienie grzbietu Jest ciemnobrązowe lub czar­niawe, z licznymi jasnymi Plamkami, otoczonymi czarny­mi obwódkami. L.p. prowadzi naziemny tryb życia, zamiesz-kujc wygrzebywane przez sie­bie nory w ziemi. Żyje na wy­soko położonych płaskowyżach górskich, na których osiąga re­kordową wysokość 5000 m u-P.na. Stanowi jedyny gatu­nek spośród dziś żyjących ga­dów o tak wysokim zasięgu Pionowym. Możliwe to jest "zięki swoistym właściwoś-"om adaptacyjnym do panu­jących tam surowych warun­ków klimatycznych. Charakte­ryzują się one m.in. opadami ^niegu oraz spadkami tempe-diury powietrza do ok. 0°C w nocy nawet w okresie lata. ^•P. wykazuje aktywność i po­rusza się przy temperaturze-ciała wynoszącej zaledwie 1,5°C, do czego nie są zdolne-żadne inne gady, tracące ru­chliwość nawet przy znacznie wyższych temperaturach ciała. W dzień l.p. wychodzą z nor, wyszukują miejsca oświetlone słońcem i wkrótce nagrzewają się do temperatury dochodzą­cej do 37°C. Różnica między ciepł&tą ciała tych zwierząt a ciepłotą otoczenia może wów­czas wynosić ok. 30°C. L.p. ży­wią się rozmaitymi owadami oraz soczystymi pędami roślin. Są jajożyworodne. Pora godo­wa przypada u nich na kwie­cień, od września zaś do koń­ca października samice rodzą l do 10 młodych. Pojawiają się one w najkorzystniejszym' dla nich okresie w tamtejszych wysokogórskich warunkach klimatycznych. L.p. występują w Ameryce Południowej, w Andach, od Peru do Chile i Argentyny.

legwan z Galapagos, konolof

(Conolophus subcristatus)gatunek gada z rodziny -^le­gwanów. Rośnie do długości 1,25 m. Jest ociężały, masyw­ny, ciemno ubarwiony, z ma­łym grzebieniem skórnym na karku. Prowadzi ściśle lądowy tryb życia, z dala od wybrze­ży morskich. Żywi się wyłącz­nie roślinami lądowymi, m.in. kaktusami, które zjada razem z kolcami. Do wody nie wcho­dzi. Występuje tylko na wys­pach Galapagos.

legwan zielony (Iguana igua­na) — gatunek gada z rodzi­ny -^legwanów. Przy osiąga­nej przez niego długości ok. 2 m, długość ogona wynosi po­wyżej 1,2 m. L.z. jest naj­większym spośród dziś żyją­cych legwanów. Ma głowę sil­nie wyskleniona. zęby duże i

legwany

ostre, a pod żuchwą zwisa mu obszerny fałd skórny na kształt worka. Tułów, a zwłaszcza ogon, jest mocno bocznie spła­szczony. Środkiem grzbietu od głowy do końca ogona biegnie wysoki i głęboko wycinany grzebień skórny. Masywne, dobrze umięśnione tylne koń­czyny mają wyjątkowo długie palce. Ubarwienie ciała jest jaskrawozielone z poprzeczny­mi, ciemnymi, szerokimi prę­gami na tułowiu i ogonie. L.z. prowadzą głównie nadrzewny tryb życia, przy czym poru­szają się z niezwykłą spraw­nością i szybkością, skacząc z gałęzi na gałąź lub wspinając się na wierzchołki wysokich drzew. W czasie wygrzewa­nia się na słońcu leżą wy­ciągnięte nieruchomo na gałę­zi i dzięki ochronnemu ubar­wieniu są wówczas trudne do zauważenia. Drugim środowis­kiem życia l.z. jest woda, w której potrafią długo nurko­wać, a za pomocą spłaszczone­go i mocnego ogona sprawnie i szybko pływać. W związku z przystosowaniem do na wpół drzewnego i na wpół wodnego życia, l.z. z reguły przebywają w lasach na drzewach rosną­cych nad brzegami rzek. W razie niebezpieczeństwa rzu­cają się natychmiast z gałęzi wprost do wody i znikają w jej nurtach. L.z. są roślinożer­ne. Na ich pokarm składają się głównie liście, kwiaty i owoce, zjadają jednak również roz­maite małe zwierzęta bezkrę­gowe, zwłaszcza owady. Na zie­mię schodzą w celu złożenia jaj lub czasami także dla zdo­bycia pokarmu zwierzęcego. Zaatakowane bronią się z ogromną zaciętością i wtedy dla małych zwierząt, a ponie­kąd i dla człowieka są niebez­pieczne. Podrażnione nadyma-

ia nnwiptrypm wnrlrnwat.v fałd

pod gardzielą i głośno sycz bez wahania rzucają się na n pastnika, kąsają go dotkliw i równocześnie silnymi uderz niami ogona biją jak pejczer Rany zadane ich ostrymi ze| bami mogą być głębokie i roa ległe. Mięso l.z. jest jadalna wysoko cenione i w związki z tym urządza się na nieg polowania. L.z. występują \ tropikalnej części AmeryB Środkowej i Południom (Tabl. 1/11).




Pobieranie 5.51 Mb.

1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   36




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna