WŁodzimierz juszczyk mały słownik zoologiczny gady I płazy


żabie koncerty -^rezonatory.;. "f- żabie olimpiady



Pobieranie 5.51 Mb.
Strona31/36
Data02.05.2016
Rozmiar5.51 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36

żabie koncerty -^rezonatory.;.

"f-


żabie olimpiady. W zawodach, tych organizatorzy wykorzy—. stują zdolność niektórych ga-j$1 tunków żab do wykonywania ? długich skoków. Długeść sko-^l ku danej żaby-zawodnika, bio- ';

race j udział w takiej imprezie,::;;

mierzy się wielokrotnością/ długości skoku w stosunku do\ długości ciała. Niektóre konku- ^ rencje polegają na wykonaniu;* 3 kolejnych skoków, których^' suma długości jest podstawą? oceny. Wyniki ż.o. oraz wyniki^ badań laboratoryjnych świad- !':

czą, że ->-żaba rycząca, długo-,, ści przeszło 20 cm, potrafi sko-czyć na odległość 9-krotnie ;

większą od długości swojego— ciała (ok. 180 cm), żaba leopar- ;

dowa, długości 12,5 cm — na ;> odległość 13-krotnie większą |1 (ok. 160 cm), a ->-żaba dalma—f;

tyńska, o długości 8 cm — na';' odległość 25-krotnie większą"-? (ok. 2 m). Jeden z gatunkówS. rodzaju Pseudopaludicola, ma- ';* jacy długość 2 cm, wykonuje^ skoki 50-krotnie większe od .* długości swojego ciała i W^ związku z tym jest niezwykle :,g trudny do złowienia w warun-M kach naturalnych. Oficjalny'^

rekord długości skoku wyko­nanego w czasie ż.o. padł w 1954 w Kapsztadzie. Uzyskał go afrykański gatunek żaby Rana óxyrhynchus, której dłu­gość 3 kolejnych skoków rów­nała się 45-krotnej długości jej “•iała.

żabie udka — danie mięsne z odpowiednio sprawionych i przyrządzonych tylnych koń­czyn różnych gatunków żab. Dawniej w środkowej i za­chodniej Europie ż.u. były da­niem postnym, a obecnie nale­żą do ekskluzywnych specjal­ności kuchni francuskiej. W należności od kraju i konty­nentu ż.u. dostarczają łatwo tam dostępne, a przy tym du­że gatunki żab. W Europie do ząb jadalnych należą przede wszystkim “żaby zielone" -»-ża-ha wodna, ->-żaba śmieszka, rzadziej -»-żaba trawna. W Ame­ryce Północnej głównymi ga­tunkami dostarczającymi ż.u. ,-ią -»-żaba rycząca, -»-żaba błot­na, ->żaba krzykliwa, ->-żaba leopardowa ł Rana areolata, w Ameryce Południowej — -^ża­ba południowoamerykańska pięciopalczasta, ->-żaba dziwa­czka oraz Caudwerbera cau-dwerhera i Batrachophrynus macrostomus. W Azji żabami jadalnymi są -»-żaba tygryso-wata, -^żaba ryżowa i Rana hosii w Australii -»-żaba kato­licka. W niektórych krajach za­potrzebowanie na ż.u. jest bar­dzo duże i w związku z tym pewne gatunki żab hodowane są w specjalnie do tego celu prze­znaczonych żabich fermach. W większości krajów żaby jadal­ne odławia się w naturze w sposób nieograniczony. Dopro­wadziło to już do zupełnego niemal wyniszczenia “żab zie­lonych" w krajach środkowej i zachodniej Europy. W Polsce w związku z eksportem “żab

zielonych", przeznaczonych na ż.u., obowiązują wymiary ochronne dla tych gatunków żab.



żabka karolińska (Gastrophry-ne carolinensis) gatunek płaza z rodziny ->żab wąsko-pyskich, o nie ustalonym osta­tecznie stanowisku systema­tycznym. Rośnie do długości 3,5 cm. Podobnie jak wszyst­kich przedstawicieli jej rodzi­ny cechuje ją jajowaty kształt tułowia, mała, ostro zakończo­na głowa o trójkątnym zarysie, wybitnie wąski pysk oraz zu­pełny brak uzębienia. Ma grzbiet brązowooliwkowy z nie­licznymi, nieregularnymi, ciem­nymi plamami. Prowadzi ściś­le lądowy, a przy tym skryty tryb życia. W dzień przebywa w norach ziemnych, często w pobliżu wody, a dopiero o zmierzchu lub w nocy staje się aktywna i opuszcza kry­jówkę. Jednak w czasie desz­czowej pogody pojawia się również na powierzchni ziemi w dzień. Na pokarm ż.k. skła­dają się rozmaite małe owady, głównie mrówki. Poluje na nie w bezpośrednim sąsiedztwie swojej norki, którą stale za­mieszkuje. Porusza się za po­mocą szybkich, krótkich sko­ków i w związku z tym trud­no ją złowić. Rozmnaża się od czerwca do września. Samce wydają głos godowy na lądzie, siedząc u wylotu swych norek. Ich głos przypomina beczenie owcy i słyszalny jest w pro­mieniu zaledwie 20 m. Łącze­nie się par następuje również na lądzie, wówczas gdy samica zwabiona głosem godowym samca natknie się bezpośrednio na niego. Dzięki lepkiej wy­dzielinie gruczołów śluzowych, znajdujących się w skórze okolicy mostkowej, samiec przykleja się do grzbietu sa-

żabka kubańska

micy, a prócz tego obejmuje ją przednimi kończynami pod pa­chami. Dopiero połączona para wędruje do zbiornika wodne­go, w którym wkrótce zostaje złożony skrzek w postaci ma­łych luźnych pakietów, zawie­rających od 10 do ok. 90 jaj. Łączna liczba jaj, składanych przez jedną samicę w czasie całego okresu godowego, wy­nosi kilkaset sztuk. Z reguły skrzek unosi się swobodnie na powierzchni wody. Również kijanki ż.k. wykazują szereg swoistych cech w budowie cia­ła. Wargi ich pozbawione są pasm rogowych ząbków, w ich miejscu zaś, zwłaszcza na po­wierzchni górnej wargi, wy­stępują liczne, poprzeczne zmarszczki skórne, umożliwia­jące zeskrobywanie pokarmu. Otwór oddechowy larw znaj­duje się w środkowej linii na brzusznej powierzchni głowo-tułowia, a u kijanek o wyroś­niętych już odnóżach palce wszystkich kończyn spięte są błonami pływnymi, które je­dnak zanikają w trakcie -^-przeobrażenia. Z.k. występu­ją w południowo-wschodnich obszarach Ameryki Północnej, od Marylandu do Florydy na południu i do Teksasu na za­chodzie.



żabka kubańska (Sminthillus limbatus) gatunek płaza z rodziny —>-żab południowych. Rośnie do długości l cm. Sta­nowi jeden z dwu najmniej­szych gatunków spośród wszystkich współcześnie żyją­cych płazów bezogonowych. Zamieszkuje obszary pokryte bogatą roślinnością. Prowadzi naziemny tryb życia. Samice składają w okresie godowym w jamce w wilgotnej ziemi tylko po l jaju zawierającym znaczne ilości żółtka i w zwią­zku z tym stosunkowo dużym.

277


żabka złota

Cały rozwój zarodkowy i lar­walny odbywa się w osłonkaci jajowych, tak że z jaja wylęg( się ostatecznie przeobrażona

płaz. Z.k. występują na Kubie"

'-> •


żabka kwiatowa (Hyperoliuiit:,

horstockii) gatunek płaza 't ii rodziny ->żab latających. Osią»':S ga długość 2,5 cm. Posiada ubarwienie wybitnie zmienńeB?§ w zależności od barwy podłóg za. Z.k. umieszczona na jasnyiH;Ę tle ma kolor bieli kości słoniom? wej, na ciemnym tle ma kologfi brązowy z zielonymi lub sre*'®-brzystymi, wzdłużnymi paska-". mi po bokach tułowia, co czy-ds' ni ją trudno dostrzegalną na^i" tle ciemnych gałązek. W ter-Ęj rarium wybiera zawsze podło-A-?? że o najjaśniejszej barwie, ^y, środowisku naturalnym ż.k. (;'• przebywa zwykle na dnie róż- " dętych dolnych części dużych,;/' białych kwiatów roślin bagien-^, nych z rodziny obrazkowatych T;

(Araceae), przy czym w jed--g' nym kwiecie często znajduje"* się kilka osobników ż.k. W,: ;

tych okolicznościach trudno je;. ••&• zauważyć, gdyż jasne ubarwię—"? nie ż.k. zlewa się z białym ko* » lorem kwiatu. Z.k. żywi się ^, głównie małymi, latającymi-ffi owadami, które znęcone zapa-^ chem kwiatu wchodzą do jego^. wnętrza i tu padają ofiarą ż.k.--?;

W przypadku gdy kwiat Łączy- f na więdnąć, ż.k. opuszcza -gó||. i przenosi się do innego, świe-jlt żego, zmieniając na czas prze-^, prowadzania się jasne ubar-4» wienie ciała na ciemne. rów-!";^;:

nież gdy bezpośrednio zagraża ag jej niebezpieczeństwo, ucieka -f z kwiatu i chroni się wśród ^'. roślin wodnych. Na ziemi ska-'| cze bardzo sprawnie, uzysku-;^* jąć w czasie skoku odległość-?,^' powyżej 60 cm i wysokość ok. .^, 45 cm. Godujący samiec wy-.||| daje głośne i charakterystycz-;^ ne dźwięki “kri-kri-kri", przy^

czym jego rozdęty rezonator osiąga wówczas dwukrotną wielkość samej żaby. Samica składa 10—30 jaj w małych kupkach i przykleja je do pę­dów roślin wodnych. Z.k. mają wielu wrogów, pożerają je in­ne duże żaby, węże i rozmaite ptaki. Z.k. występuje w połu­dniowej Afryce.



żabka natalska (Phr-ynobatra-chus natalensis) gatunek płaza o nie ustalonym defini­tywnie stanowisku systematy­cznym (prawdopodobnie z ro­dziny -?-żabowatych). Rośnie do długości 3 cm. Zarówno ubar­wienie ciała, jak i deseń są u niej bardzo zmienne. Z.n. pro­wadzi na pół wodny, na pół lądowy tryb życia, trzymając się małych i płytkich zbiorni­ków wód stojących, znajdują­cych się w sąsiedztwie rzek. W dzień ukrywa się w rozmai­tych ziemnych zakamarkach, w jamach pod korzeniami drzew, pod kamieniami itp. W nie­których okolicach pojawia się masowo. Unika obszarów zale­sionych. Jaja składa we wszel­kich małych i płytkich staw­kach, w przybrzeżnych płyci­znach i rozlewiskach rzek, a

Ząbka natalska

nawet w rowach i przydroż­nych koleinach 'wypełnionych deszczową wodą. Galaretowate

pakiety skrzeku unoszą się swobodnie przy powierzchni wody. Samice mimo swoich niewielkich rozmiarów składa­ją po ok. 400 jaj o wybitnie małych komórkach jajowych. Z.p. występują w środkowej i południowej Afryce.

żabka ozdobna (Pseudacris or-nata) gatunek płaza z rodzi­ny -^-rzekotkowatych. Obejmu­je kilka ras geograficznych. Rośnie do długości 4 cm. Ma ubarwienie zmienne i bardzo kolorowe — jaskrawozielone. brązowe lub rdzawoczerwone. Grzbiet, a zwłaszcza boki tu­łowia pokrywają nieregularne duże, czarne plamy, jasno obrzeżone. Ż.o. pojawia się na wiosnę bardzo wcześnie. Zamieszkuje na ogół suche tereny pokryte zaroślami i uprawami rolnymi. Porusza się szybkimi i długimi skoka­mi. W czasie długotrwałej su­szy zagrzebuje się płytko w ziemi. Odbywa gody w rozmai­tych zarośniętych zbiornikach wody stojącej, gdzie często gromadzi się masowo. W okre­sie godów samce wydają na­tarczywe, metaliczne, skrzy­piące dźwięki, podobne do ćwierkania świerszczy. Tak jak inne gatunki z rodzaju Pseu-dacrżs, ż.o. wykazuje przywią­zanie do stawu, w którym od­bywa gody i co roku składa w nim jaja. Należy do płazów o znakomicie rozwiniętej orien­tacji przestrzennej, przy czym mechanizm tej orientacji nie jest znany. Przypuszcza się, że podobnie jak pszczoły i niektóre ptaki ż.o. kierują się położe­niem słońca. Występują na po­łudniowo-wschodnich obsza­rach Ameryki Północnej.

żabka ota (Mantella auran-tiaca) gatunek płaza z ro­dziny ->-żabowatych, jeden z

żabowate

najmniejszych i najpiękniej u-barwionych gatunków spośród dziś żyjących płazów bezogo-nowych. Długość ciała doros­łych okazów dochodzi do 3 cm, przy czym samce są mniejsze od samic. Grzbietowa i brzusz­na powierzchnia tułowia i koń­czyn u obu płci ma ubarwienie jednostajnie jaskrawopomarań-czowe z czerwonymi plamami w zgięciach kolanowych. Oczy duże i silnie wystające są cał­kowicie czarne. 2.z. zamiesz­kują tropikalne wilgotne lasy, gdzie przebywają na ziemi. wśród butwiejących liści. Po­ruszają się bardzo żwawo, szybko biegając lub skacząc. Unikają pełnego światła słone­cznego. Dobrze znoszą okreso­we zniżki temperatury powie­trza i przy 10°C są jeszcze aktywne. Żyją w koloniach, rzadziej pojedynczo. Samce w czasie pory godowej wydają głosy podobne do ćwierkania świerszcza. Samice składają wśród wilgotnych, butwieją­cych liści po ok. 50 białych jaj średnicy 2 mm. Wylęg nastę­puje po tygodniu, kijanki zaś zostają spłukane z wodą desz­czową do pobliskich zbiorni­ków wodnych. Przeobrażenie następuje po 3 miesiącach. Z.z. występują na Madagaskarze w okolicach Tananariwy. Znajdu­je się je jeszcze na wysokości do 950 m n.p.m.



żabowate, żaby właściwe (Ra-nidae) rodzina płazów z rzę­du -upłazów bezogonowych. Przedstawiciele tej rodziny na­leżą do najwyżej uorganizowa-nych płazów bezogonowych, będących obecnie w ewolucyj­nym rozkwicie. Mają one trzo­ny 7 pierwszych kręgów przo-dowklęsłe, trzon 8 kręgu — dwuwklęsły, a trzon kręgu krzyżowego — z przodu i z tyłu wypukły. Kręg krzyżowy styka

się ż urostylem 2 kłykciami. Mostek bywa przeważnie ko­stny, żeber brak, a pas barko­wy jest typu nieruchomego. Zęby znajdują się na szczęce, natomiast żuchwa jest bezzęb­na. U większości ż. istnieją zę­by podniebienne. Duży i wy­dłużony język, przyrośnięty przednim końcem do dna jamy gębowej, dzieli się na wolnym tylnym końcu na 2 płaty. Ucho środkowe i błony bębenkowe są dobrze rozwinięte. U sam­ców większości gatunków, zwłaszcza z rodzaju żaby, ist­nieją -^.rezonatory wewnętrzne lub zewnętrzne. Skóra ż. jest gładka, słabo brodawkowata. Tylne kończyny, z reguły sil­nie wydłużone i dobrze umię­śnione, umożliwiają poruszanie się na lądzie za pomocą dłu­gich skoków. Właściwość tę wykorzystano do urządzenia

-^-żabich olimpiad. Palce tyl­nych kończyn spinają błony pływne, dzięki którym ż. spraw­nie i szybko pływają. 2. żyją w rozmaitych środowiskach ekologicznych — w wodzie, na wilgotnym lądzie, a niektóre na drzewach. W związku z tym wykazują różnorodne właści­wości biologiczne i różne formy przystosowania do środowiska. Prowadzą również rozmaity tryb życia — dzienny lub noc­ny. Długość ciała różnych ż. wykazuje ogromną rozpiętość

— od ok. 8 mm (-»-artrolept karłowaty) do ok. 40 cm (->ża-ba goliat). 2. żywią się rozmai­tymi małymi zwierzętami, głównie owadami, duże zaś ga­tunki są drapieżnikami pożera­jącymi małe ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Mięso niektórych dużych gatunków ż. jest jadal­ne. 2. występują na wszyst­kich kontynentach i wielu wy­spach, głównym zaś obszarem ich największego zróżnicowa­nia i ewolucyjnym centrum, z

279

żaby kikutowate

którego się rozprzestrzeniały, jest Afryka. Brak ich jedynie w środkowej i południowej Australii, w południowej czę­ści Ameryki Południowej, na Nowej Zelandii i na wyspach wschodniej Polinezji. Niektóre gatunki dochodzą do północne­go kręgu polarnego, a l z nich przekracza go na Półwyspie Skandynawskim. Rodzina ż. obejmuje ok. 32 rodzaje i przeszło 400 gatunków. Najli­czniejszy w gatunki i najbar­dziej typowy jest rodzaj “żaba" (Rana), do którego należy ok. 200 gatunków o kosmopolitycz­nym rozmieszczeniu. W obrębie europejskich gatunków z ro­dzaju żaby wydziela się umow­nie 2 grupy żab, mianowicie “żaby zielone" (wodne) i “żaby brunatne" (lądowe).

żabuti leśny (Geochelone denti-culata) gatunek gada z ro­dziny —>-żółwi lądowych. Dłu­gość jego karapaksu dochodzi do 60 cm. Pancerz grzbietowy, pokryty dużymi, regularnie u-łożonymi tarczami, jest średnio wysklepiony i jajowate wydłu­żony. Na głowie znajdują się różnej wielkości tarczki. Kra­wędzie szczęk są ząbkowane, ogon krótki, odnóża niepropor­cjonalnie długie. Tarcze kara­paksu, czerwonobrunatne lub ciemnobrązowe na obwodzie, w środku mają barwę żółtą. Po­wierzchnia głowy, szyi i odnó­ży jest ciemnobrązowa lub czarna, z czerwonymi albo po­marańczowymi plamkami. 2.1. prowadzi ściśle lądowy tryb życia. Głównie zamieszkuje la­sy. 2ywi się pokarmem roślin­nym — pędami, liśćmi, owoca­mi — a w hodowli szczególnie chętnie zjada banany, a także surowe mięso. Samice ż.l. skła­dają jednorazowo po 10 do 12 jaj, które zasypują liśćmi. Mię­so ż.l. jest jadalne, a duże

osobniki hodowane są w zagro­dach w celach konsumpcyj­nych. 2.1. występują w całym

Zabuti leśny

tropikalnym pasie Ameryki Południowej na wschód od An­dów. Są jedynymi, a przy tym pospolitymi żółwiami lądowy­mi na terenie Brazylii.



żaby diugopalcowe (Pseudźdae)

rodzina płazów z rzędu

-upłazów bezogonowych. Cha­rakterystyczną cechą anatomi­czną należących tu gatunków jest obecność dodatkowego członu między ostatnim a przedostatnim członem wszyst­kich palców. W związku z tym palce ż.d. są znacznie dłuższe niż u innych płazów. Kciuki przednich kończyn są przeciw­stawne pozostałym palcom. 2.d. prowadzą ściśle wodny tryb ży­cia, do czego są przystosowane dzięki dobrze rozwiniętym bło­nom pływnym między palcami tylnych odnóży. Jaja składane są do wody w postaci pienistej masy, zapłodnienie zewnętrzne. Rodzina obejmuje 2 rodzaje i kilka gatunków, wśród nich bardzo rzadkie i słabo poznane. 2.d. występują w tropikalnej Ameryce Południowej, na wschód od Andów, w Brazylii oraz na wyspie Trynidad.

żaby kikutowate (Atelopodidae)

— rodzina płazów z rzędu

-upłazów bezogonowych. Nie-

żaby latające

zwykłą właściwością należą­cych tu gatunków są uwstecz-nione lub zupełnie brakujące I i II palce odnóży, wskutek cze­go kończyny mają wygląd ki-kutowaty. Pozostałe palce są silnie wydłużone i szponiasto zakończone. W związku z tym ż.k. nie mogą sprawnie skakać, lecz powoli i chwiejnie kroczą. Szczęka jest wydłużona i dzio-bowato zakrzywiona. U niektó­rych gatunków (rodzaj Bra-chycephalus) w skórze grzbietu znajduje się płytka kostna, która powstała ze zrośnięcia się wyrostków grzbietowych od II do VII kręgu. Z.k. składają jaja do wody. Do rodziny ż.k. należą gatunki małe lub średniej wiel­kości, przeważnie jaskrawo ubarwione z czarnymi, czerwo­nymi lub żółtymi plamami. Ro­dzina obejmuje 2 rodzaje:



Atelopus występujący w Środ­kowej i Południowej Ameryce oraz Brachycephalus występu­jący wyłącznie w południowo-

—wschodniej Brazylii w Amery­ce Południowej.



żaby latające (Rhacophoridae)

— rodzina płazów z rzędu

—-płazów bezogonowych. Obej­muje liczne gatunki średniej wielkości, o smukłej postaci i bardzo kolorowym ubarwieniu. Wspólną cechą morfologiczną ż.l. jest występowanie na koń­cach palców szerokich, lepkich przylg podobnie jak u ->rze-kotkowatych. U niektórych ga­tunków występują między pal­cami przednich i tylnych koń­czyn szerokie błony, które umożliwiają lot ślizgowy w czasie wykonywania skoków z drzewa na drzewo. W szkiele­cie każdego palca między czło­nem przedostatnim i ostatnim znajduje się człon dodatkowy. 2.1. prowadzą przeważnie na­drzewny tryb życia i przeby­wają stale w najwyższych pię­trach koron drzew. Składanie jaj, ich zapłodnienie oraz roz­wój larw odbywa się w swois­tych gniazdach budowanych przez skojarzone pary z pieni­stego śluzu, a umieszczanych na liściach i gałązkach drzew lub krzewów. Ostatecznie rozwinię­te larwy zostają spłukiwane deszczem do zbiorników wod­nych, gdzie odbywają prze­obrażenie. Niektóre gatunki bu­dują gniazda na ziemi w pobli­żu wody. 2.1. występują w Afryce, w południowo-wschod- , niej Azji, w Japonii, na Fili- ' pinach, Malajach i na Madaga­skarze. Brak ich zupełnie na kontynencie amerykańskim. Rodzaj Rhacophorus obejmuje przeszło 100 gatunków.

żaby południowe (Leptodacty-lidae) rodzina płazów z rzę­du —-płazów bezogonowych. Przez niektórych herpetologów ż.p. zaliczane są do rodziny -wopuchowatych, jest to jed­nak pogląd błędny, gdyż sam­ce ż.p. nie mają —-narządu Biddera. Ż.p. charakteryzuje duża różnorodność postaci i ubarwienia. Mają pas barkowy typu ruchomego, a urostyl nie zrośnięty z kręgiem .krzyżo­wym. U większości gatunków występują zęby na górnej szczęce, tylko nieliczne są ich pozbawione. Wiele gatunków prowadzi ściśle lądowy i na­ziemny tryb życia, do wody nigdy nie wchodzi, nawet pod­czas godów. Jaja otoczone pie­nistą substancją białkową skła­dają ż.p. w rozmaitych kryjów­kach i jamkach w ziemi, wygrzebywanych przez osobni­ki godujące. Ż.p. są gatunkowo najliczniej reprezentowane w tropikalnej strefie Ameryki Środkowej, a zwłaszcza Połud­niowej. Mniej licznie występu­ją w skrajnie południowej części Ameryki Północnej, w

281

żararaka pospolita

^$

"



.

południowej Afryce, w Austra­lii i na wyspach Morza Kara­ibskiego. Obejmują obecnie swoim zasięgiem nie tylko bar­dzo odległe od siebie konty­nenty, ale również kontynenty o bardzo różnym wieku geo­logicznym. Na podstawie materiału paleontologicznego stwierdzono, że żyły ongiś również w Europie.



żaby wąskopyskie (Microhyli-dae) rodzina płazów z rzędu upłazów bezogonowych. Cha­rakteryzują się wyjątkowo ma­łym pyskiem oraz u niektórych gatunków wydłużoną nosową częścią głowy. Pewne gatunki pozbawione są uzębienia. Prze­ważnie prowadzą lądowy i sa­motny tryb życia przebywając w dzień w norach i innych ziemnych kryjówkach. Jaja składają w wodzie, niektóre jednak gatunki na lądzie w ziemnych gniazdach lub nad ziemią wśród liści różnych ro­ślin. Żywią się przeważnie mrówkami i termitami oraz ich larwami. Większość stano­wią gatunki małe i szaro ubar­wione. Z.w. występują w po-łudniowo-wschodniej Azji, w Australii, na Nowej Gwinei, Filipinach, Borneo, w Afryce i na Madagaskarze oraz na kontynencie Ameryki. Rodzina obejmuje 2 rodzaje: Cophixa-lus i Sphenophrynae.

żaby właściwe —>-żabowate.

żaby zwrotnoglowe (Phrynome-ridae) rodzina płazów z rzę­du -upłazów bezogonowych. Przedni odcinek tułowia łączą­cy się z głową jest znacznie wydłużony, przez co upodab­nia się do odcinka szyjnego. Dzięki temu wydłużeniu ż.z. mogą swobodnie zwracać gło­wę (nazwa) na boki w płasz-

trafią dokonać płazy bezogo-nowe z innych rodzin. Między przedostatnimi i ostatnimi czło­nami palców przednich i tyl­nych kończyn występują czło­ny dodatkowe, końce palców rozszerzone są w przylgi. Brak jest błon pływnych między pal­cami tylnych kończyn. Do ro­dziny ż.z. należy tylko l rodzaj (Phrynomerus) i ok. 6 ga­tunków. Występują one w Afryce na południe od Sahary.



żararaka lancetowata

ka.


żararaka paskowana, żararaka zielona (Bothrops bilineatus)gatunek gada z rodziny -»grze-chotnikowatych. Rośnie do dłu­gości l m. Podobnie jak wszy­stkie żararaki nie posiada grzechotki. Ma grzbiet o żywym zielonym kolorze z 2 wzdłuż­nymi, żółtymi pręgami i 2 rzę­dami czerwonobrązowych pla­mek na bokach tułowia. Jej zielone ubarwienie jest zjawi­skiem wyjątkowym wśród wszystkich gatunków brazylij­skich węży. Ż.p. prowadzą na­drzewny tryb życia. Występują w dorzeczu górnej Amazonki, na niektórych obszarach po­spolicie. Są bardzo jadowite,

żararaka pospolita (Bothrops jararaca) — gatunek gada z rodziny —-grzechotnikowatych. Rośnie do długości 2 m. Miewa rozmaite ubarwienie grzbietu

— od szarozielonkawego do czarnego, u osobników jasno ubarwionych z deseniem czar­nych trójkątów jasno obrzeżo­nych, stykających się wierz­chołkami wzdłuż środkowej linii grzbietu. Ż.p. zamieszkuje miejsca o bogatej roślinności

— na plantacjach, na skraju lasów, na zalesionych wybrze­żach morskich. Czasem prze-

żararaka Schlegela

283


żmija karłowata

Na niektórych terenach, zwła­szcza podmokłych, jest bardzo pospolita. Żywi się różnymi małymi kręgowcami. Należy do najbardziej jadowitych węży Ameryki Południowej. U 10 do 18% pokąsanych ludzi jad jej powoduje śmierć, a u pozosta­łych — ciężkie schorzenia, po­legające na postępującej zgo­rzeli tkanek, co w wielu przy­padkach zmusza do amputacji kończyny, nawet mimo lecze­nia chorego surowicą. Ze wzglę­du na swoją jadowitość, agre­sywność i pospolite występo­wanie (jest sprawcą ok. 90% ukąszeń wszystkich gatunków jadowitych węży) ż.p. należy do największych plag Ameryki Południowej i stanowi jeden z głównych czynników, którym wspaniała skądinąd brazylijska puszcza zawdzięcza miano “zielonego piekła". Z.p. wystę­puje na większości obszaru Ameryki Południowej, przede wszystkim w Brazylii w Pa­ragwaju oraz w części Argen­tyny.



żararaka Schlegela (Bothrops schlegelii) gatunek gada z rodziny ->-grzechotnikowatych. Osiąga długość 80 cm. Ma nad oczami krótkie, łuskowate, spi­czaste wyrostki. Ciało jego aż po ogon jest zielone, pokryte wzdłuż grzbietu oraz na bo­kach tułowia jasnobrązowymi i czarnymi plamami, ogon czerwony, na końcu żółty. Cha­rakterystyczne, a przy tym ja­skrawe ubarwienie ż.S. stawia ją w rzędzie najpiękniejszych jadowitych węży Ameryki Środkowej. Grzechotnik ten prowadzi ściśle nadrzewny tryb życia. Wykorzystując chwytny ogon, owija go wokół gałęzi i nieruchomo zwisając czatuje na zdobycz, którą sta­nowią na ogół ptaki. Często

ciasną spiralę, co następnie umożliwia mu wyrzut pasz­czy na pewną odległość. Z po- 3*

Zararaka Schlegela

wodu ochronnego ubarwienia, tkwienia w bezruchu oraz bar- . dzo silnego jadu ż.S. jest szcze­gólnie niebezpieczna dla ludzi poruszających się między drze­wami, tym bardziej że z re­guły dochodzi do ukąszeń w głowę lub w górne części tu­łowia. Ż.S. występuje w Ame- ' ryce Środkowej i Południowej, na obszarze od Kostaryki do Ekwadoru.




Pobieranie 5.51 Mb.

1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36




©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna