Województwo Śląskie



Pobieranie 64.04 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar64.04 Kb.
Tarnowskie Góry

Historia




Kamil Ochman



Kl.II c T




Tarnowskie Góry (niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) - miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
Według danych z 31 grudnia 20082, miasto miało 60 908 mieszkańców.
Jest jednym z kluczowych węzłów drogowych i węzłów kolejowych. Znajduje się tutaj jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów. W przeszłości ośrodek wydobycia węgla, ołowiu, cynku i srebra. Znajduje się tu m.in. Zamek, zabytkowa kopalnia, winiarnia Sedlaczka, dzwonnica gwarków, ratusz, kamienice podcieniowe, rezerwat Segiet i Sztolnia Czarnego Pstrąga.



Województwo

Śląskie

Powiat

Tarnogórski

Gmina

Tarnowskie Góry

Burmistrz

Arkadiusz Czech

Powierzchnia

83,47 km2

Położenie

50° 27' N 18° 52' E

Ludność (2005)

60 908

Kod pocztowy

42-600 do 42-609 oraz 42-680 i 42-612

Tablice rejestracyjne

STA


Ewangelicy




Wystąpienia Marcina Lutra, ogłoszone w 1517 roku, poprzez Dolny Śląsk szybko rozprzestrzeniły się na miasta górnośląskie. W Tarnowskich Górach reformacja trafiła na podatny grunt.

Dominacja protestantyzmu 

Za sprawą margrabiego Hohenzollerna, który sam przeszedł na luteranizm, na obszar powstających dopiero Tarnowskich Gór napłynęli górnicy z południowych Niemiec - kolebki reformacji. Początkowo przybyłym z Frankonii i Saksonii protestantom służyła katolicka kaplica, powstała prawdopodobnie w latach 1523-25 na prośbę osadników. Ale już w 1529 r na fundamentach kaplicy luteranie wybudowli drewniany kościół (w miejscu obecnego kościoła p.w. Św. Piotra i Pawła). 

Nowa parafia szybko się rozwijała, przyciągając nowych wyznawców, czego efektem była budowa w 1531 roku kościoła murowanego w miejscu poprzedniego. Stał się on pierwszą świątynią na obszarze miasta Tarnowskie Góry. Przy kościele powstała też szkoła oraz cmentarz, a wkrótce i szpital, a wszystko to utrzymywane było ze świadczeń czerpanych z rozwoju tarnogórskiego górnictwa. 

W latach 1560-63 świątynię rozbudowano i wzniesiono wieżę, w której umieszczono dwa dzwony, a w 1586 roku na wieży zamieszczono jeden z pierwszych na Górnym Śląsku zegarów. Powstał też nowy cmentarz, za bramą Gliwicką (wcześniej zwaną Wrocławską). 

W 1561 r ustanowiono drugiego kaznodzieję w mieście - polskiego, wcześniej bowiem był tylko 1 duchowny, odprawiający nabożeństwa w języku niemieckim. Na początku XVII wieku w Tarnowskich Górach zamieszkiwało około 3 tys. osób, z czego zdecydowaną większość stanowili luteranie. Wzrost liczby protestantów nastąpił też w okolicach miasta, stąd w latach 1617-19 wzniesiono nową świątynię, za Bramą Gliwicką jako kościół przycmentarny (obecnie kościół p.w. Św. Anny). Jako, że głównym fundatorem był Jakub Gruzełka - mistrz górniczy i późniejszy burmistrz, patronem świątyni został apostoł Jakub. 

Ponadto kościół p.w. Św. Marcina w Starych Tarnowicach - jedyna katolicka świątynia w okolicy, również przeszła w ręce ewangelików u schyłku XVI wieku. 

Ewangelicy w cieniu 

Na przełomie XVI i XVII wieku odrodził się Kościół katolicki, a w procesie kontrreformacji dużą rolę odegrały zakony dominikanów, franciszkanów oraz jezuitów. W 1629 r zapadła decyzja o przejęciu kościołów i dóbr przez katolików. Tym sposobem oba kościoły, szkoła i szpital w Tarnowskich Górach zostały odebrane protestantom, a dwóch kaznodziejów, polskiego - Adama Molesiusa i niemieckiego - Marcina Lebe, wypędzono z miasta. 
Luteranie nadal jednak zajmowali w mieście silną pozycję, co rodziło konflikty z katolikami. Pozycja ta osłabiła się, gdy burmistrzem Tarmowskich Gór został po raz pierwszy katolik - Jan Spaczek, który pełnił ten orząd w latach 1673-87. 

Wielu protestantów zmieniło swoje wyznanie na skutek działalności katolickiego zakonu jezuitów, którzy dodatkowo podnieśli poziom szkolnictwa w mieście, także renomowana szkoła protestancka straciła na znaczeniu.



Ponowny wzrost znaczenia protestantów 

Od roku 1707 tarnogórscy ewangelicy zaczęli odradzać swe życie religijne. Pełne zwycięstwo protestantów nastąpiło w momencie objęcia miasta przez wojska pruskie. W 1742 roku hrabia Karol Erdmann Henckel von Donnersmarck wystosował pismo do nowego władcy - Fryderyka II z prośbą o możliwość odprawiania nabożeństw ewangelickich. Król zgodził się na budowę świątyni, niezależnej od parafii rzymskokatolickiej. Dom modlitwy został poświęcony 25 grudnia 1742 r przez nowego pastora zboru - Emanuela Ludwiga Sassadiusa, sprowadzonego tu przez Donnersmarcków świerklanieckich. 

9 lipca 1746 r spłonęło niemal całe miasto, a wraz z nim także ewangelicki dom zborny. Wierni zyskali jednak od darczyńcy Frysztackiego dwa domy przy rynku, mające służyć za świątynię i plebanię. 25 października 1754 uruchomiono ponownie szkołę ewangelicką. Ale w II połowie XVIII wieku i ta świątynia spłonęła. 

Nowy kościół protestanci wybudowali w 1780 r, a wraz z nim powstał w pobliżu Bramy Krakowskiej cmentarz luterański, poświęcony 19 sierpnia 1780 r. W latach 1899-1900 świątynię na Rynku przebudowano do obecnego kształtu. 

Ze wspólnoty w Tarnowskich Górach wyłoniły się inne parafie np. w Strzybnicy w 1886 r, gdzie wzniesiono kościół, który później przebudowano na szkołę zawodową "Zametu". Nadal jednak parafia tarnogórska obejmowa opieką duszpasterską ewangelików w 61 miejscowościach w powiecie bytomskim i 50 miejscowościach w powiecie toszecko-gliwickim. Utrzymywała się ona ze składek parafian oraz możnych ziemskich. 

Okres międzywojenny i powojenny 

Po zmianie przynależności państwowej, kościół ewangelicki musiał dostosować się do nowych warunków. Konwencja genewska do roku 1937 zapewniała luteranom swobodę wyznawania wiary w języku ojczystym. Po tym czasie proboszczem parafii protestanckiej w Tarnowskich Górach został Leopold Michelis, który przeprowadził tu liczne zmiany. Według oceny historyków ewangelickich parafia tarnogórska wyróżniała się pozytywnie wśród innych wspólnot śląskich. W roku 1936 ponad 44% parafian uczestniczyło w niedzielnych nabożeństwach, gdy w gminie katowickiej ten odsetek wynosił 14. 

W latach 30-tych w tarnogórskiej parafii protestanckiej wzrosła znacznie liczba nabożeństw odprawianych w języku polskim. Po II wojnie światowej w mieście pozostała znikoma liczba protestantów. Obecnie parafia ewangelicka należąca do diecezji katowickiej ze względu na niewielką liczbę wiernych posiada proboszcza obsługującego kilka kościołów.


Dzień Tarnogórskich Gwarków
"Dni Tarnogórskich Gwarków" - impreza, która przyniosła szczególną sławę i rozgłos Stowarzyszeniu Miłośników Ziemi Tarnogórskiej oraz samemu miastu Tarnowskie Góry, są organizowane od 1957. 

Ta corocznie organizowana impreza kulturalna obchodzona wedle starych tradycji górniczych na Śląsku zyskała od początku ogromne uznanie naszego społeczeństwa, jako święto związane ze śląskimi obyczajami i zwyczajami górniczego regionu tarnogórskiego

Impreza w swej popularności wyszła daleko poza ramy miasta. W ramach "Dni Gwarków" organizowane były coroczne konferencje naukowe i popularnonaukowe.

Obecnie jest to coroczny festyn poprowadzony na szeroką skalę, z udziałem sławnych gwiazd polskiej estrady. Przyciąga on rzesze młodych ludzi (i nie tylko młodych) z całej okolicy. Scena główna znajduje się na Rynku, ale imprezy towarzyszące odbywają się w wielu miejscach dodatkowych. 

Charakterystyczny element tego wielkiego święta dla miasta jest historyczny pochód przechodzący w niedzielne południe ulicami Tarnowskich Gór. Jest on stylizowany na modę dawnych średniowiecznych igrców. 

Otwiera go legendarny chłop Rybka, który ponoć znalazł pierwszy odłamek kruszczu - dawnego skarbu tego regionu i duch górniczy - Skarbnik. W barwnym pochodzie uczestniczą dawni gwarkowie, mieszczanie, rajcowie oraz burmistrz miasta. Na beczce wina jak zwykle podąża słynny Sedlaczek

Ponadto w korowodzie na koniach przebieża polska husaria wraz z królem Janem III Sobieskim, a w karocy wieziona jest jego piękność - Marysieńka (odgrywana przez zwycieżczynię wyborów Miss Gwarków). 

Gwarki, bo tak popularnie nazywane jest to święto, kończą się wieczornym niedzielnym koncertem, podczas którego odbywa się pokaz laserów i sztucznych ogni.

Historia Tarnowskich Gór


Tarnowskie Góry to urocze miasto położone w województwie śląskim, na skraju konurbacji górnośląskiej. Atrakcje tego ośrodka to zabytkowy rynek z pięknym Ratuszem uznawanym za perełkę Górnego Śląska oraz podziemne trasy turystyczne, będące osobliwością na skalę europejską, w postaci Kopalni Zabytkowej i Sztolni Czarnego Pstrąga.

Pradzieje tego obszaru


Odnalezione w dolinie rzeki Stoły przypływającej przez Tarnowskie Góry ślady osadnictwa dowodzą, iż już w latach 800-500 p.n.e. mieszkali tutaj ludzie. Wśród zabytków archeologicznych natrafiono na broń, narzędzia i ozdoby z brązu i żelaza. W innej części obecnego miasta wykopaliska archeologiczne potwierdzają obecność człowieka i wykorzystanie rud metali w III-IV w n.e.

Początki Tarnowskich Gór


Tarnowskie Góry to jeden z najstarszych ośrodków górniczych w Polsce. Powstanie i rozwój tego miasta był ściśle związany z bogactwami naturalnymi tej ziemi, z eksploatacją rud ołowiowo-cynkowych z domieszką srebra, która na szerszą skalę rozpoczęła się tutaj na przełomie XII i XIII w. 

Z tamtych czasów zachowała się nazwa jednej z kopalń - Srebrna Góra, kopalnie bowiem i szyby nazywano wówczas górami (gorami), stąd również słowo górnik. 

30 kwietnia 1526 r książę opolski Jan II Dobry - ostatni z Piastów Opolskich władający wówczas Ziemią Tarnogórską - chcąc nakłonić ludność do pracy w kopalniach ogłosił wolność dla tego obszaru, czyli różnorodne przywileje i korzyści dla wszystkich, którzy zajmowali się górnictwem (gwarectwem). Data ta oznacza także powstanie Tarnowskich Gór, które stały się "Wolnym Miastem Górniczym", wchodząc w ten sposób do grupy miast (np. Olkusz, Kutna Hora w Czechach, Martenburg w Saksonii) wyróżniających się od innych specjalnymi przywilejami. 

W listopadzie 1528 r ukazała się pierwsza śląska ustawa górnicza - tzw. "Ordunek Górny" (Gorny), wydana przez tegoż księcia. Ten pomnik polskiego ustawodawstwa górniczego, a zarazem zabytek ówczesnego języka polskiego na Górnym Śląsku został odkryty w 1928 r w Muzeum Wrocławskim przez tarnogórskiego historyka Józefa Piernikarczyka. 

3 grudnia 1529 r pierwszy urząd górniczy w Tarnowskich Górach, do którego zarazem należała administracja miasta i sądownictwo, otrzymał od księcia opolskiego pieczęć i herb.

Złoty wiek


Wiek XVI to okres największej świetności tarnogórskiego górnictwa (był to wówczas jeden z największych ośrodków górniczych w Europie) jak również samego miasta. Gwarkowie, którzy zajmowali się eksploatacją, mieli również prawo prowadzić handel i rzemiosło. W Tarnowskich Górach posługiwano się różnymi rodzajami monet - polską, śląską i węgierską. W 1534 r polski złoty liczył 30 białych groszy, a grosz 12 szelągów. 

W 1519 r zbudowano w Tarnowskich Górach drewniany kościół (na miejscu dzisiejszego Św. Piotra i Pawła), a po jego zburzeniu w 1531 r postawiono kościół z kamienia. Początkowo był on świątynią protestancką. 

W II połowie XVI w ukształtował się rynek, powstały tu charakterystyczne podcienia, założono nowe place i ulice. W mieście osiedlili się kupcy i rzemieślnicy. 4 maja 1561 r Tarnowskie Góry otrzymały prawo odbywania rocznie dwóch jarmarków - we wrześniu i kwietniu, a w roku 1599 wolność cechów. Najstarszy z nich to cech szewski, następnie krawiecki, sukienniczy, rzeźnicki, piekarski i inne. To wszystko wraz z cotygodniowymi targami sprawiło, iż miasto stało się regionalnym centrum handlowym. 

Tarnowskie Góry nigdy nie były otoczone murami, natomiast główne ulice wybiegające z miasta zaopatrzone były w wysokie bramy w rodzaju wież - bramę lubliniecką, krakowską i wrocławską. Jako ostatnia zburzona została brama wrocławska w roku 1832.


Ciężki wiek XVII


Wiek XVII to trudny okres w historii Tarnowskich Gór. Liczne podatki wprowadzone podczas wojny 30-letniej (1618-1648) spowodowały powolny upadek górnictwa. Ponadto różne wojska (duńskie, szwedzkie, węgierskie) przechodzące przez miasto rabowały je i dręczyły mieszkańców. Dodatkowo Tarnowskie Góry w tym czasie licznie nawiedzały pożary i epidemie, które również wpływały na zniszczenie miasta i niedolę Tarnogórzan. 

Mimo to miasto w XVII w kilkakrotnie odwiedzane było przez znakomite osobistości . W 1670 r przebywała tu królowa Eleonora - żona Michała Korybuta Wiśniowieckiego, w 1669 r - książę Lotaryński Karol V, zaś w sierpniu 1683 r przybył tu sam król Jan III Sobieski w czasie wyprawy na odsiecz Wiednia. Pod koniec wieku - w 1697 roku w Tarnowskich Górach gościł król August II Mocny Sas.


Ponowny rozkwit miasta


W II połowie XVIII w dzięki nowoczesnym urządzeniom technicznym nastąpił kolejny okres świetności tarnogórskiego górnictwa. Właśnie tutaj zapoczątkowano rozwój wielkiego przemysłu na Górnym Śląsku. Przyczynił się do tego hrabia Fryderyk von Reden, dzięki któremu w 1787 r sprowadzono z Cardiff drogą wodną do Tarnowskich Gór maszynę parową. Rozpoczęła ona pracę w 1788 r jako pierwsza maszyna ogniowa na kontynencie europejskim poza Anglią. 

Umożliwiło to osuszenie niższych poziomów kopalń, jako że woda zalewająca chodniki była największym problemem tutejszego górnictwa. Julian Ursyn Niemcewicz przebywający w T.G. tak pisał o miejscowych gwarkach: 


\" Nie znają oni spoczynku, nie znają różnicy między dniem i nocą, nie znają nawet święta. Raz puszczona w ruch machina idzie ciągle i ciągle pilnowaną musi być\". 

Dzięki tej ciężkiej pracy Tarnowskie Góry były stawiane w szeregu najświetniejszych miast Śląska, cieszyły się opinią grodu bogatego i majętnego. Dodatkowo prężnie działający urząd pocztowy i szkoły skupiały w mieście ludzi wykształconych i zachęcały ówczesną elitę do odwiedzania tego miejsca.


XIX / XX wiek


W 1857 r wybudowano w Tarnowskich Górach dworzec kolejowy i pierwszą w okolicy linię kolejową Opole-Tarnowskie Góry. W latach następnych pociągnięto linię z Bytomiem, Chebziem i Lublińcem. W tym czasie w mieście odkryto rudy żelaza. 

W latach 20-tych XX w zakończono całkowicie eksploatację z powodu wyczerpania się wszelkich złóż, co zamknęło historię wielowiekowego górnictwa tarnogórskiego. Pozostałością po wyrobiskach górniczych i dawnych kopalniach jest olbrzymi system podziemnych chodników i komór, rozciągający się pod całym miastem aż po okoliczne wsie. 

25 czerwca 1922 r do miasta wkroczyły wojska polskie, rozpoczął się nowy okres Tarnowskich Gór, liczba mieszkańców zaczęła szybko rosnąć. 2 września 1939 r miasto zajęły wojska hitlerowskie, jednak ośrodek ten, podobnie jak cały Górny Śląsk znalazł się daleko od działań militarnych. Podstawą polityki w Tarnowskich Górach stała się akcja zniemczania, wprowadzenie niemieckiego języka urzędowego itp. Ponadto represjonowano Żydów, których z czasem całkowicie wysiedlono. Problem statusu Górnoślązaków rozstrzygnęła natomiast Volkslista

Od 1943 r w mieście odczuwalne już było zbliżanie się frontu. Rozpoczęto rozbudowywać obronę przeciwlotniczą. Latem 1944 r Niemcy przygotowywali się do obrony zagrożonej prowincji górnośląskiej, jednak po załamaniu się frontu niemieckiego nad Wisłą w styczniu 1945 r niemiecki burmistrz Tarnowskich Gór-Victor Tschauder i jego urzędnicy zmuszeni zostali do ucieczki z miasta. 23 stycznia 1945 r Tarnowskie Góry na stałe powróciły do Polski. Od pierwszych dni wolności przystąpiono do odbudowy zniszczeń spowodowanych niespokojnymi latami.


Miasto dzisiaj


Obecnie Tarnowskie Góry zatraciły swój pierwotny, przemysłowy charakter. Miasto pełni ważną rolę jako węzeł kolejowy w kraju, ale na pierwszy plan coraz częściej wysuwa się turystyka, rekreacja i usługi, czemu sprzyja dobrze rozwinięta sieć komunikacyjna i otaczająca zieleń. Podziemne trasy turystyczne, muzea, ciekawa historia i architektura, jak również nowoczesny park wodny czy niedaleka sportowa dolina z możliwością całorocznego jeżdżenia na nartach przyciąga odwiedzających z coraz bardziej odległych zakątków.

Kalendarium

* 800-500 p.n.e - W dolinie rzeki Stoły osiedlają się ludzie. Wśród zabytków archeologicznych natrafiono na broń, narzędzia i ozdoby z brązu i żelaza.

* III-IV w n.e - W centrum miasta potwierdzono obecność człowieka i wykorzystanie rud metali.

* 1519 - W Starych Tarnowicach, Sowicach i Lasowicach osiedlają się przybysze poszukujący tam srebra.

* 1526 - Książę Jan II Dobry przyznaje swym ziemiom wolność górniczą; z uprawnień tych korzystają również mieszkańcy osady górniczej, zwanej Gorami Tarnowskimi.

* 1528 - Ogłoszony zostaje "Ordunek Górny" - pierwsza ustawa górnicza.

* 1531 - Kończy się budowa pierwszego zboru protestanckiego w miejscu dzisiejszego kościoła Piotra i Pawła.

* 1556 - Miasto ogarnia zaraza, wielu mieszkańców ucieka z Tarnowskich Gór.

* 1561 - Miasto otrzymuje prawo do organizowania co roku dwóch jarmarków.

* 1562 - Margrabia Jerzy Fryderyk Hohenzollern nadaje miastu herb.

* 1627 - Wojska walczące w wojnie trzydziestoletniej pustoszą miasto. Także w tym roku na Tarnowskie Góry nałożono wysoką kontrybucję.

* 1683 - W drodze na Wiedeń zatrzymuje się w mieście król Jan III Sobieski.

* 1697 - W Tarnowskich Górach zatrzymuje się wraz z dworem elekt August Mocny.

* 1701 - Wybucha wielki pożar, który niszczy znaczną część miasta. Spłonięciu ulegają między innymi wszystkie domy w rynku.

* 1707 - W czasie szwedzkiego potopu przez miasto przejeżdża król Gustaw Adolf.

* 1713 - Jezuici otwierają szkołę łacińską - pierwsze polskie gimnazjum.

* 1715 - W mieście panuje zaraza - pierwsza z trzech wielkich epidemii (pozostałe w latach 1723 i 1728), w wyniku których giną setki ludzi.

* 1734 - W Tarnowskich Górach przebywa elektor saski - August III.

* 1735-6 - Przez 73 dni bez przerwy pada deszcz, który niszczy zbiory. W wyniku tego z głodu ginie prawie połowa mieszkańców (około 500 osób).

* 1742 - Pożar niszczy 63 domy.

* 1746 - W pożarze płoną 103 domy i 17 stodół.

* 1750 - Król Fryderyk II potwierdza dawne przywileje Tarnowskich Gór.

* 1780 - Powstaje Bractwo Strzeleckie.

* 1786 - Miasto przeżywa trzęsienie ziemi. Nie ma ofiar śmiertelnych.

* 1788 - Uruchomiona zostaje pierwsza maszyna parowa służąca do odwadniania kopalni.

* 1790 - Miasto odwiedza niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe.

* 1803 - Rozpoczyna pracę pierwsza szkoła górnicza.

* 1806-7 - Wojny napoleońskie. Przez miasto przechodzą wojska, nakładane są kontrybucje.

* 1810 - Powstaje cmentarz żydowski.

* 1816 - Powstaje loża masońska, której przewodzi radca górniczy August Boscamp Lasopolski.

* 1820 - W Tarnowskich Górach przebywa car Aleksander I.

* 1821 - Miasto odwiedza literat Julian Ursyn Niemcewicz.

* 1840 - Rozpoczyna pracę drukarnia Roberta Reimana - pierwsza drukarnia w mieście.

* 1845 - Przy ulicy Gliwickiej powstaje fabryka mydła Józefa Łukasika.

* 1848 - Wiosna Ludów. W mieście tłumy żądają zmiany wysokości podatków.

* 1856 - Na terenach dzisiejszej Tarnogórskiej Fabryki Urządzeń Górniczych "TAGOR" rozpoczyna się budowa huty żelaza.

* 1856 - Rozpoczyna się budowa pierwszej linii kolejowej łączącej Tarnowskie Góry z Opolem. Początek budowy dworca kolejowego.

* 1857 - Uruchomiona zostaje linia kolejowa. W Tarnowskich Górach swoją siedzibę otrzymuje powstała w wyniku ustawowego ubezpieczenia górników Górnośląska Spółka Bracka. Spółka liczy 17 821 członków.

* 1864 - Społeczność żydowska obchodzi poświęcenie tarnogórskiej synagogi.

* 1865 - Ulice miasta otrzymują oświetlenie gazowe w postaci 55 lamp. Gaz pochodzi z założonej w tym samym roku gazowni Jakuba Kroesslera.

* 1884 - Rozpoczynają pracę: Państwowy Zakład Wodociągów i nowy szpital.

* 1892 - W Czarnej Hucie powstaje fabryka papieru.

* 1895 - Kończy się budowa gmachu sądu.

* 1903 - Na dawnych terenach górniczych powstaje park miejski.

* 1914 - Pierwsza wojna światowa. W Tarnowskich Górach 25 osób przebywa w areszcie pod zarzutem szpiegostwa.

* 1918 - Powstają polskie rady ludowe i rada robotniczo-żołnierska.

* 1920 - Po odejściu wojsk niemieckich do miasta wkracza oddział francuski liczący ponad 300 żołnierzy. Po raz pierwszy oficjalnie obchodzi się w mieście święto Konstytucji 3 Maja - W mieście świecą żarówki elektryczne.

* 1922 - W wyniku powstań śląskich i plebiscytu oraz decyzji Rady Ambasadorów miasto po raz pierwszy w swych dziejach zostaje przyłączone do Polski. Na tarnogórski rynek wkracza polskie wojsko pod dowództwem generała Stanisława Szeptyckiego.

* 1923 - Miasto odwiedza prezydent Stanisław Wojciechowski.

* 1926 - Odbywają się uroczystości 400-lecia miasta i 250-lecia ślubowanej pielgrzymki do Piekar Śląskich.

* 1927 - Rada Miejska uchwala zaciągnięcie pożyczki 1 miliona złotych na budowę miejskiej kanalizacji. Rozpoczyna się budowa żeńskiego gimnazjum.

* 1929 - Rozpoczyna pracę biologiczna oczyszczalnia ścieków w Lasowicach.

* 1935 - Przy ulicy Krakowskiej otwarty zostaje ekskluzywny lokal Cafe - Club.

* 1939 - Rozpoczyna się okupacja hitlerowska miasta. Aresztowania i wysiedlenia powstańców śląskich, księży, nauczycieli i urzędników. Spalona zostaje synagoga. Liczna w mieście mniejszość niemiecka entuzjastycznie wita wkraczających hitlerowców.

* 1945 - Miasto wraca w granice Rzeczypospolitej. W wyniku działań frontowych zniszczonych zostaje kilka domów w centrum miasta. Niemcy uciekają lub zostają wysiedleni.

* 1946 - Zmienione zostają granice administracyjne miasta - dotychczasowe gminy: Lasowice, Stare Tarnowice, Czarna Huta i Sowice stają się częścią Tarnowskich Gór.

* 1950 - Likwidacja Spółki Brackiej. Zostaje wchłonięta przez państwowy moloch - Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

* 1957 - Ukazuje się "Gwarek" - pierwszy (po przejęciu władzy przez komunistów) tygodnik w mieście.

* 1966 - Powstaje Międzyzakładowy Klub Sportowy "Gwarek".

* 1967 - Uzbrojone zostają tereny pod pierwsze wielkopłytowe osiedle mieszkaniowe (Osiedle XXV-lecia PRL) przy osadzie Jana.

* 1968 - Rozpoczyna pracę huta cynku i ołowiu w Miasteczku Śląskim.

* 1969 - Miasto otrzymuje drogę obwodową - obwodnicę długości niemal ośmiu kilometrów.

* 1976 - Miasto nawiedza trzęsienie ziemi.

* 1986 - Pod auspicjami tarnogórskiego Oddziału PTTK ukazuje się pierwszy numer "Zeszytów Tarnogórskich" - pierwszego regionalnego czasopisma naukowego traktującego o Tarnowskich Górach.

* 1993 - Zostaje założony Instytut Tarnogórski - Placówka Naukowo-Badawcza, badająca dzieje Tarnowskich Gór.

* 2002 - przywrócenie historycznego herbu miasta wg nadania z 1562 r.
Burmistrzowie

Królestwo Czech
* Sebastian Weider - 1570

* Malcher Cigan - 1580

* Stanisław Szymkowicz - 1597

* Jakub Gruzełko - 1617

* Chrystian Kraker - 1648

* Marcin Treßnag - 1692-1693



* Kasper Eckartt - 1694

* Alexander Zucher - 1695-1698

* Marcin Treßnag - 1699, 1701-1703

* Adam Dzielawski - 1705

* Bernard Bordolo - 1707-1709, 1714

* Andrzej Pusan - I-VI 1721

* Bernard Petrasch - VII-XII 1721

* Bernard Bordolo - 1724

* Wacław Weitzenäcker - 1725

* Jan Fryderyk Braüschek - 1726-1727

* Bernard Bordolo - I-VI 1731

* Wacław Weitzenäcker - VII 1731 - VI 1733

* Jan Dzielawsky - VII 1733 - VI 1734

* Wacław Weitzenäcker - VII 1734 - VI 1735

* Jan Jarząbek - VII 1735 - 1736

* Jan Schomann - VII 1737 - 1738


Królestwo Prus
* Wacław Weitzenäcker - 1743

* Franciszek Bernardus - 1754

* Jan Baumgardt - 1767

* Cochler - 1808

* Kaliszek - 1822

* Józef Waniek - 1841

* Antoni Klausa - 1842-1849

* Rudolf Malchow - 1849-1860

* Hugo Jacobi - 1861-1867

* Henryk Engel - 1867-1876


Cesarstwo Niemieckie
* Wilhelm Vattmann - 1876-1877

* Hildebardt Guericke - 1877-1879

* Edward Henke - 1880-1892

* Szymon Kotitschke - 1892-1901

* Ryszard Otte - 1902-1921

II Rzeczpospolita
* Leopold Michatz - 1922-1933

* Fryderyk Antes - 1934-1939

* Jan Grzbiela - I - 2 IX 1939
II wojna światowa - III Rzesza
* Friedrich Kuhnert - 2 - 16 IX 1939 (burmistrz komisaryczny)

* Victor Tschauder - 16 IX 1939 - 23 I 1945 (do 1 V 1940 burmistrz komisaryczny)


Polska Rzeczpospolita Ludowa (formalnie Ludowa od 1952)
* mjr Kozłow - radziecki komendant wojskowy miasta

* Józef Marek - 25 I - 6 VIII 1945


III Rzeczpospolita
* Piotr Hanysek - 1989-2002

* Kazimierz Szczerba - 2002-2006

* Arkadiusz Czech - od 2006

Sławni Goście



Miasto na przestrzeni dziejów odwiedziło wiele znanych osób:




* polscy królowie i królowe

o Eleonora Habsburżanka (późniejsza żona króla Michała Korybuta)

o Jan III Sobieski z żoną królową Marysieńką, 1683

o August II Mocny (z dynastii Wettynów), 1697

o August III Sas (z dynastii Wettynów), 1734

* królowie pruscy (z dynastii Hohenzollernów):

o Fryderyk Wilhelm II, 1788

o Fryderyk Wilhelm III,1788

o Fryderyk Wilhelm IV, 1819

o cesarz niemiecki Wilhelm II, 1900

* cesarzowa Eleonora Gonzaga (1630-1686) (wdowa po cesarzu Ferdynandzie III)

* król szwedzki Karol XII (z dynastii Wittelsbachów),

* car Rosji i król Polski Aleksander I Romanow, 1820



* twórcy literatury:

o Johann Wolfgang Goethe, 1790

o Ignacy Krasicki, 1796

o Józef Wybicki, 1804

o Julian Ursyn Niemcewicz, 1821

* Robert Koch (późniejszy noblista), 1875



* Politycy:

o Naczelnik Państwa Józef Piłsudski, 1922

o Prezydent Polski Stanisław Wojciechowski, 1923

o były Prezydent Szwajcarii, Felix Calonder, Przewodniczący Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska (mieszkał w Świerklańcu jako gość księcia Guidotto Henckel von Donnersmarcka), 1924-1937



* biskup katowicki (późniejszy Prymas Polski) August Hlond, 1923








©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna