Wprowadzenie do filozofii Prof dr hab. Lech Witkowski Wykład-18. 03. 06



Pobieranie 28.17 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar28.17 Kb.
Wprowadzenie do filozofii

Prof.dr hab. Lech Witkowski


Wykład-18.03.06

ALETHEIA- nie skrytość, jako sposób istnienia prawdy, może być pojmowana na 2 sposoby: została zerwana zasłona, z niedostępnej rzeczywistości- jeden ze sposobów poszukiwania prawdy(maksymalistyczny ,platoński sposób), drugie znaczenie- zwrócił uwagę na to niemiecki filozof Martin Heidegger , drugi sposób istnienia prawdy, nastawienie przypisywane Platonowi, ostateczne uwolnienie się od jakiegoś ukrycia, ta nie skrytość polega na tym, że owa prawda może się przebijać pojedynczymi aktami, prześwity, przebłyski SA lokalnymi wydarzeniami, momentami dostępności.( np. w błysku oka można zobaczyć, ze człowiek oszukuje), pulsująca .


ARCHE- pytanie o początek, o pierwszą podstawową zasadę, pozwala wyróżnić pytanie, odnosi się do warstwy najgłębiej leżącej, pierwotnej, może dotyczyć człowieka, pokłady nieświadomości, archetyp-pramatka. Pytanie, nastawienie do tego co istnieje, punktu wyjścia, nie chodzi tu tylko o czas istnienie czy pierwotną substancję(np. wodę wg greków), kiedy nie umiemy pytać o arche, to nie rozumiemy nic o świecie.
DOXA- oznaczenie wiedzy, wiedza doxa to wiedza o charakterze mniemań potocznych, co się wie, co się mówi w otoczeniu, doxa to horyzont , opinia, powszechna, nie wszystko co wiemy jest wiedza wartościową, horyzont doxa to wiedza wartościowa, to mniemania uwolnione od potrzeby weryfikacji. Nazwa doxa warunkuje poznanie wiedzy, ta wiedza jest problematyczna, coć tego nie widzimy, doxa daje pozór dostępności. Wiedza doxa to horyzont poznania.
EPISTEME- przeciwieństwem w/w wiedzy jest Episteme. Każdy człowiek ma dostęp do doxa, ale nie każdy do episteme, doxa daje ogląd, a episteme daje wgląd, wiedzę głęboką, przenikliwą, episteme jest głębiej, jest ukryte. Doxa i mniemanie są płytkie, na powierzchni, choć daje poczucie wiedzy, episteme jest głębsze, przenikliwe.

Wiedza doxa jest potoczna, wiedza episteme jest uniwersalna(głęboka, pewna , choć niewidoczna dla każdego).


EIDOS-(łac.esentia-esencja-źródłowość).

Epistemologia-wiedza wartościowa, poszukiwana. Ejdetyczność, postawa ejdetyczna… ?

Pytanie o źródłowość, dostępność, wiedza żródłowa-eidos, jest nie wypreparowana, nieskażona, gdzie jest ta źródłowość nie wiemy, trzeba się przedzierać przez episteme, doxa, eidos= jest to trójkąt wiedzy.

Szukanie miejsca(kiedy) źródła, eidos jest istota poszukiwaną, niedostępną, gdzie te źródła są , dostępu do wiedzy.


KATHARSIS- doświadczenie katharsis, rzadkie, trudne, pożądane doświadczenie katharsis. Doświadczenie oczyszczające, dające poczucie nowych narodzin, człowiek bardziej staje się sobą, odsłaniające wcześniej nieznane poczucie wartości. Wstrząs- katharsis, rzadkie obcowanie z prawdziwą realnością, oczyszczenie, uwolnienie od ograniczeń, których nie byliśmy świadomi. Katharsis bywa nieoczekiwane, wydarza się w sposób zaskakujący, niespodziewane przeżycie, które nam otworzyło życie(dotyczyć może sztuki, miłości…). Poczucie katharsis daje przeżycie autentyczności, że przed tym wydarzeniem byliśmy uwikłani w iluzję.
LOGOS- leżą u postaw wszelkich logii, słowa kojarzone z logos: język, rozum, porządek= ponadczasowe. Pytanie o logos to pytanie o język(ponadczasowy), który nie jest jego językiem, tylko mową bycia, źródłowy język (jak mówi Heidegger) dający się pojąć porządek rzeczy, wyrażany w ponadczasowym języku.

Nie ma filozofii, która nie pragnęłaby logosu. Ten prawdziwy język jest językiem ponadczasowym, nieznanym, niezmiennym historycznie, nieuzależnionym.

Logos ma być językiem uniwersalnym, niezależnym od kultur, wychowania, historii, przybliżał nam episteme, dochodzi do eidos.
MYTHOS- mit, pytanie o mit. Pierwotne posłanie, które nie może podlegać zrozumieniu, nie ma odniesienia do rozumu(w przeciwieństwie do Logos), ammy dziedzictwo i tajemnicę. Nowoczesność uwalnia się od mitu- nieprawda, współczesna cywilizacja ma własne mity, np. mit rozumu(L.Kołakowski), jesteśmy oswojeni, z pewną iluzją rasy białej, ale wizja, którą żyje jakaś kultura jest inna.

[ Np. antropologowie odnaleźli jedno z plemion indiańskich, stary Indianin opowiada młodemu In. mit o stworzeniu człowieka oparty na odniesieniu do mądrości Boga; który ulepił z gliny człowieka i wypalił, ale za pierwszym razem wypalał za długo, i wyszedł człowiek czarny, następne wypalanie trwało , za krótko i wypalił człowieka zbyt bladego( rasy białej), kolejna raz ulepił i wypalił, w odpowiednim czasie i wyszedł człowiek czerwony(Indianin).Młody Indianin może spać spokojnie w poczuciu godności, w swojej niezależności ].

Mythos to tajemnica dziedzictwa będąca źródłem uzasadnień, sama nie potrzebuje uzasadnienia.
PAIDEIA- kształcenie, pewien rodzaj kształcenia: kształcenie kształtujące, przejmujemy wiedzę, po to aby się przejmować wiedzą. Paideia oznacza pewien rodzaj wpływu wychowawczego, który nie jest powierzchowny, ale źródłowy. Klasyczny trójkąt grecki; dobro , piękno i prawda=końcowy efekt paidei, trzy wartości , które rozstrzygają, czy jesteśmy ukształtowani, wartościowi. Paideia ma nas kształtować do dostępu do dobra, piękna i prawdy.

Paideia troszczy się o pełnię człowieczeństwa , Heidegger , zauważa , że ludzie zagonieni współcześnie nie mają czasu na pytanie o człowieczeństwo.


L.Kołakowski-„Obecność Mitu
PRAXIS- praktyczność (potocznie kojarzenie), dotyczy działań będących interwencją ludzi zmieniających świat, w taki sposób, nad którym już nie mamy kontroli. Przeobrażenie świata generowane przez człowieka, że ten świat nam ucieka, wymyka się nam spod kontroli. Praxis zderzone z logos= konieczność nadążenia za światem. Praxis uruchamia proces nienadążania za poznaniem świata. Filozofia to uporczywy wysiłek realizowania tego co jest niemożliwe i konieczne i przykładem tego jest wyzwanie logos i wyzwanie praxis.
Maria Janion- „Czy będziesz wiedział co przeżyłeś?”
TELOS- pytanie o telos, to pytanie o celowość, w rożnych procesach, wydarzeniach ludzkich. Celowość jest ukryta, nierozpoznana, jako los ludzkości, przeznaczenie, powołanie.

Celowość ukryta w procesie i rządząca nim celowość bywa niedostępna, ukryta. Telos-logos-pytanie o logiczność, czy jakiś proces jest teleologiczny. W słowie telos jest ukryta różnica: źródło-źródłowość, cel-celowość.


TECHNE- sztuka działania, jakość, wyrafinowanie, złożoność, artyzm działania, pytania o techne to pytanie o mistrzostwo w sztuce.

Filozofia= philo-sophia

Philo- umiłowanie

Sophia- mądrość



H.Elzenberg- „Kłopot z istnieniem”
Na czym polega umiłowanie? Filozofia jest terminem , który mówi o wielkości.

Na czym polega mądrość? Mądrość filozoficzna musi być paradoksalna(zaskakująca), ale nie zła.

Wielcy filozofowie- paradoks wynika z tego, że nie ……wielkości, filozofia jest poszukiwaniem mądrości z polemice.

Filozofia jest przyglądaniem się pytaniom, szukaniem odpowiedzi.


Metafora z „jaskinią Platona”-

egzamin

[ w jaskini uwięzieni byli ludzie , odwróceni twarzą do ściany jaskini , a plecami do wyjścia jaskini, widzieli tylko przesuwające się cienie na ścianie i taki mieli obraz rzeczywistości]

-opis do naszej współczesności, jaskiniowcy to ci, których umysłowość nie widzi jaskini , ani innej rzeczywistości. Tak postępuje człowiek, wszystko co wie , może dotknąć i to jest jego wiedza, chociaż musi być wdzięczny, gdy zadany zostanie gwałt, czyli wyjście z jaskini(typowy rodzic to taki nauczyciel platoński, który wyprowadza ucznia z jaskini, żeby zobaczył inny świat i ,że w ogóle byli w jaskini).

Filozofia Platona- szukanie źródła, a nie cienia(jaskiniowcy patrzyli na cień).

Czesław Miłosz wyjeżdżając do Ameryki stwierdził, że znalazł się w jaskinia Platona ( amerykanie mając 50 stanów, nie maja takiej historii jak Europa, dla nich 100–letni budynek to pełna dziejowość, nie znają europejskiej, azjatyckiej kultury, liczącej tysiące lat).

Kajdany oczywistości zmysłowych są iluzorycznym gwarantem do pełnej rzeczywistości. Trudno uwolnić się od kajdan, zdolność wiedzy do uwierzenia.



Platon- „Państwo”
ZENON Z ELEI- filozof, przytoczył jedną z aporii, opisaną obrazkiem, : Achilles ,szybki biegacz nie może dogonić wolnego żółwia. Naocznie można to zobaczyć, ale myślowo nie do zrozumienia.

Aporetyczność- sprzeczność, która nie daje się przezwyciężyć(nieprzezwyciężalna sprzeczność).


Teza ZENONA- jeżeli rusza jednocześnie, ilekroć Achilles dobiegnie do miejsca , gdzie jest żółw, jego już tam nie będzie, bo żółw już ruszył(Achilles i żółw staja na linii startu wyścigu na dowolny, skończony dystans. Achilles potrafi biegać 2 razy szybciej od żółwia i dlatego na starcie pozwala mu się oddalić o ½ dystansu w momencie, gdy żółw dobiegnie do ¾ dystansu. W momencie gdy Achilles przebiegnie ¾ dystansu, żółw znowu mu ucieknie pokonując ¾ dystansu + 1/8. Gdy Achilles dotrze w to miejsce, żółw znowu będzie o niego o 1/16 dystansu dalej. Wniosek: Achilles nigdy nie przegoni żółwia. Trudności w opisie ruchu- ruch nie dał się opisać. Aporetyczność bywa źródłem paradoksów, których nie można opisać. Aporetyczność bywa naruszeniem, że to co się dzieje nie jest zrozumiane i nie nadążamy.

SOKRATES- wiem ,że nic nie wiem.


Dwa możliwe typy relacji między wiedza a niewiedzą;

1.sposób istnienia: Kiedy nie jesteśmy gotowi fizycznie, następuje przyrost wiedzy, niweluje

niewiedzę, dochodzi rzekoma metafora „gmachu wiedzy”.

Przyrost wiedzy odsłania nowe pole niewiedzy, umożliwia zadawanie

nowych pytań, których wcześniejszy etap wiedzy nie pozwalałby je

zadać.


-Przyrost wiedzy jest poważeniem wiedzy, odsłonięcia możliwości nowych

pytań. Efekt badań prof.Kwiecińskiego- stosunku do własnej wiedzy, kto

najbardziej jest zadowolony ze swojej wiedzy, ludzie najmniej

wykształceni, bo nie wiedzą, że nic nie wiedzą.

-Prawdziwy człowiek ma wydziedziczenie z kultury(poczucie wiedzy…?.

nie jest pełne).

-Postawa mądrości nie jest postawą pychy.
Jednostka może- syndrom masowości.

Opozycja między człowiekiem elitarnym a masowym. Człowiek elitarny nie jest zadowolony z siebie(ma poczucie wydziedziczenia kultury). Człowiek masowy nie ma ambicji wyróżniania się, jest zadowolony z siebie, stawia roszczenia, żeby inni dostosowywali się do niego- syndrom masowości.


Fryderyk NIETZSCHE

Filozofia to sztuka podejrzeń, oznacza , że jesteśmy podejrzliwi do siebie, postawa poznawcza, sposób istnienia człowieka.

Czas wolny- Roman Indgarden, polski filozof „Książeczka o człowieku”, mówi z dwóch typach doświadczenia czasu, czas albo płynie , ucieka, albo nie jest dla nas problemem, odbierany na dwa skrajne sposoby. Czas podtrzymujący i taki z , którym musimy walczyć.

Gdy mówimy muszę „zabić czas” , jesteśmy bezradni(nieświadomi ,że czas zabija nas), nie wiemy jak go wykorzystać. Czas wolny jest tu fałsz semantyczny, to nie wolność, człowiekowi nic nie mówi co ma robić.

Ingarden czas pusty i groźny, my sami musimy go wypełnić sensowną treścią.

Heidegger „Co znaczy myśleć”

Potocznie (doxa) myślenie znaczy cos innego niż powinno znaczyć filozoficznie. egzamin

Myślenie jako kalkulacja, projektowanie. Typowe podejście do myślenia- kalkulacja, możliwie szybkie poszukiwanie, zadowalającej odpowiedzi.

Nauka nie myśli powiedział Heidegger(teza).

Myślenie ma cechy wręcz przeciwne, zamiast zmierzenia do odpowiedzi potrzebny namysł na pytaniem, który odracza odpowiedź, do przyglądania się nad pytaniem, przedmiotem myślenia jest pytanie.

Myślenie jest namysłem, cofającym w głąb, postawa człowieka refleksyjnego, musi wziąć własną wiedzę(świat) w nawias, żeby nie ulegać różnym…..?

HEIDEGGERprzedstawianie się , reprezentacja: typowe naturalne zachowania.

Przedstawianie- przed i stawianie, czegoś, to jest stawianie przed to „coś” jakiegoś opisu, jest przedstawianiem , zastąpieniem ale tez redukcją, substytucją obiektu, który chciało się poznać. Zadowoleniem czymś, co nie jest czymś co chcemy znać.

Reprezentacja nie jest uobecnieniem.

Wszelkie przedstawianie jest groźne, podejrzane.

Przedstawianie jako prezentacja nie jest uobecnieniem., zabiegiem podstawienia fikcji.
Michel FOUCAULT(czt.Fuko)- „nie pytajcie mnie kim jestem i nie każcie mi by kim byłem” zmusza mnie do udzielenia odpowiedzi fałszywej dla nie i osobie , która pyta, odpowiedź na pytanie kim jestem? Zawsze zakrada, że jestem taki sam.

„Kto uwierzył we własna autentyczność, stracił szansę na nią”- Gombrowicz

SIĘ- wie się, czyta się, traktuje się , np. filozofię.

Heidegger  kiedy stajemy wobec zdania (j.w.)

, nie zadajemy pytania m kto wie? Jeśli zadamy to pytanie, to odpowiedź brzmi , że wszyscy, Heidegger mówi, że nikt, że się wie.

Jesteśmy zakładnikami perwersyjnego się., nie istnieje podmiot, który rządzi naszym zachowaniem. Ulegamy presji podmiotu. Myślimy , że robie coś, bo się robi, obnaża to, że robię choć nikt mi tego nie pokazuje.


2.sposób istnienia: trwanie i niezmienność, sądzimy , że trwałość jest kryterium wierności, jest lepsza od zmiennego , ulotnego. Heidegger- istnienie= wydarzenie się, mogło trwać chwilę, moment. Chwila brzemienna(Goethe)- wydarzył się dar gestu, chwili, spotkania, który nie musi być gorszy, tylko dlatego że nie trwał wiecznie. Trwanie może oznaczać brak wydarzenia.

Pobieranie 28.17 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna