Wprowadzenie do przedmiotu Ergonomia i bhp


Szacowanie ekspozycji na zagrożenie [E]



Pobieranie 0.63 Mb.
Strona7/10
Data28.04.2016
Rozmiar0.63 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

2. Szacowanie ekspozycji na zagrożenie [E]

Wartość E

Opis ekspozycji

10

Stała

6

Częsta (codzienna)

3

Sporadyczna (raz na tydzień)

2

Okazyjna (raz w miesiącu)

1

Minimalna (kilka razy w roku)

0,5

Znikoma (raz w roku)



3. Szacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia [P]

Wartość P

Opis

Szansa w %


10
Bardzo prawdopodobne

50

6

Całkiem możliwe

10

3

Praktyczne możliwe

1

1

Mało prawdopodobne możliwe

10-3

0,5

Tylko sporadycznie możliwe

10-4

0,2

Możliwe do pomyślenia

10-5

0,1

Teoretycznie możliwe

10-6



4. Wartościowanie ryzyka [R=SxExP]

Wartość ryzyka R

Kategoria ryzyka

Działanie zapobiegawcze

R<20

Akceptowalne

Wskazana kontrola

20

Małe

Potrzebna kontrola

70

Istotne

Potrzebna poprawa

200

Duże

Potrzebna natychmiastowa poprawa

R>400

Bardzo duże

Wskazane wstrzymanie pracy


Czynniki zagrażające (typowanie 20-zagrożeń na podstawie rzeczywistych warunków pracy – grupa rolników z Ziemi Pyrzyckiej, przeważnie sołtysi i specjaliści ds. rolnictwa, Urzędów Gminnych – kursanci szkolenia nt. „przystosowanie do warunków UE” - odpowiedzi na ankiety (216 ankiet):

  • choroby odzwierzęce i grzybice

  • długotrwała pozycja siedząca

  • drgania mechaniczne

  • hałas

  • infekcje i choroby pospolite (sezonowe)

  • niska i wysoka temperatura

  • obciążenia mechaniczne (przeciążenia układu ruchu),

  • prąd elektryczny

  • promieniowanie elektromagnetyczne i jonizujące

  • pyły pochodzenia białkowego i wyziewy

  • rodzaj oświetlenia – promieniowanie świetlne

  • spaliny ciągnikowe, z pieców grzewczych, z wypalania odpadów

  • stresy

  • zapylenia alergizujące (alergeny biologiczne i chemiczne)

  • zapylenia rakotwórcze (azbest, formaldehyt, pestycydy),

  • zdarzenia losowe (wybuch, pożar, poparzenie),

  • upadki (z wysokości na jednym poziomie),

  • wypadki drogowe,

  • zakażenia odzwierzęce

  • zatrucia



Przykłady wartościowania ryzyka zawodowego

Główny czynnik zagrażający: ? np. formaldehyd, PCB, dioksyny, pestycydy itp.


Strata – bardzo duża – jedna ofiara śmiertelna – S = 15
Ekspozycja – okresowa – raz w tygodniu – E = 3

(Średni czas narażenia ok. 0,5 godz./zmiana robocza)


Prawdopodobieństwo – możliwe do pomyślenia – P = 0,2

(granice przedziału ufności poniżej 0,5 NDS)


Obliczona wartość wskaźnika liczbowego ryzyka (stopień ryzyka).
Ryzyko – R = 15 x 3 x 0,2 = 9

Wartość wskaźnika liczbowego ryzyka (stopień ryzyka) jest mniejsza niż 20, a zatem jest ono akceptowalne i wskazana jest jedynie kontrola, czy przestrzegane są instrukcje, procedury i czy wykonane są pomiary stężenia np. formaldehydu oraz czy używane są środki ochrony osobistej itp.



Uwaga: Przy ocenie ryzyka zawodowego w określonym zawodzie sumaryczna wartość liczbowych wskaźników jest zawarta powyżej 1000 i osiąga 3000. Liczba zagrożeń musi być kompletna (wszystkie zagrożenia w analizowanym zawodzie). Z doświadczenia wynika, że zagrożeń w zawodzie jest przynajmniej 30.

1.4. Hierarchia zagrożeń
Przykładowo dla rolnictwa i leśnictwa ustalono na podstawie sondażu ankietowego, w grupie osób ze środowiska rolniczego i leśnictwa - liczność próby – 118 osób, tereny Pomorza Środkowego, Skórcz, Pelplin, Tczew. ( każda osoba dysponowała po 10 punktów, odrzucono 18 ankiet wadliwie wypełnionych, dysponowane 1000 punktów, rozdzielono na zagrożenia). Kolejność wynikająca z analizy:




  1. Nadwrażliwość osobnicza - 302

  2. Czynniki zapylenia – chemiczne, pestycydy, spalin - 206

  3. Zakażenia odzwierzęce - 120

  4. Zagrożenia rakotwórcze (DNA) - 65

  5. Zachorowania nagłe - 54

  6. Porażenia prądem elektrycznym - 42

  7. Stres - 40

  8. Upadek na tym samym poziomie - 38

  9. Oddziaływanie energii szkodliwej (drgania, temperatura, oświetlenie, pola elektromagnetyczne, hałas..) - 35

  10. Uderzenia człowieka o ostre przedmioty - 30

  11. Przeciążenia układu ruchu - 30

  12. Wybuch, pożar, uderzenie pioruna – 25

  13. wypadki drogowe - 22

  14. Wysoka temperatura i hałas – 20

  15. Urazy odzwierzęce (poturbowanie, przygniecenie, ugryzienia) – 18

  16. Zatrucia – 15

  17. Ukąszenia owadów – 15

  18. Utonięcia – 7

  19. Zabójstwa - 4



1.5. Działania wynikające z oceny ryzyka zawodowego

Wyniki oceny ryzyka zawodowego stanowią podstawę do planowania działań korygujących i zapobiegawczych. Do podstawowych działań w tym zakresie należy eliminowanie, bądź zmniejszanie zagrożeń poprzez stosowanie odpowiednich środków technicznych, środków ochrony indywidualnej bądź zbiorowej, procedur bezpiecznej pracy, zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia urazów lub chorób zawodowych poprzez zmniejszanie czasu ekspozycji lub eliminowanie człowieka z procesu pracy.

Ocenę ryzyka zawodowego należy przeprowadzać każdorazowo w przypadku zmian stosowanych substancji i materiałów, czy zmian organizacyjnych. Informowanie o ryzyku zawodowym może odbywać się np. przy wykorzystaniu karty oceny ryzyka zawodowego, zawierającej zwięzłe, istotne informacje mające znaczenie dla bezpiecznej pracy pracownika, a także listy przykładowych zagrożeń, jakie mogą wystąpić na danym stanowisku pracy.
1.6. Szacowanie i ograniczenie ryzyka

W celu wdrożenia do samodzielnego szacowania i ograniczania ryzyka proponuje się wypracowanie samodzielnie procedury szacowania ryzyka dla siebie, lub dla osób z najbliższego otoczenia. W tym celu należy przeanalizować schemat nr 1 w formie uproszczonej wykorzystując do tego celu propozycję wyznaczania trójwartościowego jak w zestawieniu w tabeli A.

Prawie w każdej pracy występują zagrożenia stanowiące ryzyko utraty zdrowia, a nawet życia. Wiele czynności o początkowo dużym ryzyku można jednak bezpiecznie realizować jeśli towarzyszące im zagrożenia zostały dobrze rozpoznane, a następnie zredukowane.
Tabela A

SKUTEK*

PRAWDOPODOBIEŃSTWO

RYZYKO

D

D

D

D

S

D

S

D

D

D

M

S

M

S

S

S

S

S

S

M

S

M

M

M

D – duże, na przykład w przypadku możliwości śmierci poszkodowanego, kalectwa, długotrwałej choroby lub długo utrzymującej się niesprawności.

S – średnie, gdy wydarzenie spowoduje uleczalne obrażenia lub chorobę, z których leczenie może trwać od czterech dni do miesiąca z szansą całkowitego wyleczenia.

M – małe, gdy doznane obrażenie nie spowoduje straty czasu na leczenie, lub gdy czas leczenia nie przekracza trzech dni.

Korzystając ze schematu na rysunku 1 należy dokładnie przeanalizować pojęcia „ciężkość szkody” (trudność w znalezieniu lepszego określenia – proszę zaproponować bardziej odpowiednie), częstotliwość lub czas trwania oraz prawdo-podobieństwo uniknięcia zagrożenia (odwrotność do prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka).

Na podstawie tego uproszczonego przykładu ustalania poziomu ryzyka można wyznaczyć R z uproszczonej zależności. Zadanie: wybrać stanowisko pracy i wstępnie wyznaczyć ryzyko zawodowe wg uproszczonego schematu:



  • Zajęcia w Uczelni (wykłady, ćwiczenia laboratoryjne, praktyki, zajęcia terenowe),

  • Dojazd do Uczelni (jazda samochodem, tramwajem, pociągiem),

  • Wyjazdy na praktyki krajowe i zagraniczne (podróżowanie samolotem, promem, autobusem, pociągiem),

  • Przebywanie na terenowych stanowiskach pracy (przebywanie w lesie, fermach hodowlanych, farmach, gospodarstwach, przedsiębiorstwach mechanizacyjnych, zakładach naprawczych itp.),

  • Okresowa praca w warunkach rolnictwa i leśnictwa (pomoc przy żniwach, pozyskiwanie runa leśnego, prace pielęgnacyjne w lasach, pozyskiwanie drewna, zbieranie i transport odpadowej biomasy, itp.),

  • Wycieczki zawodowe i rekreacyjne, zajęcia sportowe, obozy sportowe,

Zadanie do wykonania. Na kolejnych zajęciach z przedmiotu będzie podjęta dyskusja na zadany temat, a w przypadku ćwiczeń będzie wykonana szczegółowego analiza (jak to podano przy wprowadzeniu do przedmiotu. Na podstawie analizy zajęć w Uczelni i w czasie studiów student projektuje typowe stanowisko pracy studenckiej, wyznacza wskaźniki ryzyka (zagrożenia zdrowia, zagrożenie wystąpieniem wypadku).Uzyskane doświadczenie wykorzystuje następnie do zaprojektowania typowych stanowisk pracy w rolnictwie i leśnictwie – szczególnie stanowisk zmechanizowanych.
Procedura dydaktyczna wstępnego szacowania poziomu ryzyka



Poziom ryzyka: R = S x P



Rys. 1. Schemat oceny poziomu ryzyka – szacowanie wstępne z wykorzystaniem następujących oznaczeń:

S – ciężkość szkód

S1 – Lekkie szkody

S2 – Ciężkie nieodwracalne szkody (zranienie jednej lub wielu osób, kalectwo,

śmierć)


F – Częstotliwość lub czas trwania

F1 - Rzadko do częstego

F2 - Często do trwałego

P – Prawdopodobieństwo uniknięcia zagrożenia

P1 - Możliwe w określonych warunkach

P2 - Niemożliwe


Przy różnych sposobach (technikach, procedurach) szacowania stopnia ryzyka, poziomu ryzyka, ryzyka, można wypracować algorytm do szacowania ryzyka w dowolnych warunkach. Próbę graficzną takiej procedury zamieszczono na rys. 2 – schemat procedury oceny ryzyka zawodowego. Ta procedura w sposób poglądowy wskazuje na potrzebę wieloetapowego analizowania różnych bloków zagadnień, od zebrania informacji do zrealizowania opracowanego planu działań korygujących i zapobiegawczych. Jednocześnie został przewidziany odrębny moduł okresowego przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego, jako procedury weryfikującej dotychczasowy stan wiedzy w stosowaniu technik zapobiegawczych jak i zmian technologicznych w określonym środowisku pracy (np. prace hodowlane, uprawowe, prace przygotowania opału, prace konserwacyjno-obsługowe przy maszynach i innych składnikach infrastruktury technicznej, prace budowlane, elektryczne, z zakresu opieki weterynaryjnej, transportowo-załadunkowe i wyładunkowe) typowe w pracy w środowisku rolniczym i leśnym.

Jako przykład szczególnie ważny dla prac podwórzowych i transportowych w rolnictwie podano schemat na rys. 3, na podstawie którego można wyznaczyć rzeczywiste obciążenie układu kostnego przy podnoszeniu ciężaru. Zaleca się wyznaczenie rzeczywistych obciążeń układu mięśniowo-szkieletowego szczególnie kręgosłupa. W celu ułatwienia obliczeń przytoczono uwagi z ostatnich kongresów i konferencji ergonomicznych, precyzujących poglądy na problem wyznaczania rzeczywistego ryzyka zawodowego.

(Następne opracowania na stronie internetowej Zakładu – www.agro.ar.szczecin.pl/ )

zest/wyklady (ergonomia)


Wybrane publikacje z badań własnych

  1. Dreszczyk E.: Kształtowanie bezpiecznego środowiska pracy w rolnictwie na podstawie zmian w systemach eksploatacji maszyn. Folia Universitatis Agriculture Stetinensis z. Agricultura 93, 2004, s. 83-89.

  2. Dreszczyk E.: Kształtowanie bezpiecznego środowiska pracy i przebywania na terenach wiejskich. Folia Universitatis Agriculture, 342 (98), 06/2005, s. 21-30.

  3. Dreszczyk E.: Metoda oceny ryzyka zawodowego w rolniczym I leśnym środowisku pracy. Inżynieria Rolnicza 3(63), Kraków, 2005, s. 149-158.


Prace dyplomowe dotyczące zagrożeń w rolniczym środowisku pracy

    1. Pajączek A.: Ochrona człowieka w rolniczym środowisku pracy. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab. inż. E.Dreszczyka. WKŚiR, AR, 2000.

    2. Domagała D.: Ustalenie zakresu prac projektowych usprawniających eksploatację instalacji elektrycznej w gospodarstwach rolniczych. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka, WKŚiR, AR, Szczecin, 2001

    3. Tomczyk R.: Projekt systemu organizacyjno-technicznego gospodarowania odpadami niebezpiecznymi na przykładzie odpadów pestycydowych i zanieczyszczeń ropopochodnych. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka, WKŚiR, AR, Szczecin, 2003.

    4. Demska I.: Projekt systemu organizacyjno-technicznego do przeciwdziałania skutkom nagłych wypadków w rolniczym i leśnym środowisku pracy. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka. WKŚiR, AR, Szczecin, 2003.

    5. Rutkowska M.: Projekt systemu technicznego do uzyskania i poprawienia jakości wody pitnej i bytowej. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka, WKŚiR, AR, Szczecin, 2003.

    6. Flisik M.: Projekt ograniczenia wypadków i urazów dzieci w środowisku wiejskim – na przykładzie terenów gminy Skórcz. Praca inżynierska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka. WKŚiR, AR, Szczecin, 2004.

    7. Szymański P.: Analiza metod szacowania ryzyka zawodowego w rolniczym i leśnym środowisku pracy – na przykładzie kierowcy ciągnika lub kombajnu. Praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab.inż. E.Dreszczyka, WKŚiR, AR, Szczecin, 2004.

    8. Spętany B.: Opracowanie metody wyznaczania krytycznych zagrożeń na zmechanizowanych stanowiskach pracy w rolnictwie i leśnictwie – na przykładzie Ziemi Lubuskiej. Praca magisterska napisana pod kierunkiem dr hab. inż. E. Dreszczyka. WKŚiR, AR Szczecin, 2007.


Schemat procedury oceny ryzyka

Rys.2. Schemat procedury ryzyka zawodowego



Rys. 3. Schemat obciążeń układu kostnego przy podnoszeniu ciężaru

1.7. Doświadczenia z zakresu zarządzania ryzykiem

W procesie oceny ryzyka zawodowego (rys.2) wyodrębnia się dwa etapy: analizę ryzyka i wyznaczanie jego dopuszczalności, czyli podejmowanie decyzji o możliwości przyjęcia ryzyka lub jego wyeliminowania bądź ograniczenia. Wykorzystano publikację Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Z.Pawłowska „Ocena ryzyka zawodowego w procesie kształtowania ergonomicznych warunków pracy, w pracy zbiorowej pod redakcją L.Soleckiego „Aktualny stan ergonomii w rolnictwie – potrzeby na przyszłość”. Instytut Medycyny Wsi, Lublin, 2002.

Proces obejmujący ocenę ryzyka zawodowego oraz realizację wynikających z tej oceny działań i sprawdzenie ich skuteczności nazywa się często zarządzaniem ryzykiem zawodowym.

Do oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy wykorzystuje się przede wszystkim informacje dotyczące:


  • lokalizacji stanowiska pracy i/lub realizowanych na nim zadań,

  • osób pracujących na stanowisku, z odrębnym uwzględnieniem tych osób, dla których przyjmuje się inne szczególnie kryteria, takich jak np. kobiety w ciąży, młodociani lub osoby niepełnosprawne,

  • stosowanych środków pracy, materiałów i wykonywanych operacji technologicznych,

  • wykonywanych czynności oraz sposobu i czasu ich wykonywania przez pracujące na stanowisku osoby,

  • wymagań przepisów prawnych i norm, odnoszących się do analizowanego stanowiska,

  • zagrożeń, które już zostały zidentyfikowane i ich źródeł,

  • możliwych skutków występujących zagrożeń,

  • stosowanych środków ochronnych,

  • wypadków, chorób zawodowych oraz wszystkich innych występujących na analizowanym stanowisku szkodliwych efektów w stanie zdrowia pracowników.

Analiza tych informacji powinna ułatwić zidentyfikowanie występujących na stanowisku pracy zagrożeń. Do identyfikacji zagrożeń zalecane są metody o małym stopniu sformalizowania, do których należą listy kontrolne dostępne w ZEST.

W normie zaleca się oszacowanie ryzyka zawodowego w skali trójstopniowej (tabela B). Dodatkowo norma podaje sposób szacowania ryzyka zawodowego w skali pięciostopniowej.

Tabela B


Prawdopodobieństwo

Ciężkość następstw

mała

średnia

duża

Mało prawdopodobne

małe

1

małe

1

średnie

2

Prawdopodobne

małe

1

średnie

2

duże

3

Wysoce prawdopodobne

średnie

2

duże

3

duże

3

Przy oszacowaniu ryzyka zawodowego zgodnie z tabelą B ciężkość szkodliwych następstw zagrożenia i prawdopodobieństwo ich wystąpienia można określić następująco:





  • Do następstw o małej szkodliwości zalicza się urazy i choroby, które nie powodują długotrwałych dolegliwości i absencji w pracy. Są to czasowe pogorszenia stanu zdrowia, takie jak niewielkie stłuczenia i zranienia, podrażnienia oczu objawy niewielkiego zatrucia, bóle głowy itp.

  • Do następstw o średniej szkodliwości zalicza się te urazy i choroby, które powodują niewielkie, ale długotrwałe lub nawracające okresowo dolegliwości i są związane z krótkimi okresami absencji. Są to np. zranienia, oparzenia II stopnia na niewielkiej powierzchni ciała, alergie skórne, nieskomplikowane złamania, zespoły przeciążeniowe układu mięśniowo-szkieletowego (np. zapalenie ścięgna) itp.

  • Do następstw o dużej szkodliwości zalicza się te urazy i choroby, które powodują ciężkie i stałe dolegliwości i/lub śmierć. Są to np. oparzenia III stopnia, oparzenia II stopnia dużej powierzchni ciała, amputacje, skomplikowane złamania z następową dysfunkcją choroby nowotworowe, toksyczne uszkodzenia narządów wewnętrznych i układu nerwowego w wyniku narażenia na czynniki chemiczne, zespół wibracyjny, zawodowe uszkodzenia słuchu, astma, zaćma itp.

  • Do mało prawdopodobnych zalicza się te następstwa zagrożeń, które nie powinny wystąpić podczas całego okresu aktywności zawodowej pracownika.

  • Do prawdopodobnych zalicza się te następstwa zagrożeń, które mogą wystąpić nie więcej niż kilkakrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika.

  • Do wysoce prawdopodobnych zalicza się te następstwa zagrożeń, które mogą wystąpić wielokrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika.

Jeżeli jest to możliwe, ryzyko zawodowe zaleca się oszacować na podstawie wartości wielkości charakteryzujących narażenie, zgodnie ze wskazówkami podanymi w tabeli C.

Tabela C


Ogólne wskazówki do oszacowania ryzyka zawodowego w skali trójstopniowej

na podstawie wartości wielkości charakteryzujących narażenie




Wartość wielkości charakteryzującej narażenie (P)

Oszacowanie ryzyka zawodowego

P>Pmax

PmaxP>0,5 Pmax

P0,5 Pmax

duże

średnie

małe

Pmaxwartość dopuszczalna wielkości charakteryzującej narażenie, ustalana na ogół na podstawie obowiązujących przepisów (może to być odpowiednia wartość NDS–najwyższego dopuszczalnego stężenia lub NDN – najwyższego dopuszczalnego natężenia). W przypadku braku skodyfikowanych wymagań przy jej ustalaniu można wykorzystać opinie ekspertów i/lub wziąć pod uwagę opinię pracowników.

Tabela D


Ogólne zasady wyznaczania dopuszczalności ryzyka zawodowego oraz zalecenia dotyczące

działań wynikających z oceny tego ryzyka

(oszacowanie w skali 3-stopniowej – norma PN-N-18002;2000j)


Oszacowanie ryzyka

zawodowego

Dopuszczalność ryzyka

zawodowego

Niezbędne działania


Duże


niedopuszczalne

Jeżeli ryzyko zawodowe jest związane z pracą już wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia trzeba podjąć na-tychmiast (np. przez zastosowanie środków ochronnych). Planowana pra-ca nie może być rozpoczęta do czasu zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu dopuszczalnego


Średnie


dopuszczalne

Zaleca się zaplanowanie i podjecie dzia-łań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego.


Małe

Konieczne jest zapewnienie, że ryzyko zawodowe pozostaje co najwyżej na tym samym poziomie

Norma podaje ogólne wskazówki do wyznaczania dopuszczalności ryzyka na podstawie jego oszacowania oraz zalecenia dotyczące działań wynikających z oceny ryzyka (tabela D).

W załącznikach normy podano przykłady zastosowania przedstawionych zasad do oszacowania w skali trójstopniowej ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas (rys. 4) oraz na szkodliwe substancje chemiczne występujące w powietrzu na stanowiskach pracy . Szerszy opis metod oszacowania w skali trójstopniowej ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na typowe czynniki zagrożeń występujące w środowisku pracy można znaleźć w piśmiennictwie (Ocena ryzyka zawodowego. Podstawy metodyczne. Praca zbiorowa pod red. W.M.Zawieski, CIOP, Warszawa, 1999). Centralny Instytut Ochrony Pracy proponuje dokonywanie doboru metod analizy ryzyka dla procesów i obiektów w zależności od skomplikowania analizowanych przypadków (L.Skuza „Co warto wiedzieć o ryzyku zawodowym”, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk, 1998, s. 22). Podano jako zalecane metody:

HAZOP – analiza skomplikowanych procesów chemicznych lub ich elementów,

FMEA –analiza skomplikowanych procesów mechanicznych i ich elementów,

FMEA lub ETA – analiza złożonych systemów kontrolnych

ANALIZA DRZEWA BŁĘDÓW - analiza złożonych przyczyn uszkodzeń, itp.


1.8. Organizowanie oceny ryzyka zawodowego

Przystępując do organizowania procedury oceny ryzyka trzeba przede wszystkim określić:



  • Kto powinien wykonywać ocenę i jak zapewnić udział pracowników w jej przeprowadzaniu,

  • Jak zaplanować ocenę ryzyka ,

  • Jakie zasoby są niezbędne do przeprowadzenia oceny.



Rys. 4. Przykład oszacowania w skali trójstopniowej ryzyka zawodowego (hałas)

Dokładne przeanalizowanie algorytmu na rys. 4 uwidacznia różne poziomy ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy obciążonych hałasem. Aktualnie obowiązują inne wartości wg wymagań UE (85 dB zastąpiono wartością 80 dB). W produkcji rolniczej i leśnej znaczenie hałasu nie jest wystarczająco dokładnie przeanalizowane o czym świadczy stan słuchu osób pracujących w rolniczym i leśnym środowisku pracy (kierowcy ciągników, operatorzy pilarek, hodowcy).

Zawodowe uszkodzenie słuchu znajduje się na pierwszym miejsce w Polsce pod względem liczebności rejestrowanych przypadków chorób zawodowych. W każdym roku rejestruje się ponad 3 tys. nowych przypadków. Trwały ubytek słuchu może być efektem jednorazowej ekspozycji na hałas, jeśli jego szczytowy poziom ciśnienia akustycznego przekroczy wartość 130-140 dB. Jeśli średni, trwały ubytek słuchu wynosi co najmniej 30 dB przy częstotliwości 1000, 2000, 4000 Hz, po stronie ucha lepszego i po uwzględnieniu fizjologicznego ubytku związanego z wiekiem, to wówczas stanowi kryterium rozpoznania i orzeczenia zawodowego uszkodzenia słuchu (więcej informacji na ten temat zawarto w bloku 2). Przykładowy schemat blokowy procedury oceny ryzyka zawodowego, wg normy PN-N-18000.2000 przedstawiono na rys. 5.




Określić cele oceny ryzyka zawodowego



Powołać koordynatora ds. oceny ryzyka zawodowego



Zapewnić zasoby niezbędne do prowadzenia oceny ryzyka zawodowego

I przeprowadzenia wynikających z niej działań profilaktycznych



Wyznaczyć osoby do przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego



Określić potrzeby szkoleniowe i zapewnić odpowiednie szkolenie

Osobom przeprowadzającym ocenę ryzyka zawodowego



Zapewnić osobom przeprowadzającym ocenę ryzyka zawodowego

poparcie kierownictwa i nadzoru



Zapewnić udział pracowników w ocenie ryzyka zawodowego



Zaplanować ocenę:

  • przeprowadzić analizę struktury organizacyjnej.

  • sporządzić wykaz stanowisk pracy i pracujących na nich osób,

  • wyznaczyć zespoły do przeprowadzania oceny dla określonych grup stanowisk,

  • opracować harmonogramy prac zespołów.



Ustalić sposób sprawdzania wyników oceny ryzyka zawodowego

Rys.5. Przykładowy schemat blokowy procedury oceny



W zadaniach dydaktycznych dotyczących stanowisk pracy (szczególnie w zakładach zamkniętych – zakłady przetwórstwa, cukrownie, stacje obsługi, war-sztaty, biura) kolejność przygotowywania poszczególnych elementów pro-cedury może służyć studentom do symulowania takich zadań na ćwiczeniach laboratoryjnych, projektowych i audytoryjnych (seminariach).

Ocena ryzyka zawodowego obejmuje wszystkie stanowiska pracy – zarówno stacjonarne jak i niestacjonarne. W celu usprawnienia przebiegu oceny i skrócenia czasu jej przeprowadzania można, jeżeli to dopuszczalne, wyróżnić grupy stanowisk, na których wykonywane są w tych samych warunkach te same zadania i na których występują te same zagrożenia. Ocena nie musi być wówczas przeprowadzana dla każdego z tych stanowisk z osobna; na ogół wystarczy identyfikacja zagrożeń i ocena ryzyka przeprowadzona dla jego stanowiska z tej grupy.

Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka zawodowego powinny posiadać odpowiednie kompetencje. Podstawowym wymaganiem jest znajomość ogólnych zasad oceny ryzyka zawodowego, umiejętność identyfikowania zagrożeń, a także oceny ich szkodliwych skutków oraz formułowania propozycji dotyczących sposobu eliminowania lub ograniczania ryzyka, zgodnie z zaleceniami normy ocenę ryzyka zawodowego przeprowadzać może sam pracodawca (szczególnie w przypadku małych firm), pracownicy wyznaczeni przez pracodawcę lub eksperci zewnętrzni. W praktyce niektóre osoby wchodzące w skład zespołu oceniającego mogą nie posiadać wiedzy dostatecznej do zidentyfikowania wszystkich występujących na ocenianych stanowiskach zagrożeń i określenia ich możliwych następstw. I tak na przykład specjalista z zakresu chemii może nie dysponować wiedzą potrzebną do oceny ryzyka związanego z zagrożeniami mechanicznymi. W takich przypadkach zespoły oceniające ryzyko mogą być tworzone z udziałem specjalistów z różnych dziedzin.

Zawsze zalecane jest zaangażowanie pracowników w działania związane z oceną ryzyka zawodowego na ich stanowiskach pracy. Ocena ryzyka zawodowego powinna być powtarzana okresowo, w zależności od występujących na ocenianym obszarze zagrożeń. Należy ją również przeprowadzać przed wprowadzeniem każdej zmiany na stanowisku pracy, a także po jej wprowadzeniu. Ocenę ryzyka należy powtórzyć, jeżeli ulegają zmianie wykorzystywane podczas jej przeprowadzania informacje, takie jak na przykład:



  • wymagania obowiązujących przepisów,

  • informacje na temat możliwych skutków występujących zagrożeń,

  • informacje o nowych, skuteczniejszych środkach ochrony.


1.9. Dokumentowanie oceny ryzyka zawodowego

Przepisy prawa nie zawierają wymagań dotyczących formy udokumentowania oceny ryzyka zawodowego, wskazują jedynie na konieczność posiadania do-kumentacji przeprowadzonej oceny. Zgodnie z wytycznymi komisji europejskiej zalecić można zapisywanie co najmniej następujących informacji dotyczących oceny ryzyka zawodowego:



  • wydział przedsiębiorstwa, którego dotyczy ocena,

  • nazwisko osoby prowadzącej ocenę oraz data oceny,

  • stanowisko pracy, wykonywane czynności,

  • zagrożenia na stanowisku pracy i ryzyko zawodowe z nimi związane,

  • działania niezbędne w celu ograniczenia ryzyka zawodowego,

  • szczegółowe informacje na temat prowadzenia niezbędnych działań ograniczających ryzyko (nazwisko osoby odpowiedzialnej, termin wprowadzenia),

  • informacje dotyczące ustaleń w sprawie późniejszego monitorowania, np. daty inspekcji, osoby odpowiedzialne.


Podsumowanie postępowania ocenowego.

Ocena ryzyka zawodowego stanowić powinna podstawowy instrument, wykorzystywany przez pracodawców, w celu skutecznego zapewnienia bez-pieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Przy odpowiednim zorganizowaniu i przeprowadzeniu tej oceny mogą być wykorzystane wytyczne polskiej normy PN-N-18002 Systemy zarządzania bezpieczeństwa i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego. Wytyczne wskazują elementy istotne z punktu widzenia poprawności przeprowadzenia tej oceny oraz takie zasady jej organizowania, których zastosowanie może się przyczynić do zwiększenia zaangażowania pracowników w problemy bezpieczeństwa i higieny pracy, a tym samym do zwiększenia skuteczności działań wynikających z oceny ryzyka zawodowego. Jako ważne przyjmijmy zasadę:




Zasada wyboru metody oceny ryzyka: wybierać metodę o możliwie najmniejszym stopniu sformalizowania, odpowiadającą analizowanym warunkom pracy.

Wg zaleceń (Smoleński D. „Ocena ryzyka zawodowego – poradnik” , s. 36 rys. 14) dobór metody oceny ryzyka jest działaniem strategicznym, gdyż wybrana metoda powinna służyć przez wiele lat i być wykorzystana przy kolejnych analizach „częste zmienianie metody powoduje, że proces oceny ryzyka zawodowego każdorazowo należy rozpocząć od początku i nie ma możliwości prostego porównywania wyników poszczególnych ocen”.

Przy doborze metody należy posługiwać się zasadami przedstawionymi na schemacie algorytmicznym– rys. 6

Ze względów dydaktycznych proponuje się możliwie najpowszechniejsze stosowanie metody RISK SCORE opracowanej przez prawodawstwo amerykańskie wspomagane opiniami firm ubezpieczeniowych (doświadczenia nabywane od lat 70. u.w). Główny dokument wersji oryginalnej pt. „Practical Risk Analysis for Safety Management” wydany przez Nawal Weapons Center China Lale, California, June 1978 r. jest dostępny w Zakładzie Eksploatacji Systemów Technicznych. Procedura RISK CORE została sprawdzona w badaniach własnych i pracach magisterskich i okazała się praktycznie. Może ona stanowić doskonały przykład dydaktycznej przydatności w procesie kształcenia studentów, ze względu na możliwość analizowania znanych stanowisk pracy – spotykanej również w szkole wyższej oraz w warunkach domowych – a także zawodów wykonywanych przez osoby znane studentom i dotyczące samego procesu studiowania (nauki w szkole wyższej).

W dotychczasowych pracach wykazano łatwe przyswojenie przez studentów zasad tej procedury i możliwości jej doskonalenia przy kolejnych ocenach poziomu ryzyka zawodowego. Zaleca się szczególnie starannie analizować zagadnienia dotyczące zagrożenia zdrowia i życia dzieci i młodzieży ze środowisk wiejskich oraz osób niepełnosprawnych i starszych w miejscu ich aktualnego przebywania. Do wykazy zagrożeń należy włączyć problematykę dioksyn, legionelloz zoonons oraz kumulowania w organizmie człowieka związków szkodliwych oraz pierwiastków, które uznawane są aktualnie za niebezpieczne, np. glin w wodzie pitnej, w warzywach, w herbacie, itp.


Rys.6. Zasady doboru metod oceny ryzyka zawodowego

Aneks do bloku 1 ( rysunki, blankiety zestawień, tabele)

W aneksie umieszczono blankiety potrzebnych dokumentów do oceny ryzyka we własnym zadaniu realizowanym przez studenta – (znane stanowisko pracy). Zdefiniowano stanowisko pracy oraz zilustrowano rysunkami wybrane zagadnienia: czynniki antropometryczne i organizacyjne stanowiska pracy, składniki zdolności człowieka do pracy i działania oraz hierarchię potrzeb człowieka.


Uwaga: Ilość blankietów będzie uzupełniania w zależności od potrzeb szczegółowej analizy przyjętego stanowiska pracy lub analizowanego zawodu.
DEFINICJA STANOWISKA PRACY

Stanowisko pracy jest układem w którym człowiek za pomocą środków pracy w określonej przestrzeni i określonym środowisku wykonuje zorganizowane czynności mające na celu wytworzenie użytecznych wartości intelektualnych, przedmiotów materialnych lub doznań estetyczno-kulturalnych.

Komentarz. Na stanowisku pracy zachodzą relacje między człowiekiem wykonującym tę pracę i strukturą techniczną stanowiska pracy wykonywanej w określonym otoczeniu. Podmiotem tzn. elementem decydującym, a równocześnie najbardziej wrażliwym elementem tego systemu jest człowiek, którego praca - nie zawodna, bezpieczna i optymalna pod względem obciążenia organizmu jest uwarunkowania możliwości psychofizycznymi wykonawcy. Możliwości te są indywidualnie określone i ograniczone, co jest powodem stosowania rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Ważne jest to, że możliwości rozwoju urządzeń technicznych, jeżeli pominąć względy ekonomiczne są potencjalnie nieograniczone. Z tego względu przy projektowaniu i organizowaniu stanowisk pracy należy dostosowywać do zmieniających się możliwości człowieka wykonującego pracę używane prze niego środki techniczne, przestrzeń środowiska pracy oraz organizację pracy. Najważniejsze jest właściwe zaprojektowanie struktury przestrzennej stanowiska pracy z uwzględnieniem charakterystyki antropometrycznej i biomechanicznej, populacji pracowników, a także rodzajów wykonywanych zadań. Struktura przestrzenna stanowiska pracy musi być dostosowana do rodzaju pracy, wywarów człowieka i jego cech indywidualnych ze szczególnym uwzględnieniem: stanu zdrowia, predyspozycji psychofizycznych, poziomu sprawności i wydajności fizycznej, zdolności adaptacji do zmiennych warunków i czasu pracy (jeżeli takie występują), przygotowania zawodowego, poziomu tolerancji czynników pracy oraz wieku.

Należy uwzględniać, że praca może być wykonywana najemnie, przymusowo, na zasadzie samo-

zatrudnienia lub dla zaspokojenia osobistych potrzeb (prace domowe, transport i łączność osobista, rekreacja, rozrywka, wypoczynek, hobby). Analizowanie procesu pracy umożliwia takie dopracowanie sposobu wykonania i stanowiska pracy, ze będą wyeliminowane lub przynajmniej ograniczone zagrożenia zdrowia i życia. Zakłada się, że praca służy optymalnemu zaspokojeniu potrzeb człowieka z uwzględnieniem jego możliwości i uzyskiwania komfortu osobistego.

Uwagi, miejsce na notatki

KARTA WSTĘPNEJ ANALIZY RYZYKA

(tabela do wypełnienia w ramach ćwiczenia metodyki oceny ryzyka)


Zadanie, czynność, działanie .....................................................................

Zagrożenie:możliwe

niebezpieczne wyda-

rzenie, uciążliwość


Możliwy

skutek wy

darzenia

(opis)

Skutek


Prawdopo-

dobieństwo


Ryzyko


Ryzyko mo

żna zmniej-

szyć


Ryzyko po

redukcji


11

2

3

4

5

6

7





















Warunki,wskazania

.............

..............



.................

.................



................

................



...............

...............



Ryzyko po

redukcji






Uwaga: kolumny powinno się dostosować do potrzebnego wymiaru np. arkusz A-4 w poziomie z powiększonymi kolumnami 2 i 6. Natomiast kolumny 3,4,5 wykorzystać do wprowadzenia wartości liczbowych S i P jak w metodzie RISK SCORE.

KARTA OPISOWA PROCEDURY ANALIZY RYZYKA ZAWODOWEGO
Stanowisko pracy .................


  1. Opis stanowiska pracy.

    • Oświetlenie pomieszczeń.

    • Wentylacja pomieszczeń.

  2. Lokalizacja stanowiska pracy.

  3. Faza użytkowania obiektu.

  4. Granice użytkowania obiektu (granice stanowiska pracy).

  5. Wykonywanie czynności oraz sposób ich wykonywania.

  6. Stosowane środki i materiały pracy.

  7. Osoby pracujące na stanowisku.

  8. Wymagany poziom wykształcenia, doświadczenie i zdolności użytkowania oraz wymagane uprawnienia.

  9. Inne wymagania dotyczące osób zatrudnionych na stanowisku.

  10. Inne osoby narażone na ryzyko.

  • ................................

  • ................................

  • ................................

  • ................................

  1. Niedogodności i niebezpieczne zdarzenia wykryte w czasie dotychczasowej pracy, wypadki, wypadki i choroby zawodowe.

  • W okresie ostatnich 10 lat nie stwierdzono chorób zawodowych.

  • W okresie ostatnich 10 lat nie zarejestrowano wypadków przy pracy.

12.

Wymagania ogólne

Tak/nie*

Szkolenie z

Zakresu bhp


Instruktaż ogólny

Przed dopuszczeniem do pracy




Instruktaż stanowiskowy

Przed dopuszczeniem do pracy-

Minimum 8 godz.






Szkolenie podstawowe

Do 6 m-cy od rozpoczęcia pracy

Lub przed rozpoczęciem pracy,

Jeżeli występują duże zagrożenia





Szkolenie okresowe

Co 3 lata lub gdy występują duże

Zagrożenia – co rok






Profilaktyczne

Badania lekars.



Wstępne

Przed dopuszczeniem do pracy




Okresowe

W czasie pracy




Pomieszczenie

pracy


Oświetlenie naturalne

Górne przy pomocy świetlików lub

Boczne 1 m2 okna na 8 m2 podłogi






Oświetlenie sztuczne

W zależności od rodzaju pracy

Minimum 100 Lx






Wentylacja naturalna

Minimum 0,5 wymiany




Wentylacja

mechaniczna



Ogólna w zależności od potrzeb




Miejscowa w zależności od potrzeb




Temperatura

W zależności od stanowiska (nie

Mniej niż 14oC)






Data .................................. Sporządził: .............................


Tabela uzupełniająca do oceny stopnia obciążenia statycznego człowieka


Stopień obciążenia

statycznego



Pozycja ciała przy pracy

Przykłady

słownie

punktowo













Siedząca niewymuszona

Większość prac biuro

wych


S1

0 - 25

Stojąca niewymuszona, z możliwością okresowej zmiany pozycji na siedzącą

Ślusarz, stolarz

Mały




Siedząca lub stojąca na przemian z cho-

dzeniem


Nadzór techniczny,

bibliotekarz, kupo-

wanie drzew





26-50

Siedząca wymuszona,nie pochylona bądź

nieznacznie pochylona



Pisanie na maszy-

nie,obsługa taśm i

pras


SII




Stojąca niewymuszona, bez możliwości

okresowej zmiany pozycji na siedzącą



Obsługa niektórych

obrabiarek, malowa

nie i lakierowanie


Średni




Stojąca wymuszona, nie pochylona z mo-

żliwością okresowej zmiany pozycji na

siedzącą


Motorniczy, suwni-

cowy








Siedząca wymuszona, bardzo pochylona

Szwaczka, zegar-

mistrz


SIII

51-75

Stojąca wymuszona, nie pochylona, bez

możliwości okresowej zmiany pozycji na

siedzącą


Piaskowanie, obsłu-

ga niektórych obra-

biarek


Duży




Stojąca wymuszona, pochylona, niezależ-

nie od możliwości zmieniania pozycji



Prace w górnictwie,

obróbka drewna,

ścinka, spawanie








Klęcząca, w przysiadzie i inne nienatural-

ne pozycje



Pielenie (w szkół-

kach),pomoc przy

sadzeniu drzew,

posadzkarz, ślusarz

samochodowy


SIV

bardzo


duży



76-100


Wszelkie nienaturalne pozycje, ekstremal-

nie niewygodne (bardzo pochylona, skręt

ciała) z istotnym ograniczeniem ruchów.

Prace wykonywane w pozycji klęczącej,

np. w szklarni, w pomieszczeniu inwentars

kim, w magazynie ziarna, siana, słomy,

drewna – zagrożenie cięższymi od powie-

trza wyziewów, oparów, gazów, spalin,

itp.


Naprawa ciągnika,

maszyny rolniczej,

samochodu w po-

zycji leżącej (pod naprawianym obiek-

tem. Stały skręt gło-

wy, ręka utrzymywa

na w pozycji pozio-

mej.






1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna