Wstęp Co to jest celiakia?



Pobieranie 13.26 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar13.26 Kb.
Wstęp
Co to jest celiakia?

Celiakia (glutenozależna choroba trzewna) spowodowana jest nietolerancją glutenu, czyli białka zawartego w otoczkach zbóż (pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa). Czynnikiem szkodliwym jest gliadyna - rozpuszczalna w alkoholu frakcja tych białek.

Spożywanie pokarmów zawierających gluten powoduje zanik błony śluzowej jelita cienkiego (atrofia kosmków). Prowadzi to do zaburzeń wchłaniania i wyniszczenia organizmu. Pod wpływem stosowania diety bezglutenowej następuje regeneracja kosmków jelitowych i ustąpienie objawów klinicznych.

Choroba ta najczęściej objawia się we wczesnym dzieciństwie, pomiędzy 6 miesiącem a 3 rokiem życia, ale możliwe jest też ujawnienie się jej w wieku dojrzałym. Do głównych objawów nie leczonej dziecięcej celiakii należą przewlekłe biegunki, utrata masy ciała, zahamowanie wzrostu, powiększenie obwodu brzucha, oraz zmiany usposobienia.



Historia

Pierwsze opisy objawów tej choroby dali Hipokrates i Arateus w II wieku p.n.e. Wtedy też do terminologii medycznej został wprowadzony termin coeliac affection i coeliacs.

Do 1888 nie znana była etiologia choroby, w roku tym Famuel Gee w publikacji On The Coeliac Affection oprócz opisu choroby podał możliwość niekorzystnego wpływu pszenicy w ostrym okresie celiakii. Szkodliwe działanie mąki pszennej i żytniej w wywołaniu choroby udowodnił w 1950 roku Dick z Utrechtu. Jego stwierdzenie spotkało się z ostrą krytyką, ponieważ nie chciano wierzyć, że chleb powszedni może być szkodliwy. W 1953 roku Dick, Weijers i Kamer dowiedli, że czynnikiem wywołującym chorobę jest gluten - białko roślinne znajdujące się w otoczce ziaren pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa.

Etiologia i patomechanizm

Dlaczego chorujemy na celiakię? Pytanie to pozostaje na razie bez odpowiedzi, ponieważ nie wiadomo jaki jest mechanizm uszkadzającego działania glutenu na śluzówkę jelita. Obecnie równoprawne są cztery hipotezy wyjaśniające istotę tej choroby:

teoria immunologiczna - przyczyną zaburzeń jest alergia (uczulenie) na gluten, a miejscem reakcji alergicznej jest śluzówka jelita. Poparciem dla tej teorii jest obecność przeciwciał antygliadynowych u osób chorych, nie przestrzegających diety.

teoria toksyczna - przyczyną choroby jest wrodzony i dziedziczny brak enzymu jelitowego rozkładającego gluten. Nierozłożony gluten działa toksycznie doprowadzając do uszkodzeń i zaniku kosmków jelitowych.

teoria wirusowa - za etiologią wirusową choroby, przemawia podobieństwo fragmentu sekwencji aminokwasowej białka ludzkiego adenowirusa typu 12 i frakcji α-gliadyny.

teoria wady błony komórkowej enterocytów - błona komórek okrywających kosmki jelitowe ma nieprawidłową budowę, gluten działa na komórkę toksycznie - komórki giną i dochodzi do zaniku kosmka. Według tej teorii wada ta jest wrodzona.

Diagnostyka
Stwierdzenie objawów choroby trzewnej skłania lekarza do wykonania specyficznych badań. W 1969 roku w Interlaken podsumowano doświadczenia w diagnostyce celiakii i ustalono kryteria (tzw. kryteria ESPGAN), według których do rozpoznania choroby potrzebne było:

wykonanie biopsji jelitowej w ostrym okresie choroby i wykazanie zupełnego zaniku kosmków jelitowych

przeprowadzenie kolejnej biopsji po 2-letnim stosowaniu diety bezglutenowej i stwierdzenie odrostu kosmków

wykazanie ponownego zaniku kosmków po prowokacji glutenem (12-24 miesiące nie stosowania diety bezglutenowej)

Odkrycie w latach 70 specyficznych przeciwciał (5 rodzajów), będących markerami serologicznymi tej choroby pozwoliło na zmianę diagnostyki na mniej inwazyjną. Obecnie do rozpoznania celiakii nie zawsze konieczne jest wykonanie trzech biopsji jelita. Kryteria ESPGAN z 1989 roku rozpoznania celiakii to:

wykazanie kliniczne zespołu złego wchłaniania i zaniku kosmków z naciekiem limfocytarnym w biopsji jelita

obecność przynajmniej dwu rodzajów przeciwciał, zwłaszcza przeciwretikulinowych ARA i przeciw endomysium IgAEmA, u chorego, który spożywa gluten.

ustąpienie objawów klinicznych po stosowaniu diety bezglutenowej

W przypadku gdy wyniki nie są jednoznaczne konieczne jest wykonanie trzech biopsji jelita łączenie z prowokacją glutenem.
Leczenie

Dieta bezglutenowa

Jedyną skuteczną formą leczenia choroby trzewnej jest stosowanie diety eliminacyjnej polegającej na całkowitym wykluczeniu z posiłków produktów zawierających gluten, czyli produktów zbożowych (żyto, pszenica, jęczmień, owies). Spożycie nawet najmniejszych ilości tych produktów może prowadzić do bardzo ciężkich objawów chorobowych. Dzieci w ostrym okresie celiakii wymagają leczenia szpitalnego, później leczenie dietą kontynuowane jest już w domu. Jeżeli u dziecka występuje też nietolerancja innych pokarmów (np. laktozy, sacharozy) również je należy wyłączyć z diety. Wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie doprowadza szybko do poprawy stanu dziecka.


Jakie produkty może zawierać dieta bezglutenowa?

Należy pamiętać, iż o całokształcie diety decyduje lekarz, może on oprócz glutenu kazać wyeliminować z diety również inne produkty (dwucukry, mleko). Dieta bezglutenowa polega na całkowitej i bezwzględnej eliminacji glutenu. występuje on w pszenicy, jęczmieniu, życie i owsie.


Nie można jeść:

mąki pszennej, żytniej, razowej i orkiszu

pieczywa i ciast (pszennego, żytniego i razowego)

opłatka wigilijnego i komunijnego

makaronów pszennych i razowych

kaszy jęczmiennej, pęczaku, mannej, kuskus

pasztetów, parówek (do których w procesie produkcji dodawana jest bułka)

kawy zbożowej

płatków jęczmiennych, owsianych

produktów zawierających skrobię pszenna (nie oczyszczona z glutenu)lub syrop skrobiowy czy skrobię modyfikowaną przygotowane na jej bazie

niektórych alkoholów: piwo (powstaje ze słodu z jęczmienia), wódek (żytnich)
Można jeść:

pieczywo bezglutenowe (pieczone i chrupkie)

makarony bezglutenowe (makarony ryżowe)

kaszę kukurydzianą, gryczaną, jaglaną, ryż

płatki ryżowe, kukurydziane

proso


kleik ryżowy

mąka ziemniaczana, ryżowa, gryczana, tapiokowa, kukurydziana, skrobia kukurydziana

gotowe ciastka bezglutenowe

słodycze które w swoim składzie nie mają mąki pszennej i jej przetworów

owoce, warzywa

nabiał


mięso

alkohole: wino, rum, tequila, sake, wódki wytwarzane z ziemniaków (np.: Luksusowa, Monopolowa)




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna