Wykorzystanie automatycznej identyfikacji towarów do sterowania w łAŃcuchach logistycznych



Pobieranie 73.98 Kb.
Data30.04.2016
Rozmiar73.98 Kb.
Stefan Abt
AKADEMIA EKONOMICZNA W POZNANIU

WYKORZYSTANIE AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI TOWARÓW DO STEROWANIA W ŁAŃCUCHACH LOGISTYCZNYCH




Streszczenie



Dotychczasowe wykorzystanie automatycznej identyfikacji towarów kładło nacisk zasadniczo na końcową fazę obrotu wyrobami gotowymi, a więc w zastosowaniu kas fiskalnych do rozliczenia klientów i częściowego wykorzystania przy sterowaniu spływem masy towarowej w supermarketach. Obecnie, gdy zastosowania logistyki stały się coraz powszechniejsze, nastał czas, by również w Polsce podjąć prace nad sterowaniem w procesach logistycznych od fazy pozyskiwania surowców, przez przetwórstwo i procesy dystrybucyjne. Sterowanie to winno objąć nie tylko przemieszczanie w przestrzeni i w czasie, ale także oddziaływanie na pożądaną jakość produktów finalnych. Zaproponowana macierz informacyjna ma służyć temu celowi, w odniesieniu do całych łańcuchów logistycznych.
Utilization of automatic identification of commodities, as yet, put stress fundamentally on final phase of turn with ready articles, and so in use of cash register to customers accounts and partial utilizations at control with flow of goods mass in supermarkets. Nowadays, when uses of logistics became more and more general, came time to undertake, also in Poland, works over control in logistic processes from phases of raw materials gaining, through processing and distribution processes. This control should encompass not only translocation in space and in time, but also influence on desirable quality of finished products. Proposed matrix inquiry has to serve to this aim, with reference to of all logistic chains.

1. Miejsca identyfikacji towarów w łańcuchach logistycznych

Na problem wykorzystania automatycznej identyfikacji spoglądano początkowo, jako konieczność wyposażenia towarów (wyrobów gotowych) w kody kreskowe dla ich identyfikacji w nowocześnie zorganizowanym obrocie towarowym, głównie na szczeblu detalu. Nic oczywiście nie stało na przeszkodzie, by kodami znakować inne produkty, ale nie spotykało się to z powszechnym zastosowaniem w Polsce.

Jako dziedzina badawcza logistyka wyrosła z innych dziedzin i coraz bardziej doskonalonych form zarządzania gospodarką. Dzięki temu, w stosunkowo krótkim czasie znalazła praktyczne zastosowania, które przynosiły coraz to większe efekty, z coraz szerzej rozprzestrzeniających się systemów logistycznych. Wykorzystano przy tym w sposób zintegrowany sieci komputerowe z zastosowaniem metod symulacyjnych poprzedzających decyzje. Usprawnienie w zarządzaniu uzyskano także dzięki zastosowaniu kodów kreskowych dla automatycznej identyfikacji ogromnej ilości towarów przepływających różnorodnymi strumieniami (por. rys. 1). Pozwoliło to na rzeczywiste sterowanie tymi strumieniami, z zachowaniem, poprzez metody regulacyjne, indywidualnej specyfiki dyktowanej prawami rynku. W ten sposób logistyka stała się nową generacją gospodarowania dzięki sterowaniu przepływem towarów (materiałów) w łańcuchach magazynowo-transportowych.

Logistyka, jako stosunkowo młoda dziedzina naukowo-badawcza, wnosi bardzo istotny element do zarządzania gospodarką narodową, jakim jest systemowe powiązanie procesów przemieszczania i magazynowania dóbr w łańcuchach zaopatrzeniowych, tj. od momentu pozyskania surowca na określony zgodnie z potrzebami towar, poprzez jego wytworzenie i dystrybucję, aż do ostatecznego konsumenta. W procesach tych bardzo istotną rolę odgrywają prace przeładunkowe. Pojęcie łańcucha zaopatrzeniowego (dostawczego), a więc tak szeroko traktowanego jako łańcuch logistyczny, rozpoczyna się badaniami marketingowymi, gdzie można przesądzić jakość wyrobu gotowego, zależną w dużym stopniu od surowców (oraz opakowań) - na poziomie akceptowanym przez nabywców. W dalszej kolejności można wyróżniając procesy wytwarzania, przemieszczania i przechowywania produktów oraz ich przeładunków - podporządkować je kompleksowej ocenie efektywności. Ona w nowoczesnym gospodarowaniu staje się kryterium nadrzędnym, decydującym o zwycięstwie nad konkurencją. Zgodnie z obowiązującą w logistyce zasadą Just-in-Time tj. realizacji dostaw “dokładnie na czas” można wpłynąć pozytywnie na efektywność m.in. poprzez niemal całkowite zlikwidowanie zbędnych przeładunków, co wymaga odpowiedniej organizacji w skali całych łańcuchów logistycznych (por. [1]).

Rozpoznanie w prawidłowy sposób potrzeb klienta pozwala na sprawne rozpoczęcie realizacji zadań stawianych przed logistyką na kolejnych etapach przepływu “produktu”. Jest to podstawowa zasada warunkująca efektywność ekonomiczną nowego gospodarowania, jakość procesów i wyboru, odpowiedniej strategii dla realizacji zadań stawianych przed logistyką. Wśród zadań tych, w ujęciu globalnym, wymienić należy:


  • kompleksowe zarządzanie wszystkimi dobrami potrzebnymi do produkcji poprzez planową gospodarkę materiałową,

  • redukcję kosztów wytwarzania produktów i usług przez efektywną jej organizację, a zwłaszcza optymalizację zapasów,

  • wybór odpowiednich kanałów dystrybucji towarów i usług zarówno w ruchu rzeczywistym tj. w przemieszczaniu (transporcie), jak i w fazie bezruchu tj. w okresach magazynowania, z zachowaniem sterowania tymi działaniami.






RYS. 1. MIEJSCA AUTOMATYCZNEJ IDENTYFIKACJI

W SFERZE PRODUKCJI I DYSTRYBUCJI


1 – surowce, półfabrykaty montażowe, 2 – materiały w MWS i dużych magazynach produkcyjnych, 3 – automatycznie sterowane linie produkcyjne, 4 – nadawanie kodów EAN na wyroby gotowe, 5 – wyroby gotowe, 6 – wyroby gotowe, 7 – towary lub jednostki ładunkowe, 8 – towary w magazynach hurtu, 9 – towary w sklepach detalicznych



Odpowiedni dobór strategii i sprawne posługiwanie się narzędziami logistycznymi umożliwia i ułatwia rozwiązywanie tych problemów w działalności firm na rynku, zwłaszcza w konieczności współpracy kooperacyjnej.

Mówiąc o zadaniach, jakie stawia się przed logistyką można stwierdzić, że były one realizowane zawsze, a nie dopiero od powstania logistyki. Nie chodzi jednak tu o pytanie, czy te zadania były wykonywane, czy też nie, lecz o to, jak te zadania były dostrzegane. Nowa koncepcja zawiera nowe podejście do istniejących problemów w przedsiębiorstwach i umożliwia nowe ich rozwiązywanie, poprzez podejście systemowe w łańcuchach logistycznych, na całej przestrzeni procesów - od surowców do wyrobów finalnych u konsumentów.

Logistyczna zasada “myślenia o całości” łańcuchów zaopatrzeniowych (dostawczych) tkwi swymi korzeniami w teorii systemów. Teoria systemów zwraca uwagę na dynamiczny i wzajemnie powiązany charakter przedsiębiorstwa, stwarza ramy do planowania działań i przewidywania ich bezpośrednich i dalekosiężnych skutków, pozwala też na zrozumienie nieprzewidzianych konsekwencji w miarę ich pojawiania się. W wynikającym stąd podejściu systemowym dąży się do traktowania przedsiębiorstwa jako jednorodnego celowo systemu składającego się z wzajemnie powiązanych części. Podobnie podejście systemowe traktuje całe łańcuchy logistyczne, będące powiązaniem przedsiębiorstw kooperujących z sobą, by lepiej zrealizować procesy logistyczne.

Podejście systemowe koncentruje się na oddziaływaniach między elementami, opiera się na spojrzeniu ogólnym, całościowym, prowadzi do działania “kierunkowego” nastawionego na cel, prowadzi do określenia reguł działania, których celem jest zmiana danego systemu lub stworzenie nowego.



Charakterystyczną cechą podejścia systemowego jest więc kompleksowy charakter rozpatrywania wszystkich zagadnień, co oznacza, że do wyjaśnienia pewnej całości jaką jest zachowywanie się procesów logistycznych - nie wystarcza objaśnienie jej elementów, lecz także wyjaśnienie zależności między nimi. Jak często się podkreśla, zastosowanie teorii systemów w logistyce wyniknęło z samego charakteru i zadań logistyki (wg [3]):

  1. procesy logistyczne tworzą strukturę systemu w postaci elementów i relacji między nimi,

  2. w systemach logistycznych następuje pokonywanie czasu i przestrzeni przez przepływ dóbr między punktami nadania i odbioru, przy czym przepływ ten jest przerywany w punktach, w których muszą się odbywać dodatkowe procesy składowania i ruchu, następuje jednak zawsze zazębianie się tych procesów,

  3. w każdym systemie logistycznym występują dwie sfery: przepływów fizycznych i regulacji, gdzie podstawowymi elementami sfery przepływów fizycznych są procesy transportu, magazynowania, opakowania, oznakowania, operacje manipulacyjne, przeładunkowe, kontrola jakości, zaś sfera regulacji wiąże się z procesami zarządzania całym systemem logistycznym, a więc planowaniem, organizowaniem, sterowaniem i kontrolowaniem.

Istota podejścia systemowego w logistyce polega więc na tym, że ponad znaczenie poszczególnych elementów systemu przedkłada się wzajemne zależności między tymi elementami, rzutujące na efektywność całości systemu. System musi więc określić:

  • sposób, w jaki przebiegają procesy logistyczne (np. między dostawcami a producentem, czy między producentami a odbiorcami towarów),

  • techniki sterowania procesami logistycznymi (np. transportem, magazynowaniem, jakością),

  • środki realizacji procesów logistycznych (techniczne, kadrowe, finansowe).

Mając na uwadze wysoką jakość produktów realizowanych w układach partnerskich, w szeroko rozwiniętej kooperacji, co ma coraz częściej miejsce również w Polsce, należy podkreślić potrzebę nowego spojrzenia na Kompleksowe Zarządzanie Jakością tzw. TQM - Total Quality Management. Przedstawiony ten problem w łańcuchu logistycznym z punktu widzenia poszczególnych wytwórców podkreśla znaczenie w pierwszej fazie: kształtowania jakości, a następnie jej ochrony. W coraz bardziej zacieśniającej się współpracy kooperantów na sprawy troski o jakość wyrobów finalnych należy spojrzeć w ujęciu całych łańcuchów logistycznych, wyróżniających tych partnerów biorących udział we współczesnym wytwarzaniu, bowiem od dbałości o jakość każdego z nich (wytwarzających półprodukty) zależeć będzie jakość wyrobu końcowego i to w dodatku nie tylko kończąc na magazynie zbytu, ale także uwzględniając procesy dystrybucyjne, aż do konsumenta (por. rys. 2).





K

O

N



S

U

M



E

N

C



I









CAD/CAM


Dostawcy

półproduktów


Dostawcy surowców






- chronią w magazynach

- chronią w transporcie

- korzystają z magazynów specjalnych

- zbierają informacje marketingowe o jakości



RYS. 2 TROSKA O JAKOŚĆ W ŁAŃCUCHU LOGISTYCZNYM


Zwrócenie uwagi na rozbieżności definicyjne (może tylko pozorne) ma na celu przybliżenie istoty logistyki rozumianej właśnie jako nowa generacja gospodarowania, poprzez sterowanie przepływem towarów (materiałów) w łańcuchach magazynowo-transportowych, z wykorzystaniem sieci komputerowych, metod symulacji i wielu innych osiągnięć nauki i techniki. To właśnie należy uznać za istotę rozwiązań logistycznych i dlatego zarządzanie jakością nabiera nowego znaczenia.
2. Potrzeba totalnego sterowania jakością

Logistykę należy traktować jako teorię i praktykę czerpiącą z wielu dziedzin naukowo-badawczych ich metody. Odnosi je ona do procesów logistycznych, określając tym mianem ciągi czynności związane z przepływem dóbr, obejmujące fizyczne przemieszczanie i magazynowanie materiałów i produktów oraz przepływ związanej z tym informacji przez kolejne fazy różnego typu procesów gospodarczych (począwszy od surowców, a skończywszy na odbiorze wyrobów przez konsumentów), zorganizowane tak, aby ich realizacja była sprawna i ekonomicznie uzasadniona (optymalna). Logistyka, jako dziedzina badawcza opierająca się na ujęciu całościowym, obejmuje swym zakresem wszelkie ważne ze społecznego punktu widzenia strumienie. Wyróżnienie w przedsiębiorstwach strumieni materiałów (energii), ludzi, informacji i kapitału w tych trzech fazach, tj. zaopatrzenia, działalności i zbytu, ułatwia zastosowanie uogólnionych ujęć prowadzących do wyodrębnienia systemów logistycznych. Różne formy zarządzania jakością TQM doprowadziły do znacznego zwiększenia oddziaływania na jakość, a więc nie tylko u danego producenta, ale także we wszystkich ogniwach łańcuchów logistycznych, tak by sprawnie przebiegały procesy logistyczne, z jednoczesnym zapewnieniem właściwego poziomu jakości produktów oferowanych na rynek. Tam bowiem dokonuje się walka konkurencyjna, w której coraz częściej decydującym czynnikiem staje się obok ceny właśnie jakość.

Jako najnowsze podejście proponuje się Total Quality Control (TQC), czyli Totalne Sterowanie Jakością, które zawiera w sobie wszystkie dotychczasowe osiągnięcia w zakresie kształtowania i ochrony jakości, a zwłaszcza z punktu widzenia procesów logistycznych element sterowania jakością z wykorzystaniem narzędzi statystycznych. W tym przypadku chodzi o koncepcję, w której całe zarządzanie, a ściślej zarządzanie logistyczne nastawione jest na jakość. Powinna ona być planowana od pomysłu produktu i realizowana aż do jego finalnego urzeczywistnienia. Przypomnieć należy, iż angielski termin to control oznacza przede wszystkim sterowanie i takie właśnie znaczenie jest niezbędne w zrozumieniu modernizacji TQM na TQC. Sterowanie jest znacznie czymś więcej niż tylko kontrolą, oznacza ono oddziaływanie na jakość od projektu wyrobu, poprzez całe procesy wytwórcze, często obejmujące wielu kooperantów uczestniczących w łańcuchu logistycznym, po to, by produkt trafił do konsumenta oczekiwanej jakości. Gdy uwzględni się przy tym łańcuchy logistyczne rozpatrywane od pozyskania surowca do konsumenta, spojrzenie na kształtowanie jakości odnieść można również na wielu uczestników i różne jednostki gospodarcze, co wyraża rys. 2.

Skuteczne wdrożenia rozwiązań logistycznych w obiektach, od których najczęściej się te prace rozpoczyna, w zaawansowanej logistyce podporządkowane zostają budowie logistycznych łańcuchów dostaw, czyli tzw. Zarządzaniu Łańcuchami Dostaw (SCM - Supply Chain Management).

Zarządzanie logistyczne niesie więc nowe podejście do problematyki jakości, a szczególnie uwydatnia się to w zorganizowanych systemach logistycznych. Podkreślić należy, że do pewnego momentu w łańcuchach logistycznych mamy do czynienia tylko z kształtowaniem jakości, potem dochodzi ochrona, by w końcowej części tylko koncentrować się na ochronie jakości wyrobów gotowych. Posługując się terminem sterowanie jakością należy mieć na myśli nową jego interpretację, polegającą na rozszerzeniu zakresu oddziaływania na całe łańcuchy logistyczne. Staje się więc on jakby dalszym rozwojem dotychczasowych programów zarządzania jakością idących w kierunku osiągnięć logistyki, obejmującej swym zasięgiem nie tylko wytwórcę (jak to było kiedyś), ale wszystkich uczestników łańcuchów logistycznych. Stąd zajmując się problematyką poprawy jakości wyrobów rynkowych w szerokim tego słowa znaczeniu, przygotowanie kadr w zakresie logistyki nabiera aktualnie tak istotnego znaczenia. Tak rozumiane TQC, a w nim elementy sterowania jakością powinny być wprowadzone w system sterowania przepływem materiałów, co stanowi odrębny problem, uzależniony od dobranego odpowiednio wspomagania komputerowego całymi procesami logistycznymi.

Stopień rozbudowy poszczególnych elementów systemów logistycznych wpływa na daleko idącą różnorodność rozwiązań logistycznych, w tym także samych systemów. Z punktu widzenia logistyki problemy te należy rozpatrywać odrębnie w skali przedsiębiorstw, jak też w skali kraju, a nawet Unii Europejskiej. Podkreślając rolę pierwszego składnika jakim są systemy informatyczne zawierające moduły logistyczne, już w tej chwili należy komputeryzację przedsiębiorstw podporządkować wymogom poprawy zarządzania logistycznego, a więc rozpatrywanego w łańcuchach zaopatrzeniowych, rzutujących przede wszystkim na jakość produktów. Troska o jakość wyrobów, a więc o jej kształtowanie i ochronę dotyczy całych łańcuchów logistycznych. W ujęciu bardziej szczegółowym, z punktu widzenia przedsiębiorstwa produkcyjnego problemy kształtowania jakości należy rozpatrywać kompleksowo, począwszy od fazy projektowania wyrobu i doboru surowców oraz technologii, poprzez cały proces produkcyjny, aż do magazynów zbytu. Należy sterować jakością i najlepiej, gdy może się to odbywać przy wspomaganiu zintegrowanym systemem zarządzania (ZSZ). Ogromna różnorodność oprogramowania w tym zakresie stanowi pewne utrudnienie przy jego wyborze, ale im ambitniejsze (choć droższe) rozwiązanie zostanie wdrożone, tym większych efektów należy się spodziewać.

Mówiąc o Zintegrowanym Systemie Zarządzania przedsiębiorstwem należy mieć na myśli modułowo zorganizowany system informatyczny, obsługujący wszystkie sfery działalności przedsiębiorstwa, począwszy od marketingu i planowania oraz zaopatrzenia, poprzez produkcję, dystrybucję, sprzedaż, gospodarkę remontową do prac finansowo-księgowych. Oddziaływanie logistyki na jakość znajduje swój wymiar już w momencie podjęcia strategii logistycznej, a więc decyzji dotyczącej klasy, poziomu, czy pożądanego stopnia jakości, zależnej w zasadniczej mierze od zaopatrzenia. Dalsze obszary decyzyjne w zakresie zaopatrzenia, magazynowania, transportu i dystrybucji w sposób istotny wpływają zarówno na kształtowanie, jak i na ochronę jakości (por. [2]).

Wraz z systemami logistycznymi otwiera się nowy okres w kształtowaniu i ochronie jakości, prowadzący w gospodarce rynkowej do zwycięstwa nad konkurentami. Dotyczy to problemów zaopatrzeniowych zarówno przedsiębiorstw, jak i strumieni towarowych wielkiej skali i pozwala na stosowanie najnowszych metod zaopatrzenia materiałowego. Umożliwia to zmniejszanie zapasów do minimum i dzięki temu osiąganie znacznych oszczędności finansowych, a także czasowych - w realizacji dostaw.


3. Sterowanie w łańcuchach logistycznych

Wprowadzenie zarządzania logistycznego pozwoliło na rzeczywiste sterowanie strumieniami materiałowymi z wykorzystaniem kodów kreskowych, z zachowaniem, poprzez metody regulacyjne, indywidualnej specyfiki dyktowanej prawami rynku. Logistyka stała się więc nową generacją gospodarowania dzięki sterowaniu przepływem towarów (materiałów) w łańcuchach zaopatrzeniowych.

Przez sterowanie w tym znaczeniu należy rozumieć celowe oddziaływanie na dany proces dla uzyskania pożądanego przebiegu. Orientowane ono jest na:

- wartość zadaną, która jest wielkością wiodącą w sterowaniu i zawiera cel sterowania, do jakiego zmierza system sterowany,

- zakłócenia, które powodują, że rzeczywisty przebieg zjawiska odbiega od pożądanego,

- wielkość sterowaną (sterowania), którą stanowią rzeczywiste stany wyjściowe układu sterowania.

Wiodącą rolę w sterowaniu odgrywa wartość zadana, która jest wartością pożądaną obiektu sterowania z punktu widzenia układu sterującego. W odniesieniu do logistyki określenie tej wartości zadanej jest niezwykle złożone i wymaga wyróżnienia odpowiednich podsystemów i układów regulacyjnych (por. rys. 3).

Regulacja w takich systemach polega na zapewnieniu takiego działania układu regulowanego, aby wielkość wyjściowa została doprowadzona do odpowiedniej normy. Odbywa się to najczęściej na najniższym szczeblu wykonawczym systemu sterowania.

Norma stanu wyjściowego może być wielkością zmieniającą się lub wielkością od której zależy realizacja określonego celu i wówczas zamiast regulacji mamy do czynienia ze sterowaniem. Polega ono już nie na doprowadzeniu wielkości wyjściowej do odpowiedniej normy, lecz na utrzymaniu jej na poziomie tzw. wartości zadanej. Musi więc istnieć określony program sterowania, który w odpowiednich momentach będzie uruchamiać środki regulacji. Wśród rodzajów sterowania na ogół wyróżnia się:

- sterowanie stałowartościowe, gdy y (t) = const. (t oznacza czas),

- sterowanie programowe, gdy y (t) = f (t),

- sterowanie nadążne, gdy y (t) = ft (x1, x2, ..., xk) + et,

- sterowanie optymalne osiągane przez eliminację zaburzeń lub przez kompensacje zaburzeń.

W działaniu dynamicznym regulatora wyróżnić można:

a/ działanie proporcjonalne, gdy sygnał sterujący jest wytworzony w stosunku proporcjonalnym do uchybu,

b/ działanie całkujące, polegające na progresywnym wzroście działania korekcyjnego,

c/ działanie różniczkujące, polegające na ustaleniu sygnału sterującego na poziomie proporcjonalnym do szybkości zmian uchybu (por. [4]).







V

wykonawczy

W


u

V

u

wykonawczy

W


RYS. 3 SYSTEMY STEROWANIA I REGULACJI


W odniesieniu do procesów logistycznych w sterowaniu zapasami wyróżnić należy zapasy bezpieczeństwa, które stanowią asekurację w przypadku wystąpienia większych potrzeb niż przewidywano, a także służyć mogą one do kompensowania niepewności dostaw, bądź popytu na rynku. Wśród czynników bezpośrednio wpływających na dobór metod sterowania w przekroju wyróżnionych grup rodzajowych, wymienić należy w odniesieniu do zapasów:

1. materiałowych:

- strukturę asortymentową używanych materiałów,

- częstotliwość dostaw i czasy realizacji zamówień,

- rodzaj strumieni zużycia materiałów (ciągłe, sporadyczne, zmienne),

- warunki magazynowania,

2. produkcji niezakończonej:

- strukturę i długość cyklu niezakończonego,

- rodzaj i konstrukcyjno-technologiczna strukturę wyrobów,

- organizację procesu produkcyjnego,

3. wyrobów gotowych:

- organizację i strukturę kanałów dystrybucji,

- strukturę asortymentową wytwarzanych wyrobów oraz rodzaj opakowań.

Wśród modeli sterowania zapasami wyróżnia się:



  • model poziomu zapasu wyznaczającego moment zamówienia,

  • model stałego cyklu zamawiania.

W sterowaniu zapasami z punktu widzenia logistyki podstawową rolę odgrywa dobór odpowiednich metod prognozowania i planowania działalności (produkcyjnej i dystrybucyjnej), a także wspomagająca te procesy symulacja komputerowa, umożliwiająca znacznie lepiej dopasowane do rzeczywistości przewidywanie efektów, co stanowi oddzielną problematykę, wymagającą znacznie szerszego i szczegółowszego ujęcia (por. [5]).

W tak określonym sterowaniu i regulacji w systemach logistycznych rozpatrywać je należy w odniesieniu do ruchu dóbr w całych łańcuchach logistycznych, w odniesieniu do kształtowania zapasów i wreszcie do sterowania jakością. Ten sposób myślenia systemowego w logistyce wspierany jest przez różne modele podsystemów regulacji, sterowania oraz modele systemów wyższego rzędu, gdzie uwzględnia się opóźnienia w interakcjach.

Jeśli podkreśla się procesowy charakter tych zależności przy przepływie dóbr między elementami systemu, wówczas czas nabiera szczególnego znaczenia jako wymiar systemu. Reasumując można stwierdzić, że myślenie kategoriami systemowymi przy decyzjach logistycznych przyczynia się do uniknięcia suboptymalnych rozwiązań wycinkowych, przez uwzględnienie wzajemnych zależności między zasobami i procesami, i do osiągania optymalnych rozwiązań kompleksowych (por. [6]). Decyzje te mogą być podejmowane zarówno w sytuacja identyfikowanych jako brak potencjału logistycznego, czy też wobec wolnych potencjałów. Wreszcie na podkreślenie zasługuje fakt, że myślenie kategoriami systemowymi ściśle połączone jest z myśleniem kategoriami kosztów ogólnych lub całkowitych i myśleniem kategoriami poziomu obsługi klientów.

Problemem, który wkrótce będzie bardzo istotny w zarządzaniu logistycznym jest kształtowanie i ochrona jakości produktów, i to rozpatrywana w całych łańcuchach logistycznych, gdyż one dopiero w ujęciu kompleksowym stanowią o ostatecznym kształcie jakości produktów na rynku. W tej chwili ta problematyka jest często bagatelizowana, jednak w sytuacji włączenia Polski do Unii Europejskiej tylko jakość towarów i usług logistycznych będzie decydowała o istnieniu polskich przedsiębiorstw na rynkach.

Jak z powyższego wynika, sterowanie jest znacznie czymś więcej niż tylko kontrolą, oznacza ono oddziaływanie na jakość od projektu wyrobu, poprzez całe procesy wytwórcze, często obejmujące wielu kooperantów uczestniczących w łańcuchu logistycznym, po to, by produkt trafił do konsumenta oczekiwanej jakości.

Tak rozumiane TQC, czyli sterowanie jakością związane musi być z całymi procesami sterowania przepływem dóbr od surowca, poprzez produkcję i przetwórstwo oraz ogniwa dystrybucyjne, aż do konsumenta, z oddziaływaniem na procesy magazynowania i transportu, zgodnie z wymogami logistyki, a także z uwzględnieniem sterowania jakością. Gdy mówi się o sterowaniu w podejściu TQM, czyli zarządzania przez jakość - nie można wykorzystać wszystkich możliwości sterowania, jakie są jego specyfiką. Sterowanie odniesione do procesów logistycznych musi obejmować fazę projektu wyrobu i jego opakowania (z określeniem klasy jakości, jaką zaakceptują konsumenci), poprzez dobór dostawców, zgodnie z wymogami logistyki, z jednoczesnym stworzeniem warunków dalszego sterowania procesami magazynowania i transportu, (a także produkcji, czego nie obejmuje już logistyka), by zapewnić odpowiedni poziom jakości wyrobów, a w końcu sterowanie w fazie dystrybucji, by towar znalazł się we właściwym miejscu i czasie na rynku. W tych procesach ocenie podlega także jakość kooperantów i wszystkich uczestników łańcuchów logistycznych. Sterowanie to wykorzystuje dorobek teorii, z uwzględnieniem znacznie szerszego obszaru optymalizacji, jak to w logistyce się czyni, ze szczególnym zwróceniem uwagi na koszty, terminowość dostaw i jakość.



Oddziaływanie logistyki na jakość znajduje swój wymiar już w momencie podjęcia strategii logistycznej, a więc decyzji dotyczącej klasy, poziomu, czy pożądanego stopnia jakości, zależnej w zasadniczej mierze od zaopatrzenia. Dalsze obszary decyzyjne w zakresie zaopatrzenia, magazynowania, transportu i dystrybucji w sposób istotny wpływają zarówno na kształtowanie, jak i na ochronę jakości. W swoim łącznym oddziaływaniu umożliwiają one kształtowanie skutecznej strategii gospodarki materiałowej i to nie tylko w skali przedsiębiorstwa, ale na znacznie wyższych szczeblach oddziaływania. Weryfikacji ulega również stopniowo ocena rynku usług logistycznych, które przyjmują różne formy.

Konieczność sterowania produkcją w odniesieniu do jakości wymusza eurologistyka, przy czym punkt wyjściowy stanowi marketingowo określony poziom jakości wyrobu, oddziaływanie zaś na jakość musi się odbywać w czasie całego procesu nowoczesnego gospodarowania, tj. poprzez produkcję i dystrybucję aż do konsumenta stojącego na końcu łańcucha transportowo-magazynowego.

Uzyskanie rzetelnej informacji o stanie jakości produktu lub usługi pozwoli na dokonanie działań korygujących jeszcze we wstępnej przygotowawczej fazie realizacji nie dopuszczających do powstania tego “wąskiego gardła” już w następnym ogniwie łańcucha. Umożliwi to pozyskanie nowych rynków zbytu i podjęcie skutecznej walki konkurencyjnej. Podkreśla się przy tym, iż “wąskim gardłem” może być również brak płynności środków i finansowania zwiększenia obrotów itp. Wszystkie te elementy składają się na szeroko pojęte sterowanie, tak istotne w logistyce.
4. Potrzeba macierzy informacyjnej

W piśmiennictwie logistycznym dość często mówi się o sterowaniu jakością, jednakże za tym terminem nie kryje się na ogół to co w systemach sterowania stanowi istotę oddziaływania na tego typu procesy. W logistyce przyjął się też termin sterowania procesami logistycznymi, ale nie zawsze dotyczy to mechanizmów sterowania, takich jakie wypracowano w automatyce. By móc skorzystać z dorobku nauki w tym zakresie należy przede wszystkim opisać procesy logistyczne w języku badań systemowych, dzięki czemu zostaną uporządkowane wszystkie elementy, jakie należy w tych procesach rozpatrywać. Jest to niezwykle istotne przy opisie łańcuchów logistycznych, w ramach których realizowane jest kształtowanie i ochrona jakości.

W tym momencie należy jeszcze raz zwrócić uwagę na podstawowy problem jakim jest złożoność sterowania w logistyce. Powinno ono obejmować sterowanie przepływami dóbr w czasie i przestrzeni oraz sterowanie jakością w całych łańcuchach logistycznych. By móc dokonać śledzenia procesów logistycznych niezbędne wydaje się uczynienie pierwszego kroku jakim jest zapis tych procesów umożliwiający ich odwzorowanie. Mając na uwadze różne stany dóbr, które podlegają sterowaniu w procesach logistycznych można zbudować macierz informacyjną, dzięki której będzie w ogóle możliwe śledzenie tych procesów, a w dalszym kroku – sterowanie nimi. W macierzy tej znaleźć się winny:

- kod kreskowy wykorzystany do automatycznej identyfikacji (w postaci pasków lub liczb),



  • parametry przestrzeni, a więc miejsca (określonego dwoma współrzędnymi x, y) oraz czasu trwania procesu t,

  • określenie ilości opisywanych przedmiotów np. niezbędnych do montażu podzespołu,

  • wektor jakości J w postaci trzech składowych określających: jakość projektu, jakość wykonania i jakość eksploatacyjną.

Podkreśla się przy takim podejściu do wektora jakości fakt, że wartości każdej z trzech składowych jakości wyrobu (w poszczególnych fazach: przedprodukcyjnej, produkcyjnej i poprodukcyjnej) stanowią względnie wydzielone części. Tak więc wyrób o poziomie jakości J można uzyskać przy różnym doborze wartości składowych jakości projektu Jp, jakości wykonania Jw i jakości eksploatacyjnej Je (por. [7]). Rozpatrując, np. jakość japońskich odbiorników telewizyjnych w końcu lat siedemdziesiątych, można było odnotować ich szczególnie wysoki poziom niezawodności (cecha ta istotnie wpływa na wartość Jp ). Model przyjęty dla pierwszego odbiornika telewizji kolorowej polskiej konstrukcji Jowisz przewidywał bazę elementów i podzespołów elektronicznych o niższym poziomie niezawodności niż japońskie. Na niższym poziomie zakładano również wartość Jw. Wyliczono teoretycznie możliwy do uzyskania w tych warunkach poziom niezawodności, decydujący zasadniczo o istotnie niższym J. Dlatego w celu podniesienia wartości J, wprowadzono blokową konstrukcję odbiornika (ułatwiającą naprawy) i wskazano na konieczność rozbudowy sieci serwisowej. Działania te pozwoliły na podniesienie składowej Je. W ten sposób można podjąć próby sterowania jakości wyrobów.

Aby odnieść ten proces kształtowania jakości do wszystkich elementów podzespołów, rozumowaniem należy objąć wszystkich uczestników łańcuchów logistycznych, a więc w zapisie macierzy informacyjnej pojawi się „kostka”, oddająca opis trójwymiarowy, gdzie każda macierz (o wymiarach 2 x 4) powtórzy się tyle razy ile będzie rozpatrywanych elementów podzespołów montażowych. W ostateczności wyrób końcowy też będzie charakteryzowany taką kostką, której poszczególne macierze informacyjne będą ze sobą ściśle związane (por. rys. 4).











Kod

Identyfikacji
Ilość


X


Jp


Y


Jw.



t



Je
RYS. 4. MACIERZ INFORMACYJNA DLA WIELU PRODUKTÓW
W ŁAŃCUCHU LOGISTYCZNYM

Wprowadzony w ten sposób zapis jakości rozpatrywanych wyrobów w ujęciu czasu i przestrzeni pozwoli na wprowadzenie sterowania jakością, a więc sterowania procesami logistycznymi w tych dwóch zasadniczych płaszczyznach:

  • sterowania w czasie i przestrzeni poszczególnymi produktami na całej drodze łańcuchów logistycznych, a także

  • sterowania jakością, w sensie jej kształtowania i ochrony, co zapewnia dopiero logistyka.

Wprowadzenie zapisu łańcucha logistycznego w postaci systemów umożliwiających sterowanie, a także macierzy informacyjnej w zaproponowanej postaci kostki stanowi pierwszy krok w kierunku sformalizowanego ujęcia procesów sterowania procesami logistycznymi.

Jak pokazały doświadczenia praktyczne wypada podkreślić wreszcie fakt, iż charakter współpracy między partnerami w dużym stopniu zależy od ich powiązań informacyjnych i w tym przypadku zwrócić uwagę należy na rozróżnienie tych powiązań między przedsiębiorstwami produkcyjnymi i dystrybucyjnymi, gdzie elektroniczna wymiana danych (EDI) oraz jej formy odgrywają podstawową rolę. Niezwykle istotną przy tym staje się standaryzacja informacji, jakie służyć będą sterowaniu procesami w całych łańcuchach. Wszelkie sieci powiązań w łańcuchach nie będą realnymi, gdy nie zapewni się im odpowiedniej infrastruktury informatycznej i pamiętać przy tym należy, że rozwija się ona stopniowo, doskonaląc stopień współpracy.



Przypisy:


[1] Abt S.: Systemy logistyczne w gospodarowaniu, Teoria i praktyka logistyki, AE Poznań, wyd. III, 1997

[2] Abt S.: Zarządzanie logistyczne w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 1998

[3] Sołtysik M.: Zarządzanie logistyczne, AE Katowice 2000

[4] Mynarski S.: Elementy teorii systemów i cybernetyki, PWN, Warszawa 1979

[5] Sarjusz-Wolski Z.: Sterowanie zapasami w przedsiębiorstwie, PWE Warszawa 2000

[6] Pfohl H.Ch.: Systemy logistyczne, Biblioteka Logistyka, Poznań 1998



[7] Kindlarski E., Bagiński J.: Podstawy zarządzania przez jakość (TQM), Wyd. Bellona, Warszawa 1994


Pobieranie 73.98 Kb.





©absta.pl 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna