Wymagania do egzaminu z toksykologii dla studentów IV roku Farmacji w roku akademickim 2015/2016 Cele I zadania toksykologii oraz rys historyczny jej rozwoju Podstawowe pojęcia z zakresu toksykologii I używane skróty



Pobieranie 20.73 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar20.73 Kb.
Wymagania do egzaminu z toksykologii dla studentów IV roku

Farmacji w roku akademickim 2015/2016
Cele i zadania toksykologii oraz rys historyczny jej rozwoju
Podstawowe pojęcia z zakresu toksykologii i używane skróty: substancja toksyczna, ksenobiotyk, trucizna, toksyna, toksyczność (ostra i przewlekła), dawka (rodzaje dawek), ekspozycja (ostra, podostra, przewlekła; zawodowa i środowiskowa), zatrucie (ostre, podostre, przewlekłe i wtórne), biomarker (narażenia, skutków zdrowotnych i wrażliwości). Klasyfikacja substancji toksycznych ze względu na stopień toksyczności. Podstawowe skróty używane w toksykologii (DL50, NDS, NDSCh, NDSP, DSB, RfD, PTWI, ADI).
Losy ksenobiotyków w ustroju: transport ksenobiotyków przez błony biologiczne, metabolizm ksenobiotyków w zależności od dróg podania i narażenia - wchłanianie, dystrybucja, biotransformacja (rola procesów biotransformacji w detoksykacji i aktywacji metabolicznej związków toksycznych), kumulacja (materialna i czynnościowa) oraz wydalanie.
Czynniki warunkujące toksyczność ksenobiotyków: właściwości fizykochemiczne substancji toksycznej (ze szczególnym uwzględnieniem budowy chemicznej), czynniki biologiczne (fizjologiczne - wiek, płeć, stan zdrowia, konstytucja organizmu; genetyczne i żywieniowe) i czynniki środowiskowe (natury fizycznej i chemicznej).
Zagrożenia dla zdrowia stwarzane przez substancje chemiczne: kumulacja w organizmie, zatrucia, efekty odległe - działanie mutagenne, kancerogenne (rakotwórcze) i teratogenne, zwiększone ryzyko chorób cywilizacyjnych, choroby zawodowe. Szacowanie ryzyka zdrowotnego.
Mechanizmy działania toksycznego ksenobiotyków: mechanizm receptorowy i pozareceptorowy, mechanizmy specjalne (śmierć komórki, utrata funkcji narządów); mechanizmy kancerogenezy chemicznej (genotoksyczny i epigenetyczny) oraz działania mutagennego i teratogennego.
Interakcje toksykologiczne: interakcje pomiędzy ksenobiotykami w fazie dostępności, w fazie toksykokinetycznej (na etapie wchłaniania, dystrybucji, biotransformacji i wydalania) i toksykodynamicznej (na etapie działania toksycznego); typy interakcji toksykodynamicznych (działanie addytywne, synergizm, potencjacja, działanie zespolone i antagonizm); interakcje pomiędzy ksenobiotykami, ze szczególnym uwzględnieniem interakcji alkoholu etylowego z lekami i innymi substancjami toksycznymi oraz interakcje ksenobiotyków ze składnikami diety, ze zwróceniem uwagi na możliwość wykorzystania substancji odżywczych w profilaktyce zagrożeń dla zdrowia wynikających z narażenia na substancje toksyczne.
Podstawy leczenia zatruć: pierwsza pomoc w zatruciach ostrych drogą doustną, inhalacyjną i przez skórę; odtrutki nieswoiste i swoiste stosowane w leczeniu zatruć.
Zatrucia wybranymi lekami: Toksyczność leków p/bólowych (pochodne kwasu salicylowego, paracetamol), barbituranów, sulfonamidów, leków stosowanych w chorobach układu krążenia (glikozydy nasercowe, leki p/arytmiczne, leki stosowane w nadciśnieniu) - mechanizm działania toksycznego, objawy zatrucia ostrego, i skutki stosowania przewlekłego oraz diagnostyka zatruć, pierwsza pomoc i odtrutki stosowane w zatruciach; metody oznaczania leków w materiale biologicznym i testy do szybkiej ich identyfikacji.
Toksykologia uzależnień: typy toksykomanii wg WHO (morfinowy, barbituranowo - alkoholowy, kokainowy, konopi indyjskich, amfetaminowy, Kat, halucynogenów, lotnych rozpuszczalników) i ich szczegółowa charakterystyka; nowe narkotyki syntetyczne (dopalacze); nałogowe palenie tytoniu jako źródło ekspozycji przewlekłej na substancje chemiczne; alkoholizm; rodzaje środków dopingujących i aspekty toksykologiczne dopingu; metody wykrywania i monitorowania uzależnień.
Toksykologia gazów: gazy duszące chemicznie (tlenek węgla, cyjanowodór, siarkowodór) i fizycznie (ditlenek węgla, metan, etan) oraz drażniące (tlenki azotu, tlenki siarki, amoniak, chlor, chlorowodór, siarkowodór, fluor i jego związki, ozon) - źródła narażenia, mechanizm działania toksycznego, objawy zatruć (ostrych i przewlekłych); konsekwencje środowiskowe wynikające z zanieczyszczenia powietrza gazami (kwaśne deszcze, smog chemiczny i fotochemiczny, efekt cieplarniany, dziura ozonowa).
Toksykologia rozpuszczalników organicznych: ogólna charakterystyka (właściwości fizykochemiczne i toksykologiczne); toksykologia szczegółowa (metabolizm, mechanizm działania toksycznego, objawy zatruć ostrych i przewlekłych, odległe skutki działania) wybranych rozpuszczalników aromatycznych (fenol, benzen, toluen, ksylen, anilina) i alifatycznych - ropa i substancje ropopochodne, alkohole (alkohol metylowy, alkohol etylowy, glikol etylenowy, alkohol propylowy i butylowy), chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych (chloroform, trichloroetylen, tetrachlorek węgla) oraz disiarczku węgla, acetonu i octanów. Pierwsza pomoc w zatruciach.
Toksykologia metali: kadm, ołów, rtęć, chrom, arsen, nikiel, cynk, żelazo, glin, selen, mangan - źródła narażenia, metabolizm, mechanizmy działania toksycznego, skutki zdrowotne narażenia (objawy zatruć ostrych i przewlekłych, skutki odległe); biomarkery narażenia; metale (cynk, selen, glin i chrom) stosowane w preparatach farmaceutycznych i suplementach diety oraz skutki ich nadmiaru w organizmie.
Toksykologia pestycydów: podział pestycydów ze względu na zastosowanie, budowę chemiczną i stopień toksyczności; mechanizmy działania toksycznego i objawy zatruć związkami chloroorganicznymi, fosforoorganicznymi i karbaminianowymi, syntetycznymi pyretroidami, związkami bispirydyliowymi oraz pochodnymi kwasu chlorofenoksyoctowego i pochodnymi kumaryny; skutki zdrowotne zanieczyszczenia środowiska i żywności pestycydami; interakcje pestycydów z lekami.
Toksykologia związków azotu (tlenki azotu, amoniak, azotany(III) i azotany(V), N-nitrozoaminy) oraz cyjanków: źródła narażenia, toksyczność (mechanizm działania, objawy zatruć ostrych, skutki ekspozycji długotrwałej); konsekwencje zanieczyszczenia środowiska związkami azotu
Toksykologia żywności: źródła i rodzaje zanieczyszczeń żywności; substancje dodawane celowo do żywności (konserwanty, substancje zapachowe, barwniki, słodziki, stabilizatory, przeciwutleniacze); zanieczyszczenie żywności składnikami nawozów sztucznych, pestycydami i pozostałościami leków weterynaryjnych; substancje pochodzące z opakowań żywności i procesów jej obróbki; zanieczyszczenia żywności pochodzenia naturalnego (toksyny roślinne i zwierzęce); substancje toksyczne w żywności pochodzące z zanieczyszczonego środowiska; skutki zdrowotne wynikające ze spożywania zanieczyszczonej żywności.
Substancje toksyczne pochodzenia naturalnego: rodzaje trucizn roślinnych (toksoalbuminy, kumaryny, alkaloidy, glikozydy, saponiny, żywice, olejki eteryczne); zatrucia grzybami występującymi na terenie Polski.
Toksyczność kosmetyków: charakterystyka toksykologiczna podstawowych substancji chemicznych używanych w kosmetykach jako przeciwutleniacze, środki konserwujące, emulgatory, barwniki, substancje zapachowe, środki promieniochronne, substancje biologicznie czynne i baza; główne skutki działania toksycznego związków chemicznych zawartych w kosmetykach (działanie miejscowe na skórę, działanie alergizujące, działanie rakotwórcze).
Toksyczność produktów chemii gospodarczej: toksyczne związki chemiczne stosowane w produktach gospodarstwa domowego; szkodliwość dla zdrowia detergentów i mydeł oraz substancji żrących i wybielających. Pierwsza pomoc w zatruciach preparatami chemicznymi stosowanymi w gospodarstwie domowym.
Toksykologia materiałów budowlanych: związki chemiczne najczęściej używane w budownictwie (węglowodory alifatyczne i aromatyczne, alkohole, fenole i chlorofenole, octany, aldehydy, żywice epoksydowe, uretanowe i akrylowe); zagrożenia dla zdrowia stwarzane przez substancje chemiczne występujące w materiałach budowlanych, materiały emitujące niebezpieczne pyły i materiały o zwiększonej radiacji (radon).
Toksykologia tworzyw sztucznych: substancje chemiczne (monomery i substancje pomocnicze) stosowane do produkcji tworzyw sztucznych; rodzaje odpowiedzi ustrojowej na kontakt z tworzywami sztucznymi (alergie, procesy zapalne, uszkodzenia narządów i tkanek, zmiany nowotworowe); problemy związane z zanieczyszczeniem środowiska odpadami tworzyw sztucznych i ich utylizacją.
Toksykologia środowiskowa i zawodowa: źródła i rodzaje chemicznych zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby; monitoring narażenia zawodowego i środowiskowego: monitoring środowiska (pracy i środowiska naturalnego) i monitoring biologiczny (biomarkery narażenia i skutków zdrowotnych); konsekwencje dla środowiska wynikające z obecności związków chemicznych w powietrzu, wodzie i glebie; skutki zdrowotne zanieczyszczenia środowiska substancjami chemicznymi.
Metody oceny toksyczności związków i preparatów chemicznych (toksykometria) - cele, kryteria, zakres i etapy badań toksykometrycznych; zależność dawka - efekt i dawka - odpowiedź; badanie toksyczności (ostrej, subchronicznej i przewlekłej) przy różnych drogach narażenia (doustna, inhalacyjna, skórna); badanie działania uczulającego, genotoksycznego, rakotwórczego, teratogennego i wpływu na płodność, rozrodczość i potomstwo oraz opóźnionego działania neurotoksycznego; badania w modelach na zwierzętach oraz metody alternatywne stosowane w badaniach toksykometrycznych; ocena toksyczności nanocząsteczek/ nanomateriałów.
Analiza toksykologiczna: zasady doboru i poboru materiału do badań (materiał biologiczny i inne próbki); metody wyodrębniania (mineralizacja, destylacja z parą wodną, mikrodyfuzja, ekstrakcja, aeracja), identyfikacji i oznaczania ilościowego (kolorymetryczne, spektrofotometryczne (UV-VIS, ASA), chromatograficzne (TLC, GC, GC/MS, HPLC), cytometria przepływowa) stosowane w analizie toksykologicznej; diagnostyka laboratoryjna zatruć ostrych i przewlekłych, monitoring narażenia zawodowego i środowiskowego (biomarkery), ocena chemicznych zanieczyszczeń środowiska, żywności i preparatów farmaceutycznych;

zasady GLP.




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna