Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr xxi/123/08 z dnia 11 marca 2008r. WÓJt gminy bierawa 47-240 bierawa ul. Wojska Polskiego 12



Pobieranie 2.01 Mb.
Strona5/16
Data07.05.2016
Rozmiar2.01 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

Do lasów niepaństwowych zalicza się tereny zadrzewione :

  • należące do Agencji Rolnej Skarbu Państwa

  • stanowiące mienie gminne

  • należące do indywidualnych właścicieli

6.1. Charakterystyka typów siedliskowych lasów :

Zbiorowiska lasów olsowych - olsy, olsy jaworowe. Występują w postaci stosunkowo rzadkich skrawków lub fragmentów obszaru leśnego, na bagnach organicznych, torfowiskach niskich. Poziom wód gruntowych jest tam bardzo wysoki, okresowo występuje powierzchnia zatapiająca lokalne zagłębienia. Stanowią zbiorowisko leśne wysokopienne o dużym zwarciu. Gatunkiem dominującym jest olsza czarna (Alnus glutinosa). Towarzyszą jej jesion wyniosły (Fraxunus glutinosa) brzoza omszona oraz świerk pospolity ( Picea excelsa). W podszyciu występują różne gatunki wierzb ( Salix sp ) kruszyna pospolitą jarząb pospolity, kalina koralowa. Runo leśne jest bogate, o pokryciu 80 do 90 % powierzchni ma charakter mozaikowy Charakterystyczne dla zespołów lasów suchych i bardziej ubogich jest występowanie tam bylin i paproci.

Zbiorowiska typu gradowego - las świeży, las mieszany świeży, las mieszany wilgotny, las wilgotny - są zlokalizowane na glebach żyznych - brunatnych oraz słabo zbielicowanych (obszary najuboższe) o podłożu gliniasto-piaszczystym mniej lub bardziej wilgotnym. Poziom wód gruntowych jest głęboki, poniżej jednego metra. Drzewostany gradowe są wielogatunkowe. Gatunkami dominującymi są : grab pospolity (Carpinus betulus), lipa drobnolistna (Tilia cordata), dęby szypułkowy i bezszypułkowy (Quercus robor i Quercus sessilis) oraz klony, jawor pospolity i polny.

Warstwa krzewów jest bogata, ale nie osiąga dużego zwarcia. Występują leszczyna pospolita (Corylus avellana), trzmielina brodawkowata i pospolita.


Zbiorowiska typu boru mieszanego - bór mieszany świeży, bór mieszany wilgotny. Stanowią ok. 90% powierzchni lasów gminy Bierawa. Zajmują siedliska

0 charakterze pośrednim pomiędzy zasobami stanowisk lasów mieszanych


a panującymi na glebach ubogich borami. Występują na glebach słabo i średnio
zbielicowanych, o głębokim poziomie wód gruntowych, na podłożu gliniasto-
piaszczystym.

Drzewostany borów mieszanych są dość widne.

Gatunkiem dominującym jest sosna pospolita (Pinus silvestris), a jej udział procentowy jest uzależniony od prowadzonej gospodarki leśnej. Dodatkowo w drzewostanach borów mieszanych występują : świerk pospolity (Picea abies), modrzew (Larix sp.), a z gatunków drzew liściastych dąb szypułkowych

1 bezszypułkowy, brzoza brodawkowata, lipa drobnolistna i topola. W warstwie


krzewów występują: leszczyna, trzmiełina brodawkowata i pospolita, jarząb
pospolity, kalina koralowa oraz różne gatunki głogów.

W runie dominują byliny i krzewinki.


Zbiorowiska borów - bór suchy, bór świeży, bór wilgotny - występują na glebach ubogich o podłożu piaszczystym. Przybierają różne formy zależne od stopnia wilgotności podłoża. Drzewostan jest stosunkowo rzadki. Gatunkiem dominującym ( czasami jedynym) jest sosna pospolita (Pinus silvestris ). Zwarcie koron drzew osiąga zazwyczaj 60 do 70%.

Ściółkę borów tworzy przede wszystkim trudnorozkładająca się, zwarta warstwa szpilek sosnowych. Utrudnia ona dostęp tlenu do gleby tworząc warunki, w których szybko następuje proces zakwaszania i ubożenia. W związku z tym pomimo, że las jest widny i świetlisty poszycie i runo są dość ubogie, zarówno pod względem ilościowym jak i jakościowym.

Na terenach położonych przy wodach otwartych występują rośliny charakterystyczne dla:


  • zbiorowisk wód płynących

  • zbiorowisk wód stojących

  • zbiorowisk szuwarowych

  • zbiorowisk bagiennych.

W zbiorowiskach bagiennych często tworzą się torfowiska niskie . Są to torfowiska\ eutroficzne - bogate w sole mineralne. Ich cechą charakterystyczną jest spiętrzanie się wód przepływających przez nią wraz ze wzrostem torfowiska. Dzięki temu podnosi się zwierciadło wody i torfowisko może pozostawać w tym samym miejscu przez dłuższy czas. Występują tam zbiorowiska roślin torfowiskowych lub zbiorowiska olsów.
6.2. Zagrożenia .
W gospodarstwie leśnym o bardzo długim cyklu produkcyjnym istnieje stałe prawdopodobieństwo zagrożenia lasu poprzez wiele czynników mogących zadecydować o jego istnieniu jako formacji roślinnej. Jako źródła tych zagrożeń wymienia się czynniki abiotyczne, biotyczne i antropogeniczne.

Czynniki abiotyczne to specyficzne warunki klimatyczne wynikające z położenia geograficznego, ukształtowania terenu i warunków glebowych.

Czynnikami biotycznymi mającymi wpływ na stan zdrowotny lasów są migracje owadów leśnych i choroby grzybowe, a w fazie uprawy i młodnika gryzonie i zwierzyna płowa ( liczna populacja jelenia, daniela i sarny ). Ze względu na dużą powierzchnię drzewostanów monolitowych (sosna 65%), jedno wiekowych, będących pod wpływem szkodliwego działania przemysłu, zagrożenia te nabierają szczególnej wagi.

Czynniki antropogeniczne to efekt działalności gospodarczej człowieka, przede wszystkim utożsamianej z wpływem zanieczyszczeń przemysłowych na ekosystemy leśne, jak zanieczyszczenie powietrza, gleby i wód. Pomimo regresu gospodarczego przełomu lat 80-90, nadal odgrywają istotną rolę w kształtowaniu stanu zdrowotnego lasów. Emisje przemysłowe są równocześnie czynnikiem wpływającym na procesy chorobowe drzew.



6.3. Ochrona terenów leśnych .

Bezpośrednio z terenami leśnymi w granicach administracyjnych gminy Bierawa graniczą duże zakłady chemiczne i przetwórcze aglomeracji kędzierzyńsko-kozielskiej i śląskiej. Całość drzewostanów od wielu lat znajduje się w zasięgu szkodliwych emisji pyłów i gazów. Osłabienie odporności w tym szczególnie gatunków iglastych, sprzyja szkodom wtórnym. Na skutek przerzedzania drzewostanów i nadmiernego oświetlania dna lasów inne rośliny wyparły normalne runo leśne. W sumie spowodowało to ogromne zagrożenie pożarowe. Duży pożar z roku 1992 pochłonął 9500 ha lasów należących do Nadleśnictwa Rudziniec i Rudy Raciborskie, z czego 2230 ha należące do Nadleśnictwa Kędzierzyn. W/w pożar lasów wpłynął na specyfikację działalności nadleśnictw. Zagospodarowanie pożarzysk odbywa się według szczegółowego programu, którego ważną częścią jest system zabezpieczeń przeciwpożarowych powstających kompleksów upraw. Elementy techniczne : pasy przeciwpożarowe, drogi, zbiorniki wody i lądowiska są tak samo ważne jak hodowla drzewostanów możliwie odpornych pod każdym względem.

Dąży się do tego aby układ przestrzenny lasów chronił przed powstaniem rozległych pożarów. Realizowany jest program, który ze względu na skalę oraz nowatorskie rozwiązania ma szansę stać się programem modelowym przez wiele najbliższych lat. Pierwszy etap odnowienia całej powierzchni pożarzyska został zakończony wiosną 1996 r.Degradacja środowiska spowodowana działalnością przemysłu sprawiła, że na terenie Nadleśnictwa Kędzierzyn, które zagospodarowuje większość lasów gminy Bierawa, nie ma ani jednego rezerwatu przyrody. Nie umniejsza to jednak faktu, że funkcje przyrodnicze lasu znacznie przewyższają tutaj jego znaczenie gospodarcze. Z tych względów całość terenów leśnych na podstawie Zarządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa została zaliczona do lasów ochronnych.

W związku z powyżej stwierdzonymi faktami ochrona lasów musi być ukierunkowana na minimalizację oddziaływania obecnych i przyszłych zagrożeń. Celem doskonalenia podstawowych zasad gospodarki leśnej są:



  • trwałość lasów i ciągłość wykorzystania ich wielostronnych funkcji,

  • powiększanie zasobów leśnych i wzmaganie ich korzystnego wpływu na
    warunki życia człowieka i przyrody,

  • powszechna ochrona lasów.


ROZDZIAŁ III
UWARUNKOWANIA HISTORYCZNO - KULTUROWE

1. Wartości krajobrazu kulturowego gminy

Gminę Bierawa należy zaliczyć do terenów niezbyt bogatych w zasoby dziedzictwa kulturowego w województwie opolskim.

Obiekty zabytkowe występują we wszystkich wsiach gminy. Dominująca ich część znajdują się na terenie Bierawy, Dziergowic, w Starym Koźlu, w Starej Kuźni i Brzeźcach. Najliczniejszą grupę stanowią budynki mieszkalne, natomiast najmniej liczna jest grupa zabytków przemysłowych i gospodarczych, stanowiących zaledwie 3% ogólnej liczby obiektów zabytkowych. Na terenie gminy nie występują założenia parkowo-pałacowe i dworskie. Zieleń publiczną stanowią zabytkowe cmentarze w Bierawie, Dziergowicach oraz w Starym Koźlu.

Do chwili obecnej nie ustanowiono prawnie stref ochrony konserwatorskiej, a także stref ochrony krajobrazu kulturowego.



Wykaz obiektów objętych prawną ochroną konserwatorską.

Lp.

Miejscowość

Obiekt

Nr rejestru

Data

Uwagi

1.

Bierawa

Kościół parafialny p.w. św. Trójcy

111/54







2.

Stare Koźle

Kościół parafialny p.w. św. Jana Nepomucena

1205/66







3.

Dziergowice

Kostnica cmentarna

822/64







4.

Kotlarnia

Kościół poewangelicki obecnie katolicki

727/64

14.08.1964




5.

Stara Kuźnia

Leśniczówka ul. Brzozowa

2115/85

18.10.1985

ruina

6.

Kotlarnia

Szkoła ewangelicka

1613/66




nie istnieje



1.1. Zabytki:

Sołectwo Bierawa

Jedną z najwcześniejszych wzmianek o Bierawie jest dokument wystawiony przez Księcia Kazka Bytomskiego w dniu 31.10.1308 r., który majątek dziedziczny swego służki Bartłomieja de Berawa, jak również i dziedziców jego zmarłego brata, przenosi na prawa niemieckie. W późniejszych latach Bierawa przechodzi w ręce rodziny Dluhomilów w wyniku koligacji z rodziną Fredericka Reiswitz, pana Kędzierzyna i Grabówki. W roku 1774 zakupiła majątek barona von Reiswitz hrabina Amalia von Hoym, która w roku 1782 wychodząc za maż za Fredericka Ludwiga Fiirst z rodziny Hohenlohe-Oehringen włączyła Bierawę do włości Sławięcickich. Taki stan posiadania Bierawy przetrwał do 1945r. Godnym uwagi jest w Bierawie zabytkowy kościół murowany wybudowany jako protestancki w stylu renesansowym w XVI wieku z fundacji Piotra Dluhomila.

• Kościół Parafialny P. W. Św. Trójcy.

Istniał już w średniowieczu, w obecnym kształcie zbudowany w drugiej poł. XVI wieku, w roku 1562. W 1614 r. kościół powiększony został o wieżę i w XVIII wieku o kaplicę od strony południowej.

Około 1700 r. został zbudowany główny ołtarz w stylu barokowym. Od połowy XVIII kościół staje się katolickim, a od 1915 r. parafialnym. Odnawiany w 1952 r. oraz w latach 1961-62. Ostatnio w 1999 r. odnowiono elewacje oraz pokrycie wieży kościelnej.

Późnorenesansowy, orientowany, murowany, otynkowany. Salowy, czteroprzęsłowy, z trójbocznym zamknięciem od wschodu i kwadratową wieżą od zach., przy której od płd. cylindryczna wieżyczka schodowa. Od północy przy drugim przęśle od wschodu kaplica zamknięta trójbocznie; od południa przybudówka obejmująca: w przyziemiu zakrystię i kruchtę z klatką schodową, na piętrze dwie loże kolatorskie, pomiędzy którymi wąski korytarz. Przęsła korpusu nierównej szerokości, najszersze drugie od wschodu. Wnętrze nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami. W loży nad zakrystią szwy sklepienne podkreślone pasami pokrytymi płaską dekoracją roślinną, w kruchcie i loży ponad nią wydobyte druty sklepienne. Ściany korpusu rozczłonkowane filarami przyściennymi. W kaplicy północnej w narożnikach załamane pilastry, dźwigające uproszczone belkowanie i gzyms. Arkada kaplicy zamknięta półkoliście, analogicznie zamknięte arkady lóż. Dach siodłowy o jednej kalenicy, przechodzący na przybudówkę południową, z półkolistą połacią od wschodu i półkolistymi okienkami strychowymi, krytymi dachówką; na kalenicy nowsza wieżyczka na sygnaturkę. Kaplica o podziałach płycinowych, z dachem wielospadowym, krytym dachówką. Wieża o czterech kondygnacjach, z których dwie dolne kwadratowe, górne ośmioboczne. Trzecia kondygnacja zakończona wydatnym gzymsem, czwarta znacznie węższa, nadbudowana zapewne w. XVIII, nakryta hełmem baniastym z ośmioboczną latarnią, podbitym blachą. W/w obiekt zapisany jest w rejestrze zabytków pod numerem 111/54.



  • Figura kamienna na postumencie, późnobarokowa z około I poł. XVIII wieku przedstawiająca św. Jana Nepomucena.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera nr 1 murowany, wybudowany w latach 20-tych XX wieku.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera nr 2 murowany, wybudowany w latach 20-tych XX wieku.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera nr 3 murowany, wybudowany w latach 20-tych XX wieku.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera nr 4 murowany, wybudowany w latach 20-tych XX wieku.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera murowany, kryty strzechą, wybudowany na początku XX wieku.

  • Dom przy ul. ks. Ottona Steiera nr 24, 27 murowany, kryty strzechą, wybudowany
    na początku XX wieku.

  • Dom przy ul. Kościelnej nr 1 własność szkoły, murowany, wybudowany w XIX wieku

  • Dom przy ul. Powstańców nr 2, własność Poczty Polskiej, murowany, wybudowany w XIX wieku.

  • Dom przy ul. Powstańców nr 7, Ośrodek Zdrowia, murowany, wybudowany w XIX wieku.

  • Dom przy ul. Powstańców nr 10, murowany, wybudowany na początku XX wieku.

Stanowiska archeologiczne zlokalizowane na terenie Bierawy

Stanowisko 1.

Ślady osadnictwa paleolitycznego i z epoki brązu. Położone na wschód od Bierawy,

przy skraju lasu, około 250m na południe od skrzyżowania drogi wylotowej na

Lubieszów.



Stanowisko 4.

Ślady osadnictwa neolitycznego z okresu wpływów rzymskich i średniowiecznego,

położone na działce nr 184/1.

Stanowisko 5.

Pradziejowy punkt osadniczy położony na wschód od rzeki Bierawka.



Stanowisko 7.

Ślady osadnictwa neolitycznego położone około 10 m na zachód od kościoła.



Stanowisko 18.

Ślady osadnictwa neolitycznego związane z ludnością kultury pucharów lejowatych,

położone na wschód od Bierawy.

Stanowisko 20.

Grodzisko położone około 200m na zachód południowy wschód od kościoła parafialnego, na wyspie utworzonej przez Bierawkę i jej starorzecze (ul. Dąbrowa 10).



Sołectwo Brzeźce

Najstarsza wzmianka o istnieniu wsi znajduje się w testamencie ks. Mieszka Opolskiego z 1246r., w którym nadaje klasztorowi Dominikanów w Raciborzu majątek „Breze". W późniejszych dokumentach nazwę wsi zapisywano Bresca i Villa Brzescze. We wsi obok gospodarstw włościańskich istniało dominium należące do posiadłości ks. Von Hohenlohe w Sławęcicach.

Brzeźce do roku 1817 należały do powiatu toszeckiego, a po nowym podziale administracyjnym do prowincji śląskiej. W roku 1871 zostały przyłączone do powiatu kozielskiego i do 1945r. stanowiły odrębną gminę wiejską. Od 1975r. sołectwo Brzeźce leży w granicach administracyjnych gminy Bierawa.


  • Kaplica. Zbudowana w 1786 roku, bez cech stylowych, orientowana, murowana
    z cegły i otynkowana. Kształt prostokątny z półkolistą absydą oraz kwadratową
    wieżą od zachodu. Wewnątrz sklepienie kolebkowe z lunetami. Wejście i okna
    zamknięte półkoliście. Od zachodu półszczyty ze spływami wtopione w wieżę,
    w górnej części ośmioboczną. Dach siodłowy, kryty dachówką, na wieży
    namiotowy kryty blachą.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 13, murowany, zbudowany w XIX wieku , murowany
    otynkowany, parterowy, trójosiowy; dach siodłowy kryty dachówką.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 21, murowany, zbudowany na przeł. XIX i XX wieku.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 22, murowany, zbudowany na przeł. XIX i XX wieku.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 23 i 28, murowany, zbudowany na przeł. XIX i XX
    wieku.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 33, murowany, zbudowany w 1931 roku.

  • Dom przy ul. Gliwickiej nr 36, murowany, zbudowany w XIX wieku.

  • Dawny Zajazd przy ul. Gliwickiej 41, zbudowany w 1810 r. , przebudowany
    w 1890 i 1911 r., murowany z cegły i otynkowany.

  • Dom przy ul. Nowej nr 1, murowany, zbudowany w XX wieku, murowany
    otynkowany, parterowy, trójosiowy; dach siodłowy kryty dachówką.

  • Dom przy ul. Nowej nr 17, murowany, zbudowany w XIX wieku.

  • Dom przy ul. Nowej nr 25, 28, 40 murowany z XIX, XX wieku.

  • Trzy dęby szypułkowe (Quercus robur) na wale przeciwpowodziowym wpisane
    do rejestru woj. opolskiego pod nr 223.

  • Trzy dęby szypułkowe (Quercus robur) na wale przeciwpowodziowym wpisane
    do rejestru woj. opolskiego pod nr 224.

  • Dąb szypułkowy (Quercus robur) przy polnej drodze wpisany do rejestru
    woj. opolskiego pod nr 233.

  • Trzy dęby szypułkowe 150 m od drogi Kędzierzyn - Brzeźce wpisane do rejestru
    woj. opolskiego pod nr 234.


Sołectwo Stare Koźle

Pierwsza wzmianka o istnieniu tej wsi pochodzi z 1223 roku.

• Kościół Parafialny P. W. Św. Jana Nepomucena .

Wzmianka o budowie kościoła pochodzi 1335 r., a w obecnym kształcie zbudowany był w latach 1806 - 1808 . W 1921 roku kościół został spalony, odbudowany 1921-22, ostatnio odnawiany w 1953 r. Odbudowany kościół, po pożarze w 1921 r., jest murowany, otynkowany, bezstylowy z dekoracją neobarokową. W połowie XIX w. został zbudowany główny ołtarz w stylu neorokokowym z płaskorzeźbami św. Jana Nepomucena oraz Chrystusa i Matki Boskiej. Prezbiterium zamknięte ścianą prostą, przy nim od wschodu kwadratowy składzik, od południa prostokątna zakrystia z emporą na piętrze. Przy zakrystii od wschodu niewielkie pomieszczenie. Szersza nawa prostokątna, trójprzęsłowa, z kwadratową wieżą od zachodu. Wschodnie narożniki nawy zaokrąglone. Wewnątrz stropy płaskie, w składziku sklepienie kolebkowe z lunetami. Tęcza zamknięta półkoliście. Analogicznie zamknięta arkada empory. Okna zamknięte łukiem odcinkowym. Dach siodłowy o jednej kalenicy, kryty dachówką; na zakrystii i składziku trój spadowe kryte łupkiem. Wieża o dwóch kondygnacjach, z których górna ośmioboczna, nakryta hełmem baniastym pobitym blachą. Godnym uwagi są : obraz Chrystusa Zmartwychwstałego w stylu późnobarokowym z XVIII wieku, płaskorzeźba Adoracji Dzieciątka w stylu późnorenesansowym z 1600 r. oraz Krucyfiks barokowy z XVIII wieku.

W/w obiekt zapisany w rejestrze zabytków woj. opolskiego pod numerem 1205/66.

• Kaplica cmentarna z początku XX w., murowana.

• Kapliczka I Chrystusa z początku XX wieku .

• Kapliczka II Matki Boskiej z początku XX wieku.

• Kapliczka III Św. Krzysztofa z początku XX wieku.

• Plebania zbudowana w pierwszej poł. XIX wieku, murowana, otynkowana, parterowa z mieszkalnym poddaszem; prostokątna z dwutraktowym układem wnętrz i sienią pośrodku; elewacja frontowa siedmioosiowa z narożnikami ujętymi boniowaniem; dach naczółkowy z nową lukarną kryty dachówką, znajduje się przy ul. Szkolnej 7.

• Dom przy ul. Szkolnej zbudowany na początku XX wieku, kryty dachówką, obecnie szkoła.

• Dom przy ul. Wolności 57 - dawna gospoda, murowany, z początku XX wieku.



  • Stanowisko archeologiczne - grodzisko stożkowate, średniowieczne; wpisane do
    rejestru zabytków woj. opolskiego pod nr A-326/71.

  • Cztery dęby szypułkowe (Quercus robur) na wale przeciwpowodziowym
    (nr rejestru woj. opolskiego 110).

  • Pięć dębów szypułkowych (Quercus robur) na wale przeciwpowodziowym
    (nr rejestru woj. opolskiego 137.)

  • Cztery dęby szypułkowe (Quercus robur) na starym wale przeciwpowodziowym
    (nr rejestru woj. opolskiego 138).

Sołectwo Stara Kuźnia

Wieś położona jest wśród lasów ciągnących się przez Sławięcice do Rudzińca. W połowie XIX wieku właścicielem wsi był książę August von Hohenlohe.



  • Leśniczówka (przy ul. Brzozowej) - zbudowana w XIX wieku , murowana z cegły,
    otynkowana, wzniesiono ją na rzucie prostokąta. W/w obiekt wpisany jest do rejestru
    zabytków pod numerem 2115/85 z dn. 18.10.1985 r. (stan obecny - ruina).

  • Kapliczka - zbudowana w 1690 r. wg tradycji, drewniana, w konstrukcji słupowej,
    szalowana deskami. Kwadratowa, nakryta daszkiem namiotowym z ażurową
    wieżyczką na sygnaturkę. Dach kryty gontem. Wewnątrz znajduje się rzeźba św. JanaNepomucena, barokowa z XVIII wieku.

  • Wieża obserwacyjna - murowana, zbudowana na przełomie XIX i XX wieku.

  • Dom łowczego - zbudowany na przełomie XIX i XX wieku, murowany, piętrowy.

  • Stajnia łowczego - zbudowany na przełomie XIX i XX wieku, murowana.

  • Stodoła łowczego - zbudowany na przełomie XIX i XX wieku, murowana.

  • Domy przy ul. Wieczorka nr 5,9,22 - murowane, zbudowane na przełomie XIX i XX
    wieku.

  • Dom przy ul. Wieczorka nr 26- murowany, zbudowany w II połowa XIX wieku.

Stanowiska archeologiczne zlokalizowane na terenie Starej Kuźni:

Stanowisko - grodzisko położone około 200 m na zachód od leśniczówki, nad

ciekiem Przykopa.

Sołectwo Grabówka


  • Kapliczka murowana przydrożna z połowa XIX wieku, zlokalizowana przy ul. Wiejskiej 48.

  • Dom przy ul. Wiejskiej 48, murowany z cegły licówki i klinkierowej, fugowany,
    zbudowany w pierwszej poł. XIX wieku.

  • Stanowisko 2 - pradziejowy punkt osadniczy, zlokalizowany na północ od szosy Grabówka – Ortowice.

  • Stanowisko 3 - pradziejowy punkt osadniczy, zlokalizowany na północ od szosy Grabówka – Ortowice.

• Stanowisko 4 - pradziejowy punkt osadniczy, zlokalizowany między szosą Grabówka - Ortowice a rzeką Bierawką.

• Stanowisko 5 - pradziejowy punkt osadniczy zlokalizowany w lesie , przy wschodnim skraju wsi, ok. 100 m na północ od szosy wylotowej w kierunku Ortowi.

• Stanowisko A - punkt osadniczy z epoki kamienia; stanowisko wpisane do rejestru zabytków woj. opolskiego pod numerem A-164/68.

• Stanowisko B - punkt osadniczy z okresu mezolitu; stanowisko wpisane do rejestru zabytków woj. opolskiego pod numerem A-193/68.

• Stanowisko C - punkt osadnictwa średniowiecznego; stanowisko wpisane do rejestru zabytków woj. opolskiego pod numerem A-l94/66.

Sołectwo Ortowice

• Kapliczka Matki Boskiej, murowana, z początku XX wieku.

• Dom murowany z początku XX wieku, zlokalizowany przy ul. Gliwickiej nr 10.

• Dom murowany z początku XX wieku, przy ul. Wiejskiej nr 6.

• Dąb szypułkowy rosnący w lesie Nadleśnictwa Kędzierzyn, w oddziale nr 124, wpisany do rejestru zabytków woj. opolskiego pod nr 144.

Sołectwo Kotlarnia

Wieś Kotlarnia leży nad Bierawką, dopływem Odry. Otaczają ją lasy kiedyś należące do rodziny Hohenlohe ze Sławięcic. Dziś Kotlarnia jest niedużą wioską, w dawnych jednak czasach była miejscowością o znaczeniu hutniczym, a nawet ośrodkiem ówczesnego przemysłu. Książę Hohenlohe, rezydujący w Sławięcicach, zakładał w okolicy Kotłami szereg większych lub mniejszych zakładów hutniczych. W 1702 roku księstwo Sławięcice otrzymał od Augusta Mocnego hrabia Jakub Fleming . W 1709 roku pomiędzy lasami zbudował kuźnię miedzi oraz fabrykę blach miedzianych i osadę nazwał Jakobswalde. W 1714 roku dobra Sławięcic przeszły w posiadanie saksońskiego hrabiego Adolfa Magnusa.

W 1771, poprzez spowinowacenie rodów, dobra Sławięcic a wraz z nimi Kotlarnia przeszły na własność Hohenlohe i pozostały aż do roku 1945. W drugiej poł. XVIII wieku nastąpił wielki rozwój przemysłu w Kotłami. W 1774 roku uruchomiono fabrykę łyżek, a w fabryce mosiądzu około 1780 roku produkowano czarny drut zegarmistrzowski, mosiądz na instrumenty muzyczne itp. W 1791 roku było tu 12 różnych zakładów wokół Kotłami, w Starej Kuźni, Ortowicach i Goszycach. Wydobywano tu również rudę żelaza, jednak pod koniec XVIII wieku zaprzestano wydobycia.

W 1775 roku Fryderyk Wielki dał zezwolenie na budowę kościoła. Powstała tu wtedy drewniana budowla, w której mieścił się kościół, szkoła i probostwo. Jednak już w 1811 roku budowla zaczęła podupadać. Nowy kościół zaczęto budować 30 marca 1815 roku i w 1816 roku został poświęcony.

W 1815 roku zamieszkało w Kotłami 776 osób, a później ich liczba dochodziła do 2000r. W latach 1816- 1818 wybudowano tu szkołę oraz szereg innych obiektów użyteczności publicznej, takich jak poczta, budynek dyrekcji huty, domy robotników i inne.

W 1848 roku fabryki zamknięto z powodu ich nierentowności. Do upadku Kotłami przyczyniała się kolej żelazna i wybudowanie Kanału Kłodnickiego, od których była zbyt oddalona, oraz powstanie wysokich pieców koksowniczych i cynkowni w Bytomiu.



  • Kościół poewangelicki, obecnie katolicki - zbudowany w 1815 r. na miejscu poprzedniego drewnianego kościoła, murowany z cegły, otynkowany, klasycystyczny. Elewacją frontową zwrócony ku południowi. Salowy, z prostokątną zakrystią i klatką schodową od północy oraz portykiem od południa, ponad którym nadbudowana wieża. Wewnątrz empora na rzucie elipsy, wypełniająca całe wnętrze wsparta na drewnianych kolumnach, w przedłużeniu których kolumny podtrzymujące pozorne sklepienie kolebkowe, zamknięte hemisferycznie od południa. Dach czterospadowy, nad zakrystią trój spadowy, kryty blachą. Nad portykiem wejściowym kwadratowa wieża o ściętych narożnikach, w których kolumny podtrzymujące gzyms koronujący. Dach wieży czterospadowy, kopulasty, pobity blachą. Ambona w stylu rokokowym z przełomu XVIII wieku została przeniesiona z poprzedniego kościoła. W/w obiekt zapisany jest w rejestrze zabytków woj. opolskiego pod nr 727/64 z dnia 14.08.1964r.

  • Dawna szkoła ewangelicka zbudowana w latach 1816-1818- obecnie nie istnieje.
    Obiekt wpisany był do rejestru zabytków woj. opolskiego pod nr 1613/66.

  • Dom murowany, z pierwszej poł. XIX wieku mieszczący się przy ul. Gliwickiej
    25, obecnie siedziba Szkoły Podstawowej.

  • Dom murowany z pierwszej poł. XIX wieku mieszczący się przy ul. Gliwickiej 7,
    obecnie siedziba Poczty.

Sołectwo Goszyce

Kaplica przydrożna, murowana, zbudowana w XIX wieku, przebudowana została z początkiem XX wieku

• Dom (gospoda) murowany, z początku XX wieku, mieszczący się przy ul. Gliwickiej 1.

Sołectwo Lubieszów

• Kapliczka drewniana z pierwszej poł. XIX wieku.



• Dom murowany z początku XX wieku, przy ul. Bierawskiej nr 17.

• Dom murowany z początku XX wieku przy ul. Bierawskiej nr 53.

• Dom murowany z początku XX wieku przy ul. Bierawskiej nr 62.

• Stanowisko 1 - ślady osadnictwa z okresu neolitu (kultury przeworskiej). późnośredniowiecznego - zlokalizowany na działce nr 527.

• Stanowisko 2 - osada neolityczna położona na działce nr 524.

• Stanowisko 3 - punkt osadniczy oraz osada późnośredniowieczna zlokalizowana na działce nr 543.



Sołectwo Dziergowice

Najstarsza wzmianka o tej wsi pochodzi z 1274 roku, kiedy to książę Władysław II Opolski zezwala swojemu zaufanemu rycerzowi Henrykowi przepisać swoje dobra „Chrościna" na prawo niemieckie. (Dokument z 12. Sierpnia 1274 roku) Początki wsi Dziergowicz sięgają 1380 roku.

Około roku 1571 Piotr Dluhomil kupuje Dziergowice i przekazuje je swojej siostrze, która jest zamężna z Bogusławem Freiherr von Zwole und Goldenstein. Do roku 1604 Dziergowice były jej własnością. Kolejni właściciele to: Rodzina hr. Oppersdorf - od 1604 do 1644 i von Gaschin od 1644 do 1834. Później wieś jest w rękach rodziny von Sprinzenstein und Freiherren von Reibnitz.

Do kronikarskich ciekawostek należą również rzekome przemarsze protestanckich wojsk duńskich i szwedzkich wzdłuż Odry do Pragi (1631 rok ). Na pograniczu Dziergowic z Solarnią znajdować się miał cmentarz poległych żołnierzy szwedzkich z około 1630 roku. Wykopaliska na dolnym cmentarzu parafialnym potwierdziły wiarygodność, natrafiono bowiem na szable szwedzkie.

W 1830 roku Dziergowice były już większą wsią, liczyły 544 mieszkańców. We wsi istniał tartak, 2 młyny wodne, cegielnia, leśniczówka wybudowana przez hr. Leopolda Gaszynę, a przez starą Odrę docierały tu barki. Wieś dzieliła się wtedy na pewne skupiska domów np.: Przy kościele, Na brzegu, Podświęcie, Za wsią, Księża Łąka, Lasoki, Ruda.

W roku 1900 koło stacji Juliusz Fraenkel uruchomił cementownię. W tym czasie sytuacja ekonomiczna znacznie się poprawiła: wzrosło zatrudnienie, w sklepach było dużo towarów, niskie podatki. Stan taki trwał niestety tylko do I wojny światowej.

• Kostnica cmentarna - zbudowana w 1794 roku z fundacji młynarza Jana Jaskółki, konstrukcji drewnianej szkieletowej z wypełnieniami ceglanymi. Wzniesiona na rzucie prostokąta, z niewielką zbliżoną do kwadratu przybudówką od wschodu, mieszczącą kapliczkę. Dach siodłowy ze skośną połacią, kryty gontem. Kapliczka z wejściem i oknami zamkniętymi półkoliście, nakryta wysokim dachem namiotowym, łączącym się z dachem kostnicy i zwieńczonym drewnianą wieżyczką na sygnaturkę, nakrytą gontową iglicą z ozdobnym ażurowym monogramem Maria.; w/w obiekt zapisany jest w rejestrze zabytków woj. opolskiego pod nr 822/64 z dnia 18.04.1964 r.

• Kościół parafialny P.W. Św. Anny ma historię ściśle związaną z losami wsi. Zbudowano go w 1610 roku jako drewniany. W roku 1780 postawiono przy kościele wieżę z dzwonnicą uprzednio rozebraną w kościele św. Bartłomieja w Łanach, w latach 1820 - 1830 dobudowano nową zakrystię i oratorium, a w 1857r. kaplicę różańcową. Po wielkim pożarze wsi w 1903 roku kościół wybudowano jako murowany. W 1965 roku ufundowano 3 spiżowe dzwony.

• Kapliczki zbudowana w pierwszej połowie XIX wieku, murowane, otynkowane.


  1. - Prostokątna, z wejściem i oknami prostokątnymi oraz dachem siodłowym -
    wewnątrz znajduje się rzeźba ludowa św. Jana Nepomucena.

  2. - Przybudowana do zabudowań gospodarskich przy ul. Odrzańskiej. W kształcie
    słupa z półkoliście zamkniętą wnęką. Rzeźby Chrystusa Frasobliwego i św. Jana
    Nepomucena, ludowe.

• Budynek przemysłowy - garbarnia przy ul. Powstańców Śląskich, murowany, z początku XX wieku.

• Dom przy ul. Kościelnej 3 - murowany, zbudowany na przełomie XIX i XX wieku.

• Dom przy ul. Kozielskiej 5 - murowany, zbudowany na przełomie XIX i XX wieku.

• Dom przy ul. Kozielskiej 9 - murowany, zbudowany w XX wieku.

• Dom przy ul. Leśnej 6 - drewniany, konstrukcji zrębowej, parterowy, kryty dachem siodłowym z pierwszej połowy XIX wieku.

• Dom przy ul. Raciborskiej 7 - murowany, z początku XX wieku.

• Dom przy ul. Odrzańskiej 1 - konstrukcja słupowo-zrębowa, zbudowany 1840 roku.

• Dom przy ul. Wodnej 36 - konstrukcja słupowo-zrębowa, zbudowany 1840 roku.

• Dom przy ul. Wodnej 38 - konstrukcja słupowo-zrębowa, zbudowany 1805 roku.

• Stanowisko 3 - ślad osadnictwa neolitycznego i osada ludności kultury przeworskiej, wpisane do rejestru zabytków woj. opolskiego pod nr A-922/91.

• Stanowisko 6 - ślady osadnictwa neolitycznego ludności kultury łużyckiej i średniowiecznego.

Sołectwo Solarnia

Jak podają stare kroniki Raciborskie osada mogła powstać w roku 1631. W tym też czasie Księstwo Raciborskie znalazło się w posiadaniu tzw. „Cesarskiej Izby (austriackiej)". Szukano terenów pod zabudowę, gdyż odkryto w ziemi mocno zasolone źródła. W pobliżu Dziergowic, wybudowano drewniany zakład, w którym poprzez odparowywanie wody uzyskiwano sól. Osadę nazwano Solarnia - Salzwerk. Później miejscowość nabrała większego znaczenia jako warzelnia soli transportowanej z Wieliczki. W 1795 roku osada należała do pana von Wilczek, w 1845 roku administracyjnie wieś należała do powiatu raciborskiego. W 1936 roku Solarnia zmieniła nazwę na Salzforst, przy której została aż do 1945 roku.

• Kapliczka murowana św. Jana zbudowana na przełomie XIX/XX wieku.

• Dom murowany zbudowany w latach 1880-81 przy ul. Raciborskiej 26.

• Dom murowany zbudowany na przełomie XIX-XX wieku przy ul. Raciborskiej 38.

• Dom murowany zbudowany na przełomie XIX-XX wieku przy ul. Raciborskiej 48.

• Dom murowany zbudowany na przełomie XIX-XX wieku przy ul. Raciborskiej 49.

• Dom murowany zbudowany w pierwszej poł. XX wieku przy ul. Raciborskiej 56.



1.2. Obiekty o dużych wartościach kulturowych i zabytkowych wnioskowane
do objęcia ochroną prawną na podstawie wpisu do rejestru zabytków:


  1. Kaplica w Brzeźcach przy ul. Gliwickiej z 1786 roku.

  2. Kapliczka w Grabówce z I połowy XIX wieku.

  3. Kapliczka w Starej Kuźni przy ul. Brzozowej z 1690 roku.

  4. Rzeźba św. Jana Nepomucena przy kościele parafialnym w Bierawie
    z około 1700 roku.

  5. Kościół parafialny p.w. św. Anny w Dziergowicach z 1903 roku.

  6. Zespół obiektów łowczego w Starej Kuźni: wieża obserwacyjna, dom, stajnia oraz
    stodoła z XIX wieku.



1.3. Obiekty o dużych wartościach kulturowych i zabytkowych proponowane do
objęcia ochroną prawną przepisami prawa miejscowego:


  1. Dom wraz zabudową zagrodową w Brzeźcach przy ul. Gliwickiej 46.

  2. Domy w Brzeźcach przy ul. Nowej nr 21 i 23.

  3. Dom w Grabówce przy ul. Wiejskiej 48.


ROZDZIAŁ IV


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna