Zadania układu autonomicznego



Pobieranie 63.56 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar63.56 Kb.
Zadania układu autonomicznego

  • Regulacja czynności narządów wewnętrznych i kierowanie procesami życiowymi niezależnymi od woli

  • Utrzymanie homeostazy organizmu

  • Dostosowanie funkcji organizmu do zmieniających się warunków środowiska

  • Główne regulowane procesy

    • Skurcz i rozkurcz mięśni gładkich

    • Wydzielanie zewnętrzne i częściowo wewnętrzne

    • Akcja serca

    • Niektóre procesy metaboliczne

Autonomiczny układ nerwowy (Autonomic Nervous System; ANS)

  • Część współczulna – piersiowo-lędźwiowa

    • Neurony przedzwojowe (krótkie) – piersiowa i lędźwiowa część rdzenia kręgowego  piersiowe i lędźwiowe nerwy rdzeniowe zwoje przykręgowe i zwoje przedkręgowe

    • Neurony zazwojowe (długie)  unerwiane tkanki i narządy

  • Część przywspółczulna – czaszkowo-krzyżowa

    • Neurony przedzwojowe (długie) – jądra nerwów czaszkowych III, VII, IX i X oraz część krzyżowa rdzenia kręgowego  nerwy czaszkowe i nerwy rdzeniowe zwoje zlokalizowane w pobliżu lub w ścianie unerwianych narządów

    • Neurony zazwojowe (krótkie)

Neuroprzekaźniki autonomicznego układu nerwowego


  • Acetylocholina

    • Wszystkie autonomiczne włókna przedzwojowe (współczulne i przywspółczulne)  podstawowy neuroprzekaźnik w zwojach ANS

    • Somatyczne włókna motoryczne biegnące do mięśni szkieletowych

    • Przywspółczulne włókna zazwojowe

    • Niektóre współczulne włókna zazwojowe

  • Norepinefryna (noradrenalina)

    • Zazwojowe włókna współczulne

Acetylocholina (ACh)


  • Acetylocholinotransferaza (ChAT)– enzym odpowiedzialny za syntezę ACh w cytoplazmie neuronów, z choliny i acetylo-CoA

    • Acetylo-CoA – syntetyzowany w mitochondriach

    • Cholina – transportowana z płynu zewnątrzkomórkowego do zakończenia neuronu – etap ograniczający szybkość syntezy ACh (rate-limiting step), blokowany przez hemicholinę (w normalnych warunkach stężenie choliny w płynie zewnątrzkomórkowym jest tak wysokie, że nie ogranicza jej dostępności dla neuronów cholinergicznych)

  • Transport ACh z cytoplazmy do pęcherzyków synaptycznych – transporter związany z pęcherzykami (vesicle-associated transporter; VAT) – hamowany przez wezamikol

  • Uwalnianie ACh do szczeliny synaptycznej – pod wpływem potencjału czynnościowego, zależne od napływu wapnia do zakończenia neuronu; hamowane przez toksynę botulinową

  • Acetylocholinoesteraza (AChE)

    • Metabolizuje ACh w szczelinie synaptycznej do choliny i octanu, kończąc działanie przekaźnika na receptory

    • Występuje w błonie postsynaptycznej synapsy cholinergicznej, zakończeniach neuronów cholinergicznych, erytrocytach

  • Butyrylocholinesteraza (pseudocholinesteraza)

    • Hydrolizuje ACh i inne estry choliny (funkcja fizjologiczna – hydroliza estrów choliny przyjętych z pokarmem?)

    • Syntetyzowana w wątrobie

    • Występuje w mózgu, skórze, wątrobie, mięśniach gładkich, osoczu

Noradrenalina (norepinefryna; NE, NA)


  • Syntetyzowana w neuronach adrenergicznych z tyrozyny

    • Tyrozyna DOPA  dopamina  noradrenalina

    •  Etap ograniczający (rate-limiting step) – hydroksylacja tyrozyny do DOPA – katalizowany przez hydroksylazę tyrozynową

    • Metyrozyna – analog tyrozyny, inhibitor hydroksylazy tyrozynowej, stosowana jako lek

  • Transport NE do pęcherzyków synaptycznych

    • Pęcherzykowy transporter monoamin (vesicular monoamine transporter; VMAT) – hamowany przez rezerpinę

  • Uwalnianie do szczeliny synaptycznej

    • Zależne od wapnia

    • Może zachodzić pod wpływem sympatykomimetyków o działaniu pośrednim (tyramina, amfetamina, efedryna), w procesie niezależnym od wapnia

  • Transport NA ze szczeliny synaptycznej z powrotem do neuronu (główny sposób inaktywacji przekaźnika)

    • Kończy aktywność synaptyczną NE

    • Transporter norepinefryny (norepinephrine transporter; NET) = wychwyt zwrotny 1 – hamowany przez kokainę i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne

    • Metabolizm NA

      • Monoamiooksydaza (MAO) – zakończenia komórek nerwowych, komórki sąsiadujące, wątroba

      • Katecholo-O-metylotransferaza (metylotransferaza katecholowa; COMT) – szczelina synaptyczna a następnie wątroba

      • Metabolity (głównie kwas wanilinomigdałowy; VMA) – wydalane z moczem

  • Inne katecholaminy

    • Adrenalina (epinefryna; E, A)– powstaje z NA w rdzeniu nadnerczy i niektórych obszarach mózgu

    • Dopamina (D) – w neuronach dopaminergicznych szlak biosyntezy kończy się na dopaminie

Regulacja presynaptyczna (autoreceptory)


  • Receptory 2 – układ współczulny

    • Zlokalizowane na presynaptycznych zakończeniach nerwowych (włókna zazwojowe)

    • Aktywowane przez NA i podobne do niej cząsteczki

    • Aktywacja powoduje zmniejszenie wydzielania NA z zakończeń nerwowych

      • Hamowanie cyklazy adenylanowej   stężenie cAMP   napływu Ca2+ do komórki → zmniejszenie zależnego od Ca2+ uwalniania NE

  • Presynaptyczne receptory  – układ wspólczulny

    • Zlokalizowane na niektórych presynaptycznych zakończeniach nerwowych

    • Ułatwiają uwalnianie NA

  • Presynaptyczne receptory M2

    • Hamują uwalnianie ACh

  • Pobudzające receptory nikotynowe na somatycznych włóknach motorycznych

Regulacja presynaptyczna (heteroreceptory)


  • Aktywowane przez substancje uwalniane z innych włókien nerwowych, niż to którego działanie regulują

  • Hamujące synapsy cholinergiczne (nerw błędny) na włóknach współczulnych unerwiających mięsień sercowy

Receptory cholinergiczne


  • Receptory muskarynowe – metabotropowe, związane z białkami G

  • Receptory nikotynowe – kanały jonowe dla jonów Na+

    • Budowa pentameryczna – podjednostki  (8 rodzajów),  (trzy rodzaje) i  (w mięśniu odnerwionym lub embrionalnym – )

    • Dwa podtypy receptorów – receptory nikotynowe mięśniowe i neuronalne

      • Neuronalny –

        • Lokalizacja – zwoje układu autonomicznego, ośrodkowy układ nerwowy

        • Swoiści agoniści – lobelina, cytyzyna

        • Swoiści antagoniści – trimetafan, mekamylamina

        • Wynik działania – depolaryzacja i wyładowania w neuronie pozazwojowym; uwalnianie amin katecholowych z rdzenia nadnerczy

      • Mięśniowy

        • Lokalizacja – płytka nerwowo-mięśniowa

        • Swoiści agoniści – suksametonium i dekametonium

        • Swoiści antagoniści – tubokuraryna

        • Wynik działania – depolaryzacja płytki ruchowej i skurcz mięśnia szkieletowego

Receptory cholinergiczne

Nazwa receptora

Typ receptora

Typowa lokalizacja

Sygnalizacja wewnątrzkomórkowa

Muskarynowy

M1

Neurony OUN, współczulne neurony zazwojowe, komórki okładzinowe, niektóre lokalizacje presynaptyczne

Aktywacja białka Gq  aktywacja PLC  tworzenie IP3 i DAG  Ca2+ w komórce

M2

Miokardium, mięśnie gładkie, niektóre lokalizacje presynaptyczne, neurony OUN

Aktywacja białka Gi  hamowanie cyklazy adenylanowej; otwarcie kanałów potasowych

M3

Gruczoły egzokrynne, mięśnie gładkie narządów wewnętrznych, mięśnie gładkie i śródbłonek naczyń, neurony OUN

Aktywacja białka Gq  aktywacja PLC  tworzenie IP3 i DAG  Ca2+ w komórce

M4

Neurony OUN

Aktywacja białka Gi  hamowanie cyklazy adenylanowej

M5

Śródbłonek naczyń, neurony OUN

Aktywacja białka Gq  aktywacja PLC  tworzenie IP3 i DAG  Ca2+ w komórce

Nikotynowy

NN

Neurony zazwojowe, niektóre presynaptyczne zakończenia współczulne

Otwarcie kanałów Na+ i K+, depolaryzacja

NM

Płytki nerwowo-mięśniowe w mięśniach szkieletowych

Otwarcie kanałów Na+, depolaryzacja

Rozmieszczenie w narządach i elementy działania receptorów cholinergicznych (wybrane)


Receptor

Narząd

Efekt pobudzenia

M1

Żołądek (komórki okładzinowe)

Wzrost wydzielania kwasu solnego

M2

Serce

Ujemne działania ino-, chrono-, dromo- i batmotropowe

M3

Oskrzela

Skurcz, wzrost wydzielania śluzu

Przewód pokarmowy

Nasilenie perystaltyki, rozkurcz zwieraczy, wzrost wydzielania gruczołów

Gruczoły ślinowe i łzowe

Wzrost wydzielania

Oko

Zwężenie źrenicy

Receptory adrenergiczne


  • Receptory metabotropowe sprzężone z białkami G

  • Siła działania agonistów na receptory

    • : adrenalina ≥ noradrenalina >> izoproterenol

    • : izoproterenol > adrenalina >> noradrenalina

Receptory adrenergiczne

Typ receptora

Typowa lokalizacja

Sygnalizacja wewnątrzkomórkowa

1

Postsynaptyczne komórki efektorowe, zwłaszcza mięśnie gładkie

Aktywacja białka Gq  aktywacja PLC  tworzenie IP3 i DAG  Ca2+ w komórce

2

Presynaptyczne zakończenia nerwów współczulnych, mięśnie gładkie

Aktywacja białka Gi  hamowanie cyklazy adenylanowej  cAMP w komórce

1

Postsynaptyczne komórki efektorowe, zwłaszcza w sercu, aparat przykłębuszkowy kanalików nerkowych, nabłonek ciała rzęskowego

Aktywacja białka Gs  stymulacja cyklazy adenylanowej  cAMP w komórce

2

Postsynaptyczne komórki efektorowe, zwłaszcza komórki mięśni gładkich i mięśnia sercowego

3

Postsynaptyczne komórki efektorowe, zwłaszcza lipocyty, serce

Rozmieszczenie w narządach i elementy działania receptorów adrenergicznych (wybrane)


Receptor

Narząd

Efekt pobudzenia

1

Naczynia krwionośne

Skurcz

Oskrzela

Skurcz i hamowanie wydzielania śluzu

Przewód pokarmowy

Skurcz zwieraczy

Oko

Rozszerzenie źrenicy

2

Naczynia krwionośne

Skurcz

Trzustka

Hamowanie wydzielania insuliny

Zakończenia presynaptyczne

Hamowanie wydzielania NE

1

Serce

Dodatnie działania ino-, chrono-, dromo- i batmotropowe

Nerki

Zwiększenie wydzielania reniny

2

Naczynia krwionośne

Rozkurcz

Oskrzela

Rozkurcz i wzrost wydzielania śluzu

Macica

Rozkurcz







: ~farm -> students -> files -> lek
lek -> Zapisz recepty na następujące preparaty gotowe: Roztwór chlorowodorku benzydaminy nazwa fabryczna
lek -> Zapisz recepty na następujące preparaty gotowe: Roztwór diboranu sodowego nazwa fabryczna
lek -> Poniedziałek 13. 00 15. 15
lek -> Iii rok farmakologia
lek -> Lista leków dla studentów kierunku lekarskiego, których znajomość jest wymagana do zaliczenia kolokwium z ćwiczeń V – IX leki, których nazwy zostały wytłuszczone I podkreślone
lek -> Lista leków, których znajomość jest wymagana do zaliczenia III bloku ćwiczeń Leki, których nazwy zostały wytłuszczone I podkreślone
lek -> Leki do receptury – III rok
lek -> Lista leków, których znajomość jest wymagana do zaliczenia III bloku ćwiczeń Leki, których nazwy zostały wytłuszczone I podkreślone
lek -> Leki przeciwbólowe Wydział Lekarsko-Dentystyczny 4 podstawowe grupy leków przeciwbólowych
lek -> Klasyfikacja fda – stosowanie leków w okresie ciąży




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna