Zastosowanie preparatu Povidone-Iodine w optymalizacji leczenia próchnicy wczesnej Use of Povidone-Iodine specimen at optimal treatment of the praecox caries



Pobieranie 58.81 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar58.81 Kb.
dr n. med. Alina Wrzyszcz - Kowalczyk, prof. dr hab. Urszula Kaczmarek,

dr n. med. Beata Pregiel, lek. stom. Katarzyna Fita, dr n. med. Monika Mysiak - Dębska




Zastosowanie preparatu Povidone-Iodine w optymalizacji leczenia próchnicy wczesnej

Use of Povidone-Iodine specimen at optimal treatment of the praecox caries.

Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej i Dziecięcej AM we Wrocławiu

Kierownik: prof. dr hab. Urszula Kaczmarek
Adres do korespondencji:

Alina Wrzyszcz – Kowalczyk

Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej i Dziecięcej AM

50 – 450 Wrocław, ul. Krakowska 26

tel. +48 071 784 03 62

faks +48 071 344 29 81

adres e-mail zakładu: stomzach@stom.am.wroc.pl

adres autora: awrzyszcz@poczta.fm


Źródło finansowania: projekt badawczy realizowany w ramach badań własnych uczelni pt : „Optymalizacja leczenia próchnicy wczesnej u dzieci”
Streszczenie
Wprowadzenie

Próchnica zębów występująca w okresie wczesnego dzieciństwa jest chorobą infekcyjną związaną z bakteriami z grupy Streptococcus mutans. Drobnoustroje te kolonizują jamę ustną noworodka w bardzo niedługim czasie od urodzenia. W kolejnym etapie życia wraz z wyrzynającymi się zębami dochodzi do znacznego nagromadzenia tych bakterii w płytce i metabolizowania cukrów zawartych w diecie, w następstwie czego powstają kwasy, które szybko demineralizują twarde tkanki zęba. Podstawowym elementem zapobiegania próchnicy jest usunięcie próchnicotwórczej flory bakteryjnej z powierzchni zębów, połączone z przestrzeganiem kariostatycznych nawyków żywieniowych i utrzymywaniem prawidłowej higieny w jamie ustnej.


Cel pracy

Ocena skuteczności 0,5% jodowanego powidonu (0,5% PVP-J) w leczeniu próchnicy wczesnej.


Materiał i metody

Leczeniem objęto 33 pacjentów (13 dziewcząt, 20 chłopców) w wieku 1,5-4,5 lat z rozpoznaną próchnicą wczesną. Rodziców dzieci objęto wywiadem ogólnolekarskim i dietetyczno – higienicznym, a dzieci badaniem klinicznym dotyczącym stanu zębów (puw), przyzębia (GI) i higieny jamy ustnej (OHI, API). Przed podjęciem leczenia określono miano bakterii SM i LB w ślinie przy użyciu testu SM i LB CRT bacteria oraz zmierzono fluorescencję zmian próchnicowych za pomocą Diagnodentu.

Pełen cykl leczenia zawarł się w okresie sześciu miesięcy i obejmował trzykrotną aplikację preparatu PVP-J w odstępie tygodniowym, powtarzaną dwukrotnie co dwa miesiące.

Równolegle podczas każdej wizyty w wybrane zmiany próchnicy wczesnej wcierano preparat fluorkowy w postaci żelu Duraphat zawierającego 5% fluorek sodu. w całej badanej grupie po zakończeniu leczenia ponownie oceniono zasięg zmian próchnicowych przy użyciu aparatu Diagnodent oraz identyfikowano poziom bakterii Streptococcus mutans i Lactobacillus w ślinie stymulowanej pacjentów.




Wyniki

Średnia liczba puw/z przed rozpoczęciem leczenia wynosiła 6,91 w tym średnia liczba z niewypełnionymi ubytkami próchnicowymi p/z osiągała wartość 6,73, a średnie wartości liczby zębów usuniętych z powodu próchnicy u/z i wypełnionych w/z osiągnęły jednakową wartość - 0,09.

Zastosowanie preparatu 0,5% PVP-J w leczeniu próchnicy wczesnej spowodowało zmniejszenie liczby puw/z do wartości 6,09, liczby p/z do wartości 5,82, a średnie wartości liczby u/z i w/z wyniosły odpowiednio: 0,18 i 0,09. Średnia wartość pomiarowa wzbudzonej fluorescencji zmian próchnicowych przed zastosowaniem PVP-J wynosiła 35,21, po upływie trzech miesięcy zmniejszyła się do 31,51, a po zakończonym leczeniu po sześciu miesiącach do 18,44. Na podstawie zastosowanego testu bakteriologicznego CRT bacteria wykazano że przed podjęciem leczenia dodatni wynik miana kolonii większy niż 105 CFU/ml oznaczono u większości dzieci w przypadku SM-u 87,9% a LB u 84,8% po zakończeniu leczenia obie wartości uległy obniżeniu o ponad połowę odpowiednio do 24,2% i 18,2%.
Wnioski

Uzyskane wyniki wskazują na przydatność 0,5% Povidone-Iodine w leczeniu próchnicy wczesnej u dzieci.

Jodowany powidon powinien być stosowany u pacjentów z prawidłowymi nawykami higienicznymi i dietetycznymi.
Słowa kluczowe

Povidone-Iodine, zęby mleczne, próchnica wczesna.




Summary



Introduction

Dental caries occurring in early childhood is an infectious diseases is combined with bacteria’s from Streptococcus mutans specie. These micro organisms colonise an oral cavity of an infant in a very short time from being born. The next period of life, together with tooth eruption, leads to a significant accumulation of those bacteria’s in a dental plaque and metabolism of carbohydrates included in a diet, what results in acid production. These acids demineralised very fast dental tissues. The basic element of carries prevention is removing caries producing bacteria’s from tooth surface, combined with cariostatic diet habits and sustain proper oral hygiene.



Objectives

The aim of study was efficacy assessment of 0,5% povidone iodide (0,5% pvp-j) in treatment of caries praecox.


Materials and methods

33 patients (13 girls and 20 boys, 1,5-4 years old) were treated with diagnosed caries praecox. History of general health, and dietary and oral hygiene history were assessed from children's parents. Children were examined with dental status (dmf), periodontal status(GI) and oral hygiene status (OHI, API). Before treatment bacterial (SM and LD) concentration in saliva was determined with usage of SM, LB, CRT tests. The fluorescence of caries cavity was measured by Diagnodent. Complete cycle of treatment was undertaken within 6 months periods and included: 3 times application of PVP-J in week-long breaks, what was repeated 2 times every 2 months. At the same time, during each appointment, chosen caries praecoix cavity 5% durafat gel with natrium fluorid was rubbed. After the end of the treatment at entire examined group range of caries was estimated by using Diagnodent. Level of bacteria’s Streptococcus mutans and Lactobacillus was identified in stimulate saliva of patients.


Results

Average amount dmf/t before treatment was equal 6,91, containing average amount unfilled caries cavities d/t was equal 6,93. Average amount of teeth removed as a result of caries m/t and filled f/t was equal 0,99 each. Use of specimen 0,5% PVP-J in caries praecoix treatment caused the decries of amount of dmf/t (6,09), d/p (5,82) and average amount m/t:0,18 and f/t:0,9. Average measures values of caries cavities , examined by using Diagnodent before usage of PVP-J in the treatment was 35,21 .After 3 months decreased to 31,51 , after ending of the treatment (6months) decreased to 18,44. By using CRT bacteria test was dedicated before treatment positive result of colonies level was more then 100000 CFU/mml, marked in majority of children in the case of SM-u 87,9% and LB-u 84,8%. After the end of the treatment both values were 24,2 % and 18,2%.


Conclusions

Results show that 0,5% Povidone -Iodine is useful in treatment of children's caries praecox. Povidone-Iodine ought to be used for children with proper oral hygiene and diet habits.


Key words

Povidone-Iodine, primary teeth, carries praecox.


Wstęp

Z prowadzonych badań epidemiologicznych wynika nadal duże rozpowszechnienie próchnicy wśród najmłodszych grup wiekowych w naszym kraju. Już ponad połowa (56,2%) dzieci 3-letnich ma co najmniej jeden ząb dotknięty próchnicą [8,22].

W piśmiennictwie polskim próchnicę wczesną (caries precox) opisuje się jako ubytki próchnicowe występujące na powierzchniach wargowych lub podniebiennych siekaczy górnych oraz powierzchniach żujących trzonowców górnych, lub inne ubytki w kilku zębach pojawiające się równocześnie u dzieci w ciągu pierwszych trzech lat życia. Cechą charakterystyczną jest gwałtowny rozwój tych zmian próchnicowych, nawet już u dzieci objętych leczeniem [19,20].

Według Towarzystwa Stomatologów Amerykańskich (American Dental Association – ADA) ten rodzaj próchnicy określany jest jako obecność jednego lub więcej zębów mlecznych dotkniętych próchnicą, usuniętych z jej powodu lub wypełnionych u dzieci w wieku 71 miesięcy lub młodszych, czyli przed ukończeniem 6 roku życia i nazywany próchnicą wczesnego dzieciństwa (Elary Childhood Caries – ECC). Jednocześnie wyodrębniono postać ciężką o nietypowym, ostrym przebiegu (Severe Elary Childhood Caries – SECC) [1,7]. Choroba próchnicowa u małych dzieci może prowadzić do utraty żywotności miazgi, destrukcji części koronowych zębów, stanów zapalnych tkanek okołowierzchołkowych, a w konsekwencji do przedwczesnych ekstrakcji zębów mlecznych [3]. Największy wzrost częstości próchnicy (od 35% do 50%) obserwowany jest początkowo pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia, a następnie (od 56% do 60%) w przedziale wiekowym trzech i czterech lat [9,16].

Próchnica zębów jest nieswoistą chorobą zakaźną związana z obecnością w jamie ustnej bakterii kwasotwórczych z grupy Streptococcus mutans [5]. Jednocześnie poziom tych bakterii w ślinie uznano za jedno z kryteriów w ocenie ryzyka i aktywności procesu próchnicowego. Wykazano, że u dzieci ze zmianami próchnicowymi ponad 30% flory płytki stanowią bakterie z grupy Streptococcus mutans, u dzieci wolnych od próchnicy < 0,1% [6,10]. Taki stan determinuje poszukiwanie nowych, skutecznych metod terapeutycznych dotyczących leczenia próchnicy wczesnej.

Wśród metod leczenia próchnicy wczesnej można wymienić: remineralizację twardych tkanek zęba, impregnację, wypełnianie ubytków próchnicowych oraz odbudowę zębów z zastosowaniem prefabrykowanych koron stalowych. Impregnacja polegająca na wiązaniu części organicznej zęba ze związkami chemicznymi i tworzeniem substancji bardziej odpornych na czynniki próchnicotwórcze jest związana z niepożądanym efektem w postaci przebarwień impregnowanych powierzchni, co często wpływa niekorzystnie na wrażenia dziecka z wizyty w gabinecie stomatologicznym. Zabiegi remineralizacji twardych tkanek są najskuteczniejsze w przypadku początkowych zmian próchnicowych. W celu remineralizacji stosuje się preparaty zawierające związki fluoru, takie jak nieorganiczne połączenia fluoru i jego połączenia organiczne. Miejscowe stosowanie tych preparatów powoduje hamowanie procesów demineralizacji i indukcję demineralizacji uszkodzonych chorobą próchnicową tkanek twardych zęba. Skutkiem miejscowego działania tych preparatów jest wytwarzanie fluoroapatytów bezpośrednio w obszarze uszkodzeń twardej tkanki zęba, słabiej rozpuszczalnych pod wpływem kwasów [17]. Powtarzalność wizyt w czasie demineralizacji często ma korzystny wpływ na kształtowanie właściwej współpracy dziecka z lekarzem stomatologiem, co z czasem warunkuje przejście do opracowywania i wypełniania ubytków próchnicowych zakwalifikowanych do takiej formy leczenia. Efekt remineralizacji charakteryzuje niestabilność związana z tym, iż wraz z upływem czasu zawartość wbudowanego fluoru ulega zmniejszeniu, konieczne jest zachowanie regularności takich zabiegów z jednoczesną kontrolą nawyków higienicznych i dietetycznych u pacjenta.

Konwencjonalne opracowanie ubytku z zastosowaniem wiertarki stomatologicznej napotyka na największy opór ze strony dzieci i jest przyczyną utrwalania negatywnej postawy wobec jakichkolwiek działań lekarza stomatologa. Postępowanie terapeutyczne obejmujące leczenie zmian próchnicy wczesnej może być też skierowane na hamowanie wzrostu bakterii próchnicowych poprzez miejscowe stosowanie preparatów antybakteryjnych. w tym przypadku najczęściej do eliminacji płytki stosuje się chlorheksydynę, która działa poprzez elektrostatyczną interakcję pomiędzy ujemnie naładowanymi cząsteczkami płytki nazębnej a dodatnimi cząsteczkami chlorheksydyny. Ten mechanizm znalazł potwierdzenie w badaniach [14] w których wykazano, że poprzez wiązanie czynników bakteryjnych przez chlorheksydynę następuje oddzielanie płytki od osłonki zębowej. Na brak jej powszechnego stosowania ma wpływ to, iż systematyczny kontakt z twardymi tkankami zęba prowadzi do ich trwałych przebarwień oraz jej nieprzyjemny smak.

Podstawowym celem terapeutycznym w prowadzonym postępowaniu leczniczym obejmującym dzieci w wieku przedszkolnym z próchnicą wczesną było obniżenie kolonizacji bakterii próchnicotwórczych z grupy Streptococcus mutans, mających zdolność wytwarzania lepkiego pozakomórkowego wielocukru. Według teorii trójstopniowego rozwoju zmiany próchnicowej, pierwszym etapem jest zakażenie jamy ustnej Streptococcus mutans, następnym nagromadzenie ich do poziomu patologicznego zależne od ekspozycji na cukry zawarte w diecie, a ostatnim postępujący proces demineralizacji twardej tkanki zęba. Kolonizację tych drobnoustrojów umożliwia zarówno stale odnawiająca się błona śluzowa pokryta śliną jak i powierzchnie zębów pokryte błonką nabytą. Zaawansowanie zmian chorobowych zwiększa brak higieny jamy ustnej powodujący retencję i akumulację płytki nazębnej. Ponadto cukry zawarte w większości pokarmów przeznaczonych dla dzieci są łatwo metabolizowane przez bakterie Streptococcus mutans do kwasów organicznych, powodujących demineralizację szkliwa, a następstwie ubytki próchnicowe. Metodą działającą specyficznie na patogeny odpowiedzialne za rozwój choroby próchnicowej jest miejscowa aplikacja na zmiany próchnicowe preparatów jodyny w postaci 10% jodyny powidonowej. Jest to silny środek bakteriobójczy, zawierający kompleksowe połączenie poli 1-winylo 2-pirolidonu z jodem, 8,5% poliwinylopirolidonu (PVP) i tylko 1% jodyny oraz 90% wody [17] Połączenie jodyny z PVP powoduje korzystne zwiększenie jej rozpuszczalności w wodzie i obniżenie niepożądanych przebarwień twardych tkanek zęba w porównaniu z działaniem samej jodyny. Powinylopirolidon jako hydrofilowy polimer będący nośnikiem w jodynie powidonowej nie wykazuje wewnętrznej aktywności antybakteryjnej ale z powodu swojego powinowactwa do błony komórkowej przez reakcje z podwójnymi wiązaniami nienasyconych kwasów tłuszczowych dostarcza wolny jod bezpośrednio na powierzchnię błony komórkowej bakterii a następnie do ich cytoplazmy. Efekt bakteriobójczy związany jest z działaniem utleniającym na grupy aminowe, hydroksylowe i tiolowe aminokwasów i nukleotydów. Uwolniona jodyna poprzez denaturację enzymów i uszkodzenie wszystkich organelli komórkowych powoduje natychmiastową śmierć komórek bakteryjnych. w przeciwieństwie do antybiotyków zakłócających reakcje biochemiczne w komórkach bakteryjnych wyłącznie chemiczny sposób działania na drobnoustroje powoduje że PVP-J nie tworzy oporności wśród bakterii. PVP-J inaktywuje bakterie Gram+ i Gram-, mykobakterie, grzyby, chlamydie, wirusy, pierwotniaki. Ponadto jodowany polimerpoliwinylowy hamuje uwalnianie egzotoksyn bakteryjnych [12,13].

Celem pracy była ocena skuteczności 0,5% jodowanego powidonu (0,5% PVP–J) w leczeniu próchnicy wczesnej.

Materiał i metody

Postępowaniem leczniczym objęto 33 pacjentów (13 dziewcząt, 20 chłopców) w wieku 1,5-4,5 lat z rozpoznaną próchnicą wczesną. Średnia wieku pacjentów wynosiła 3 lata i 7 miesięcy. Od rodziców zebrano wywiad ogólnolekarski oraz informacje dotyczące nawyków dietetyczno – higienicznych. Badanie kliniczne jamy ustnej przeprowadzono za pomocą lusterka i zgłębnika. Stan uzębienia oceniano według kryteriów Yagot w modyfikacji własnej: 0 – ząb klinicznie zdrowy, 1 – początkowa zmiana próchnicowa: biała nieprzezroczysta plama demineralizacyjna umieszczona przyszyjkowo lub stycznie, 2 – powierzchowna/średnia zmiana: żółto – brązowe przebarwienie z powierzchowną utratą szkliwa umieszczone przyszyjkowo lub stycznie, 3 – głęboka zmiana: ubytek szkliwa i zębiny, 4 – bardzo głęboka zmiana: utrata dużej części szkliwa i zębiny, odłamanie korony, 5 – próchnica zatrzymana; początkowa lub powierzchowna zmiana barwy ciemnej, o twardej powierzchni. Występowanie zmiany próchnicowej kategoryzowano jako występowanie jednego z pięciu stadiów progresji. Dane odnotowano na przygotowanej karcie badania. u badanych oceniono także stan higieny jamy ustnej na podstawie wskaźnika OHI wg Greene’ a i Vermilliona, podając jego składowe PI i CI, oraz wskaźnika API według Lange’go.

Oceniono klinicznie również stan błony śluzowej dziąseł stosując wskaźnik dziąsłowy według Lőe (GI). Przed rozpoczęciem leczenia określono miana bakterii SM i LB w ślinie, stosując test SM i LB CRT bacteria oraz stopień demineralizacji próchnicowo zmienionych tkanek zmierzono fluorescencję wzbudzoną laserem z użyciem aparatu Diagnodent.

Leczenie zmian próchnicy wczesnej z zastosowaniem preparatu Povidone–Iodine polegało na jego wcieraniu przy pomocy małej sterylnej kulki bawełnianej bezpośrednio w zmiany próchnicowe, po uprzednim oczyszczeniu zębów z płytki nazębnej i miękkich mas próchnicowych. Pełen cykl leczenia zawarł się w okresie sześciu miesięcy i obejmował trzykrotną aplikację PVP-J w odstępie tygodniowym, powtarzaną następnie dwukrotnie co dwa miesiące.

Kontrolę stanowiła zmiana próchnicowa o podobnym stopniu zaawansowania u tego samego dziecka traktowana preparatem fluorkowym w postaci żelu Duraphat zawierającym 5% fluorek sodu. W całej badanej grupie po zakończeniu leczenia ponownie mierzono wzbudzoną fluorescencję zmian próchnicowych przy użyciu aparatu Diagnodent oraz określono poziom bakterii Streptococcus mutans i Lactobacillus w ślinie stymulowanej pacjentów stosując test SM i LB CRT bacteria. Opiekunowie zostali przeszkoleni w zakresie profilaktyki choroby próchnicowej, zobowiązani do wykonywania prawidłowych czynności higienicznych dotyczących jamy ustnej dzieci stosując pasty do zębów zawierające fluorki, oraz zachęceni do przestrzegania przeciwpróchnicowego sposobu odżywiania. Pełny instruktaż higieny wraz pokazem właściwego szczotkowania zębów odbywał się podczas pierwszej wizyty, na każdej następnej była przeprowadzana kontrola higieny i ewentualnie przeprowadzano instruktaż niwelujący niewłaściwe oczyszczanie aby uzyskać optymalny stan higieny jamy ustnej. Przestrzeganie zasad dotyczących pielęgnacji jamy ustnej przedstawiano jako nierozerwalny element prowadzonego leczenia zmian próchnicowych. Jednocześnie uświadomiono rodzicom ich bezpośrednią odpowiedzialność za stan zdrowia jamy ustnej własnych dzieci i konieczność kontroli uzębienia w gabinecie stomatologicznym co najmniej raz w ciągu trzech miesięcy. Uzyskane wyniki poddano analizie statystycznej testem chi–kwadrat, testem kolejności par Wilcoxona oraz testem Friedmana, przyjmując za istotny poziom p< 0,05. Badania zostały wykonane zgodnie z zaleceniami Konwencji Helsińskiej oraz uzyskały zgodę Komisji Bioetycznej Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Wyniki

W badanej grupie dzieci frekwencja próchnicy wynosiła 100%. Średnia wartość puw/z przed rozpoczęciem leczenia wynosiła 6,91, w tym średnia liczba zębów z niewypełnionymi ubytkami próchnicowymi p/z osiągnęła wartość 6,73, a średnie wartości liczby zębów usuniętych z powodu próchnicy u/z i wypełnionych w/z jednakową wartość 0,09.

Zastosowanie preparatu 0,5% PVP-J w leczeniu próchnicy wczesnej spowodowało zmniejszenie liczby puw/z do wartości 6,09 (ryc.1.), liczby p/z do wartości 5,82 (ryc.2) a średnie wartości liczby u/z i w/z wyniosły odpowiednio: 0,18 i 0,09 (ryc.3.). Higiena jamy ustnej była niezadowalająca – wartości wskaźnika OHI wynosiły przeciętnie 1,33, a wskaźnika API - 17%. Po zakończonym leczeniu wartość wskaźnika OHI uległa znacznemu obniżeniu do 0,58 (ryc.4.), a API do 6% (ryc.5.). Średnia wartość pomiarowa wzbudzonej fluorescencji zmian próchnicowych przed zastosowaniem PVP-J wynosiła 35,21, po upływie trzech miesięcy zmniejszyła się do 31,51, a po zakończonym cyklu leczenia po sześciu miesiącach do 18,44 (ryc.6.). Wynika stąd, że w odniesieniu do wyjściowego pomiaru średnia wartość wskazań aparatu Diagnodent zmniejszyła się o 10% po upływie trzech miesięcy, a po sześciu o 48%. W przypadku zastosowania preparatu Duraphat w odniesieniu do stanu wyjściowego uzyskano spadek wartości średniej fluorescencji z wartości 33,44 przed leczeniem do 30,86 po trzech miesiącach i 27,84 po sześciu miesiącach (ryc.7). Oznacza to, że po 3 miesiącach w połowie prowadzonych badań w odniesieniu do wartości wyjściowej spadek wskazań aparatu był zbliżony do wyników uzyskanych po stosowaniu PVP-J i wyniósł 8% (2% mniej vs. PVP-J ) ale już po zakończonym leczeniu był znacznie niższy w przypadku stosowania preparatu Duraphat, gdyż osiągnął jedynie 17% (31 % mniej vs. PVP-J). Na podstawie zastosowanego testu bakteriologicznego CRT bacteria identyfikującego bakterie SM i LB wykazano, że przed rozpoczęciem leczenia dodatni wynik miana kolonii większy niż 105 CFU/ml występował u większości dzieci w przypadku SM-u 87,9%, a LB u 84,8% po zakończeniu leczenia obie wartości uległy obniżeniu o ponad połowę odpowiednio do 24,2% i 18,2% (ryc.8). Zarówno pacjenci objęci leczeniem jak i ich rodzice w 100% zaakceptowali metodę leczenia z zastosowaniem PVP-J.

Dyskusja

Przeprowadzone badanie wyraźnie wykazało skuteczność preparatu PVP-J w leczeniu próchnicy wczesnej. Jodowany powidon powinien być stosowany u pacjentów z prawidłowymi nawykami higienicznymi i dietetycznymi. Postępowanie lecznicze w próchnicy wczesnej sprawia duże trudności z powodu grupy wiekowej pacjentów o szczególnych wymaganiach. u większości dzieci wizyta w gabinecie stomatologicznym jest związana z uczuciem lęku, który uniemożliwia właściwą współpracę z lekarzem i wykonywanie skutecznych zabiegów. Zaplanowane leczenie powinno być poprzedzone wizytą adaptacyjną, a następnie przebiegać w możliwie krótkich ustalonych procedurach leczenia. Zaufanie małego pacjenta wzrośnie, gdy wizyty nie będą kojarzone z bólem, a każdy skutecznie przeprowadzony zabieg będzie zakończony pochwałą i zaproszeniem do dalszej współpracy. Dlatego właśnie priorytetem jest stosowanie u dzieci nieinwazyjnych i krótkich zabiegów stomatologicznych do jakich można zaliczyć zastosowanie PVP-J w leczeniu zmian próchnicy wczesnej. Metoda ta poprzez częste kontakty z lekarzem pozwala również na stopniowe przyzwyczajenie pacjenta do akceptacji zabiegów wykonywanych w obrębie jamy ustnej. Badania Amin i wsp. dotyczące stosowania jodyny powidonowej na płytkę bakteryjną u 25 dzieci w wieku od 2 do 7 lat ze zmianami próchnicowym w okresie 6 miesięcy wykazały znaczące zmniejszenie kolonii Streptococcus mutans i u żadnego z pacjentów nie powstał nowy ubytek próchnicowy. Metoda leczenia również została zaakceptowana zarówno przez pacjentów jak i ich rodziców [2].



Z szeroko prowadzonych badań dotyczących czynników ryzyka wpływających na częstość i intensywność próchnicy wynika, że najbardziej istotnymi są: przedłużone karmienie butelką powyżej pierwszego roku życia, zasypianie z butelką, brak higieny jamy ustnej oraz bardzo wczesne ząbkowanie. Dodatkowo karmienie „na żądanie” a szczególnie karmienie nocne powodują, że pożywka jest bez przerwy dostarczana bakteriom próchnicotwórczym. Bezpośrednią drogą zakażenia patogenną florą bakteryjną jest nawyk oblizywania przez osobę opiekującą się dzieckiem smoczków i łyżeczek (transmisja pionowa). Berkowitz i wsp. zauważyli, że szczepy Streptococcus salivarius zapoczątkowujące proces próchnicowy pojawiają się w jamie ustnej noworodka już po 18 godzinach od narodzin i w większości pokrywają się ze szczepami bakterii izolowanymi od matki [4,15,21]. Znane są również doniesienia że, wykazano identyczne genotypy bakterii u dzieci uczęszczających do tego samego żłobka, szkoły czy też wychowujących się w obrębie jednej rodziny (transmisja pozioma) [10]. Miejscem kolonizacji bakterii jest przede wszystkim powierzchnia zębów pokryta błonką nabytą (acquired pellicle). Ostatnio prowadzone badania wykazały, że w bezzębnej jamie ustnej Streptococcus mutans zasiedla brodawki języka, co obaliło wcześniejsze teorie o kolonizacji przez te bakterie jedynie twardych tkanek zęba. Bezpośrednio do rozpoczęcia procesu próchnicowego przyczynia się płytka nazębna na powierzchniach zębów mlecznych, obecna z powodu nie wykonywania właściwych zabiegów higienicznych w jamie ustnej. Nie leczona próchnica wczesna prowadzi do złego stanu zdrowia jamy ustnej małego dziecka, gdy zmiany próchnicowe dotyczą całych grup zębów często już towarzyszą im procesy zapalne miazgi i czynne przetoki w przedsionku, a również braki zębowe przede wszystkim w górnym łuku zębowym. Przedwczesna utrata górnych siekaczy mlecznych uniemożliwia prawidłową wymowę, zmniejsza skuteczność żucia i powoduje wykształcenie nieprawidłowych nawyków językowych z następującym zgryzem otwartym. Brak przednich zębów jest również problemem estetycznym i psychologiczno-społecznym, co bezpośrednio wpływa na wyobcowanie dziecka z grupy rówieśniczej, a w następstwie na jego niską samoocenę i brak sukcesów już w najwcześniejszych latach edukacji szkolnej. Konsekwencją przedwczesnej utraty zębów bocznych natomiast jest utrudnienie żucia, obniżenie zwarcia, zmiana rysów i estetyki twarzy, a w późniejszym etapie wady zgryzu [9,11]. Dlatego przeciwdziałanie próchnicy wczesnej jak i jej leczenie nie ogranicza się do skutków zauważalnych jedynie w jamie ustnej. Leczenie i zapobieganie próchnicy wczesnej wymaga postępowania wielopłaszczyznowego związanego z utrzymywaniem właściwej higieny jamy ustnej, diety przeciwpróchnicowej, stosowaniem past do zębów zawierających fluor a przypadku pierwszych zmian tej choroby zastosowania Povidone-Iodine działającego specyficznie na główne patogeny odpowiedzialne za ich rozwój. Prawidłowa współpraca lekarza z opiekunami dziecka w czasie terapii powidonowej, oparta na przekazaniu im wiedzy z zakresu edukacji prozdrowotnej dotyczącej zdrowia jamy ustnej, kształtowaniu właściwych zachowań sprzyjających hamowaniu zapadalności na chorobę próchnicową zapewni optymalizację leczenia próchnicy wczesnej i jednocześnie kształtuje właściwe relacje z lekarzem stomatologiem podczas dalszego leczenia.


Wnioski

Uzyskane wyniki wskazują na przydatność 0,5% Povidone-Iodine w leczeniu próchnicy wczesnej u dzieci.

Jodowany powidon powinien być stosowany u pacjentów z prawidłowymi nawykami higienicznymi i dietetycznymi.

Piśmiennictwo

1. American Academy of Pediatric Dentistry. Guideline on infant oral health care. Pediatr. Dent. 2002, 24, 7: 47.

2. Amin M.S., Harrison R.L., Benton T.S., Roberts M., Weinstein P.: Effect of povidone – iodine on Streptococcus mutans in children with extensive dental caries. Pediatr. Dent. 2004, 26: 5 -10.

3. Baginska J.: Próchnica wczesna – problem nie tylko stomatologiczny. Nowa Stomatologia, 2004, 3, 29: 128 - 132.

4. Berkowitz R. J.: Causes, treatment and prevention of early childhood caries: a mikrobiologie perspective. J. Can. Dent. Assos. 2003, 69,5: 3004 - 3007.

5. Berkowitz R.J., Jordan H.V.: Similarity of bacteriocins of Streptococcus mutans from mother and infant. Arch. Oral. Dent. Assoc., 2003, 69, 5: 304 - 307.

6. Dasanayake A. P., Rossman J. M., Caufield P. W., Butts J. T.: Distribution and determinations of mutans Streptococci among African – American children and association with selected variables. Pediatr. Dent. 1995, 17: 192 - 198.

7. Drury T. F., Horowitz A. M., Ismail A. I., Haertens M. P., Rozier R. G., Sewitz R. H.: Diagnosing and reporting early childhood caries for research purposes. J. Public Health Dent. 1999, 59:192 - 197.

8. Grzesiak I.: Wieloczynnikowa analiza uwarunkowań próchnicy wczesnej u dzieci. Praca doktorska. AM, Wrocław 2004.

9. Januszewicz P., Adamowicz - Klepalska B., Wochna - Sobańska M., Piontek E., Radzikowski A.: Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie pediatrii oraz konsultanta krajowego w dziedzinie stomatologii dziecięcej dotyczące promocji zdrowia jamy ustnej, profilaktyki i edukacji prozdrowotnej w wieku rozwojowym. Warszawa, 2000, 1-6: 14 - 21.


10. Kaczmarek U.: Aspekt bakteryjny próchnicy zębów mlecznych. Dent. Med. Prob. 2004, 41, 3: 509 - 514.

11. Książyk J.: Karmienie naturalne a rozwój. Nowa Pediatria, 2002, 3, 30:11 - 14.

12. Kunisada T., Yamada K., Oda S., Hara O.: Investigation of the efficacy of povidone – iodine against antiseptic – resistant species. Dermatol. 1997, 195: 4 - 18.

13. Lanker - Klossner B., Widmem H. R., Frey F.: Nondevelopment of resistance by bacteria during hospital use of povidone – iodine. Dermatol. 1997, 195:10 - 13.

14. Lisiecka K.: Możliwości współczesnej profilaktyki próchnicy u polskich dzieci. Twój Magazyn Medyczny, 2002, 3: 23 - 27.

15. Moss S.J.: The relationship between diet, saliva and baby bottle tooth decay.

International Dental Journal 1996, 46, 1: 339 - 402.

16.Olczak - Kowalczyk D.: Ocena stanu higieny jamy ustnej i uzębienia u dzieci warszawskich w wieku od 3 do 7 roku życia. Nowa Stomatologia, 2001, 4: 13 - 21.

17. Trykowski J.: Optymalna fluorowa profilaktyka próchnicy zębów w Polsce. Czas. Stomat., 2005, LVIII, 6: 436 - 449.

18. Schreier H., Erdos G., Reimer K., Konig W.: Molecular effect of povidone – iodine on relevant microorganisms: An electron – microscopic and biochemical study. Dermatol. 1997, 195: 111 - 117.

19. Szczepańska J.: Prognozowanie występowania próchnicy u dzieci w oparciu o wieloaspektową analizę czynników ryzyka - część I. Nowa Stomatologia, 2001, 4: 3 -11

20. Szpringer - Nodzak M.: Badanie czynników etiologicznych próchnicy wczesnej u dzieci z uzębieniem próchnicowym. Nowa Stomatologia, 1997, 3: 3 - 8.

21.Wal - Motecka A., Stańczak-Sionek D., Sosnowska-Boreszko A.: Problem prognozowania próchnicy wczesnej u dzieci - doniesienie wstępne. Nowa Stomatologia, 1999,1 - 2: 7 - 10.

22. Wierzbicka M., Zawadziński M., Pierzynowska E., Stryżycka I., Dybiżańska E., Iwanicka – Frankowska E.: Ogólnokrajowy Monitoring Zdrowia Jamy Ustnej i Jego Uwarunkowań. Polska 2002, Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2002.




Ryc. 1. Porównanie liczby puw/z w grupie 33 dzieci przed i po leczeniu PVP-J oraz wynik testu Wilcoxona (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).

Ryc. 2. Porównanie liczby p/z w grupie 33 dzieci przed i po leczeniu PVP-J oraz wynik testu Wilcoxona (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).


Ryc. 3. Porównanie liczby u/z i w/z w grupie 33 dzieci przed i po leczeniu PVP-J oraz wynik testu znaków (różnica nieistotna statystycznie p > 0,05).


Ryc. 4. Porównanie wskaźnika OHI w grupie 33 dzieci przed i po leczeniu PVP – J oraz wynik testu Wilcoxona (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).

Ryc. 5. Porównanie wskaźnika API w grupie 33 dzieci przed i po leczeniu PVP-J oraz wynik testu Wilcoxona (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).


Ryc. 6. Porównanie wartości pomiarowej wzbudzonej fluorescencji zmian próchnicowych w grupie 33 dzieci przed leczeniem PVP-J, po 3 miesiącach i po leczeniu oraz wynik nieparametrycznej analizy wariancji (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).

Ryc. 7. Porównanie wartości pomiarowej wzbudzonej fluorescencji zmian próchnicowych w grupie 33 dzieci przed leczeniem PVP-J, po 3 miesiącach i po leczeniu preparatem Duraphat oraz wynik nieparametrycznej analizy wariancji (różnica istotna statystycznie na poziomie p < 0,001).


Ryc. 8. Liczba dzieci w podgrupach różniących się wynikami testu na obecność bakterii SM i LB i etapem leczenia PVP – J oraz wynik testu chi-kwadrat (różnice istotne statystycznie na poziomie p < 0,001).




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna