Zintegrowana strategia rozwoju obszarów wiejskich partnerstwa „ŚLĘŻanie” Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich gminy Dzierżoniów – Marcinowice – Mietków – Niemcza Sobótka



Pobieranie 0.66 Mb.
Strona1/7
Data10.05.2016
Rozmiar0.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7


ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PARTNERSTWA „ŚLĘŻANIE”



Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich
gminy

Dzierżoniów – Marcinowice – Mietków – Niemcza - Sobótka

A. Założenia i opis metody pozyskiwania informacji oraz analizy danych. 91

B. Zakres informacji i struktura problematyki. 91

C. Charakterystyka przedstawicieli społeczności lokalnej biorących udział w konsultacjach 92

D. Uwagi na temat przebiegu rozmów. 92

E. Warunki realizacji celów wspomagających wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich na terenie gmin Ślężańskich. 93

1. Mieszkańcy 94

2. Władze gminne 95

F. Przeszkody na drodze realizacji celów wspomagających wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich na terenie gmin ślężańskich 97

1. Mieszkańcy 97

2. Władze gminne 98

G. Mocne strony społeczności lokalnych i władz gminnych realizujących cele wspomagające wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich na terenie gmin Ślężańskich. 99



Wstęp

Prezentowany poniżej dokument Zintegrowanej Strategii Rozwoju Obszarów Wiejskich Partnerstwa Ślężanie jest efektem wielomiesięcznej pracy planistycznej wykonanej przez liderów wiejskich społeczności lokalnych gmin Dzierżoniów, Marcinowice, Mietków, Niemcza i Sobótka. Proces jej opracowywania został tak zaplanowany i zrealizowany, aby w możliwie największym stopniu odzwierciedlał autentyczne potrzeby i interesy mieszkańców terenów wiejskich naszego partnerstwa, odpowiadał na problemy tego obszaru, z uwzględnieniem specyfiki Pilotażowego Programu Leader+, i był powiązany z możliwościami realizacji celów i projektów, jakie zostały wskazane w trakcie wielu spotkań i warsztatów planowania strategicznego.



Grupa Robocza Partnerstwa Ślężanie zdecydowała się podjąć ryzyko przeprowadzenia wszystkich stadiów planistycznych w oparciu o metodę polegającą na maksymalnym uspołecznieniu tego procesu. Uznaliśmy, iż kluczem do długofalowego sukcesu naszego pomysłu jest zmiana w mentalności polegająca na powolnym wzmacnianiu wszystkich, nawet najmniejszych inicjatyw społecznych pojawiających się na naszym terenie. Do niezbędnego minimum zredukowano udział ekspertów zewnętrznych. Tak skonstruowana metoda miała sprzyjać:

  • aktywizacji i integracji społeczności lokalnych, co w warunkach ich daleko zaawansowanego kryzysu nie jest zadaniem banalnym,

  • ścisłemu powiązaniu tworzenia strategii z dynamiczną procedurą budowy autentycznej partnerskiej organizacji, rozumianej jako instytucjonalizacja współpracy między trzema sektorami,

  • uczeniu się przez uczestników partnerstwa, rozumianym jako nabywanie i rozwijanie umiejętności i kompetencji osobistych, profesjonalnych i społecznych niezbędnych dla kształtowania poczucia odpowiedzialności za podjęte w trakcie pracy deklaracje i zobowiązania,

  • optymalnemu informowaniu i promowaniu idei Leadera+ wśród mieszkańców naszego terenu.

Przedstawiony zapis strategii nie rodził się w zaciszu gabinetów, dlatego jest rzetelnym odwzorowaniem autentycznego procesu społecznego. Stąd momentami „chropowatość” jej sformułowań i przytaczanych materiałów. Zastosowana w całym procesie metoda począwszy od badań społecznych, diagnozy problemów lokalnych, analizy strategicznej, poprzez etap definiowania wizji, celów strategicznych i operacyjnych a skończywszy na ustaleniu kryteriów i opracowaniu listy działań i zadań została zaakceptowana przez mieszkańców i była praktycznym dowodem, iż filozofia Programu Leader+ trafia w zapotrzebowanie jednostek, środowisk i zbiorowości społecznych Partnerstwa Ślężanie.



  1. Charakterystyka LGD jako jednostki odpowiedzialnej za realizację ZSROW

Zintegrowana Strategia Rozwoju Obszarów Wiejskich dla Partnerstwa „Ślężanie” będzie realizowana przez Stowarzyszenie „Ślężanie - Lokalna Grupa Działania” zarejestrowanego w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu Wydział VI Gospodarczy na mocy postanowienia z dnia 10 marca 2006 roku.


Stowarzyszenie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej pod numerem oooo252661
Siedziba Stowarzyszenia: Sobótka, Rynek 1 55-050 Sobótka, woj. Dolnośląskie
Statut Stowarzyszenia został sporządzony w dniu 11.01.2006 roku.
Organem sprawującym nadzór jest: Starosta Powiatu Wrocławskiego
Postanowienie sądu o rejestracji Stowarzyszenia znajduje się w załączniku 1.
Stowarzyszenie jest Stowarzyszeniem osób fizycznych, jednak mogą do niego przystępować również osoby prawne, jako członkowie wspierający. Rozszerzanie Stowarzyszenia o nowych członków odbywa się w drodze złożenia deklaracji o przystąpieniu do Stowarzyszenia, która jest rozpatrywana przez zarząd Stowarzyszenia. W myśl statutu zarząd jest organem upoważnionym do przyjmowania nowych członków do Stowarzyszenia. Obecnie trwa nabór członków do Stowarzyszenia. W tym celu kandydaci składają deklaracje członkowskie w siedzibie Stowarzyszenia lub na ręce pełnomocników w urzędach gmin biorących udział w programie.
Potencjał administracyjny Stowarzyszenia bazuje na przychylności gmin tworzących partnerstwo. W składzie LGD znalazły się osoby, które przeszły cykl szkoleń pod nazwą „Rozwój Partnerstw Typu Leader w Polsce Południowo-Zachodniej”. Zaświadczenia o ukończeniu kursu posiadają:

  1. Elżbieta Pasławska – doświadczony pracownik samorządowy, członek zarządu Stowarzyszenia;

  2. Jacek Kacperski – pracownik samorządowy, koordynator Schematu I projektu Leader+ dla Stowarzyszenia Gmin Ślężańskich;

  3. Dariusz Jagieła – członek komisji rewizyjnej Stowarzyszenia LGD „Ślężanie”;

  4. Jadwiga Mierzwa –doświadczony pracownik samorządowy

Struktura władz Stowarzyszenia i kompetencje poszczególnych członków zawarte są w tabeli 1.





Tabela 1: Władze Stowarzyszenia „Ślężanie – Lokalna Grupa Działania”




dane osobowe

podmiot delegujący

adres zamieszkania, telefon, e-mail

Zakres odpowiedzialności w LGD

Doświadczenie

Kwalifikacje

1

Eugeniusz Zbigniew Cieleń

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



Stary Zamek ul. Centralna 33, 55-050 Sobótka;

UMiG Sobótka, Sobótka Rynek 1, 55-050 Sobótka, tel. 071/31620043



Prezes zarządu

Burmistrz

Miasta i Gminy Sobótka, 2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich



mgr inż. rolnictwa

2

Waldemar Zygmunt Budzyński

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



ul. Wesoła 29, 58-100 Świdnica:

UG Marcinowice ul. Tuwima 2, 58-124 Marcinowice

tel. 074/8585226


Wiceprezes zarządu

Wójt Gminy Marcinowice, 2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich

mgr ekonomiki przemysłu

3

Regina Małgorzata Ozga

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



Borzygniew ul. Główna 8

UG Mietków, ul. Kolejowa 22a, 55-081 Mietków

tel. 071/3168184


Skarbnik

Skarbnik Gminy Mietków,2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich

średnie ekonomiczne o kierunku finanse i rachunkowość

4

Elżbieta Marta Pasławska

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



ul. Świdnicka 23/3, 55-050 Sobótka;

UMiG Sobótka, Sobótka Rynek 1, 55-050 Sobótka, tel. 071/31620043



Członek zarządu

2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich

Inspektor ds. kultury, sportu, turystyki, promocji współpracy z zagranicą, zdrowia; pełnomocnik burmistrza ds. problemów uzależnień



średnie ogólne

5

Dariusz Walendowski

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



Włóki 83

58-203 Dzierżoniów

UG Dzierżoniów, ul. Szkolna 14, 58-200 Dzierżoniów

tel. 074/8315462



Członek zarządu

wójt gminy Dzierżoniów, 2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich

wyższe, mgr historii,

ukończone studia podyplomowe w zakresie:

- zarządzanie jednostkami gospodarczymi,

- zarządzanie i marketing,

- funkcjonowanie firm i samorządu terytorialnego w warunkach Unii Europejskiej,

- finanse i bankowość



6

Izabela Zamirska –Rajek

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

partner społeczny



UMiG Niemcza

Rynek 10


58-230 Niemcza

Członek zarządu

Starszy specjalista ds. informacji, 2 lata pracy w Stowarzyszeniu Gmin Ślężańskich

mgr


filologii


Na obecnym etapie realizacji projektu Stowarzyszenie „Ślężanie - Lokalna Grupa Działania” znajduje się w fazie organizacji. Obecne władze stanowią członkowie założyciele Stowarzyszenia. Planowane Walne Zgromadzenie Członków dokona wyboru nowych władz.


Władze stowarzyszenia „Ślężanie – Lokalna Grupa Działania” są na obecnym etapie delegowani przez Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich. Ich osobiste kwalifikacje zostały ujęte w tabeli 1. Tabela 2 przedstawia dotychczasowe doświadczenie podmiotu delegującego członków LGD – Stowarzyszenia Gmin Ślężańskich, które zostało powołane w celu zainicjowania współpracy gmin Ślężańskich w ramach programu Leader+ i w krótkim czasie zdołało zorganizować przedsięwzięcia, dzięki którym idee Leadera+ i współpracy gminnej są upowszechnianie wśród mieszkańców obszaru ZSROW.


Tabela 2. Doświadczenie podmiotów delegujących w realizacji projektów na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

Lp.

Nazwa podmiotu delegującego

Siedziba, telefon, e-mail

Doświadczenie

1.

Stowarzyszenie Gmin Ślężańskich

Sobótka Rynek 1, 55-050 Sobótka, tel. 071/3162043

e-mail:


urzad-sobotka@sobotka.pl

sobotka_sleza@wp.pl

sobotka_sleza@sobotka.pl


  • Realizacja Schematu I w ramach Pilotażowego Programu Leader+;

  • Organizacja corocznego Turnieju Gmin Ślężańskich;

  • Organizacja imprezy „Tradycja Stołu Wielkanocnego” w Marcinowicach;

  • Organizacja imprezy „Pod Ślężą Śpiewanie”.



  1. Diagnoza obszaru objętego ZSROW




    1. Obszar realizacji strategii – charakterystyka ogólna

Lokalna Grupa Działania „Ślężanie” działa na terenie Stowarzyszenia Gmin Ślężańskich, które obejmuje pięć gmin skupionych wokół masywu góry Ślęży. Są to:



  • Gmina wiejska Dzierżoniów (5020202052), (0202052),

  • Gmina wiejska Marcinowice, (5020119052), (0219052),

  • Gmina wiejska Mietków (5020323062), (0223062),

  • Gmina miejsko-wiejska Niemcza (5020102073), (02020733),

  • Gmina miejsko-wiejska Sobótka (5020323073), (0223073).

Leżą one w środkowej części województwa dolnośląskiego w odległości ok. 35 km na południowy zachód od Wrocławia na terenie powiatów dzierżoniowskiego, świdnickiego i wrocławskiego. Teren partnerstwa przecinają dwie drogi o znaczeniu międzynarodowym łączące stolicę województwa dolnośląskiego z Republiką Czeską. W ich widłach leży Masyw Ślęży, który wyróżnia i łączy gminy skupione w partnerstwie. Północną granicę Partnerstwa wyznacza autostrada A4, południową - Sudety.

Administracyjnie Stowarzyszenie leży na obszarze 3 powiatów:



  • dzierżoniowskiego – gminy Dzierżoniów i Niemcza,

  • świdnickiego – gmina Marcinowice

  • wrocławskiego – gminy Mietków i Sobótka.

Gmina Mietków sąsiaduje od strony północno-zachodniej z powiatem średzkim, natomiast gmina Niemcza sąsiaduje z powiatami ząbkowickim i strzelińskim. Wokół gmin stowarzyszonych położone są gminy:

Kąty Wrocławskie, Kobierzyce, Jordanów Śląski, Łagiewniki, Kondratowice, Ciepłowody, Piława Górna, Bielawa, Pieszyce, Świdnica oraz Żarów.

Korzystne położenie geograficzne, w bliskim sąsiedztwie stolicy Dolnego Śląska – Wrocławia oraz Dzierżoniowa, Świdnicy i Wałbrzycha, stawia przed Partnerstwem szansę wykorzystania jego unikatowych walorów krajobrazowych, kulturowych, historycznych i przyrodniczych.



      1. Zasięg terytorialny i uwarunkowania geograficzne

Obszar Partnerstwa jest położony na styku Równiny Wrocławskiej, Równiny Świdnickiej i Przedgórza Sudeckiego.

Partnerstwo zajmuje terytorium o łącznej powierzchni 528 km², na którym leżą 84 wsie i 2 miasta – Niemcza i Sobótka. Największa, pod względem zajmowanego obszaru, jest gmina Dzierżoniów (142 km²), najmniejsza Niemcza (72 km²). Podział administracyjny obrazuje tabela 3.



      1. Ukształtowanie terenu

Obszar Partnerstwa obejmuje południowe krańce Równiny Wrocławskiej, zachodnią część Równiny Świdnickiej oraz północne rejony Przedgórza Sudeckiego i charakteryzuje się bardzo zróżnicowaną rzeźbą terenu.

Północna część Partnerstwa leży na granicy makroregionów Niziny Śląskiej i Przedgórza Sudeckiego (wg. podziału J. Kondrackiego). Gminy Mietków i Marcinowice położone są na Równinie Świdnickiej, która jest niższą częścią Przedgórza Sudeckiego. Przeważają tu wysokości 200-230 m n.p.m. Równinę przecina dolina rzeki Bystrzycy. Podłoże geologiczne doliny tworzą skały metamorficzne, na których występują urodzajne gleby pszeniczno-buraczane. W latach osiemdziesiątych XX w. na rzece wybudowano zaporę tworząc zbiornik wodny nazywany Jeziorem lub Zalewem Mietkowskim o powierzchni 9,2 km² i pojemności 65 mln m³. Jest to największy akwen wodny woj. dolnośląskiego.
Centralną część obszaru zajmuje Masyw Ślęży o powierzchni 160 km². Jest on zaliczany do kategorii gór niskich. Charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem geologicznym, składa się ze skał gabrowych, granitów, amfibolitów i serpentynitów. Najwyższe kulminacje masywu stanowią: Ślęża (718 m n.p.m.), Wieżyca (415 m n.p.m.), Stolna (371 m n.p.m.), Gozdnica (316 m n.p.m.), Radunia (573 m n.p.m.). W obszarze masywu występują również mniejsze formacje, jak Wzgórza Kiełczyńskie (461 m n.p.m.) i Oleszeńskie (388 m n.p.m.). W dolnych partiach masywu istnieje wiele kamieniołomów, z których część ma charakter historyczny, a część jest nadal eksploatowana. Na terenie masywu funkcjonuje Ślężański Park Krajobrazowy.

Masyw Ślęży rozciąga się na gminy Sobótka, Marcinowice, Dzierżoniów, Łagiewniki (poza partnerstwem), Świdnica (poza partnerstwem) i Jordanów (poza partnerstwem). Tereny otaczające Ślężę są atrakcyjnym rejonem turystycznym dla mieszkańców Wrocławia, Świdnicy oraz Dzierżoniowa i Wałbrzycha.


Południowo-wschodnią granicę Partnerstwa wyznacza pasmo Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich rozciągających się pomiędzy Niziną Śląską i Sudetami. Wyróżniają się bardzo złożoną budową geologiczną – występują tu łupki krystaliczne, sjenity, serpentynity, magnezyty, wapienie krystaliczne i wiele innych. Wzgórza dzielą się na kilka mniejszych formacji (mikroregionów), z których na terenie Partnerstwa znajdują się Wzgórza Gumińskie (najwyższy szczyt – Gontowa 377 m n.p.m.), Krzyżowe (najwyższy szczyt - Zamkowa Góra 407 m n.p.m.) oraz Dębowe (najwyższy szczyt - Ostra Góra 362 m n.p.m.). W ukształtowaniu powierzchni zaznaczają się pasma wzniesień i obniżeń, którymi płyną rzeki Ślęza i Mała Ślęza. Malowniczość wzgórz i ich walory turystyczne spowodowały, że stanowią one obecnie Obszar Chronionego Krajobrazu.
W południowo-zachodniej części obszaru Partnerstwa (gmina Dzierżoniów) leży Kotlina Dzierżoniowska będąca częścią Obniżenia Przedsudeckiego. Dominują tu formy pochodzenia lodowcowego, moreny i wysoczyzny płaskie i faliste. Południowo-zachodnia cześć gminy Dzierżoniów znajduje się na obszarze masywu Sudetów Środkowych. Kotlina Dzierżoniowska to rodzaj rowu tektonicznego wypełnionego piaskami i glinami czwartorzędowymi z urodzajnymi glebami. Od strony południowo-zachodniej sąsiaduje z uskokiem sudeckim, którego graniczne formacje stanowią Pogórze Wałbrzyskie i Góry Sowie. Od północnego-wschodu Kotlinę otaczają Masyw Ślęży i Równina Świdnicka. W obrębie Kotliny występują gnejsy warstewkowe i warstewkowo-oczkowe oraz migmatyty. Tworzą one liczne pasma wzniesień, do których zaliczamy Wzgórza Bielawskie, Gilowskie, Krzyżowe i Krzczonowskie. Na podłożu skalnym zalegają utwory trzecio i czwartorzędowe oraz osady napływowe niesione przez Piławę i jej dopływy.


    1. Uwarunkowania przyrodnicze



      1. Warunki klimatyczne

Klimat na terenie Partnerstwa jest typowy dla obszaru Dolnego Śląska, gdzie mieszają się cechy klimatu oceanicznego kontynentalnego i górskiego. Jest to klimat ciepły, łagodny, o umiarkowanej wilgotności. Przeważają wiatry zachodnie i południowo-zachodnie. Średnia temperatura w skali roku wynosi 8ºC. Najniższe temperatury notuje się w styczniu, najwyższe w lipcu. Średnioroczne opady wynoszą około 700 mm, maksymalne opady notuje się w lipcu, minimalne w styczniu. Wilgotność powietrza jest umiarkowana i sprzyja wegetacji roślin. Okres wegetacyjny wynosi 220 dni.

Masyw Ślęży wznoszący się 500 m ponad poziom terenu Partnerstwa wyróżnia się specyficznymi warunkami klimatycznymi. Suma opadów jest tu wyższa od przeciętnej (770 mm), temperatury nieznacznie niższe a pokrywa śniegowa zalega dłużej niż na pozostałych obszarach. Latem występują tu również częste burze.

Odmienna jest charakterystyka klimatu Gór Sowich, gdzie średnioroczna temperatura wynosi od 4,5 do 6,6ºC, a suma opadów waha się od 700 do 1200 mm w zależności od wysokości.




      1. Gleby

Ze względu na znaczne zróżnicowanie terenu obszar Partnerstwa charakteryzuje się dużą różnorodnością gleb. W gminach Mietków, Marcinowice i Dzierżoniów położonych w dolinach rzek i na terenach nizinnych dominują dobre i bardzo dobre gleby czarne, brunatne oraz płowe należące do wyższych klas bonitacyjnych – I i II. Jednak na pozostałym obszarze dominują gleby klas IIIa, IIIb i IV. Są to kompleksy wykorzystywane przez rolnictwo pozwalające na uprawę pszenicy. Obok nich występują również gleby średnie lekkie powstałe na piaskach gliniastych i glinach lekkich różnego typu, są to obszary pozwalające na uprawy żyta, jęczmienia, kukurydzy i ziemniaków.

Spotyka się tutaj również mady (głównie w dolinach rzek), w większości wykorzystywane jako użytki zielone.

W gminach o górzystym ukształtowaniu terenu (Sobótka, Niemcza) występują gleby lżejsze, bielicowe.

Klasy bonitacyjne gleb w poszczególnych gminach przedstawia tabela 4.




      1. Bogactwa naturalne

Ze względu na bardzo złożoną budowę geologiczną na terenie Partnerstwa występują liczne pokłady kopalin wykorzystywanych w budownictwie, przemyśle hutniczym, ceramicznym, tworzyw sztucznych i materiałów ogniotrwałych.


Gmina Mietków obfituje w złoża kruszywa naturalnego, z których trzy (Domanice, Proszkowice i Mietków) są aktualnie eksploatowane.
W gminie Marcinowice wydobywa się granity ze złóż położonych w Chwałkowie i Goli Świdnickiej oraz pomiędzy Kraskowem i Gołaszycami, na granicy gmin Marcinowice i Żarów. W północno-zachodniej części gminy w okolicach wsi Krasków eksploatowane są złoża kwarcu żyłowego, żelazo-krzemu oraz materiałów ogniotrwałych. W gminie istnieją też udokumentowane złoża kaolinu, dotychczas nieeksploatowane.
Na terenie gminy Sobótka wydobywa się serpentynity ze złoża w Nasławicach oraz granity w postaci bloków oraz kruszywa z trzech złóż w Sobótce Zachodniej. W gminie leżą tereny, na których znajdują się złoża serpentynitów w Świątnikach i Przemiłowie, jednak obecnie nie są one eksploatowane. W okolicach Chwałkowa znajdują się również nieeksploatowane złoża kwarcu, a we wsi Kunów złoże amfibolitu i gabra średnioziarnistego ciemnozielonego. W pobliżu wsi Przezdrowice występują również złoża gliny.
W gminie Dzierżoniów występują następujące złoża kruszyw naturalnych i kamieni budowlanych:

  • gnejsów w Mościsku,

  • amfibolitów w Dobrocinie i Piławie Górnej,

  • migmatytów w Piławie Górnej.

Jedynie złoża w Piławie są okresowo eksploatowane, jednak nie leżą one w całości na terenie gminy Dzierżoniów. Obok złóż kamieni występują również złoża piasków i żwirów w Książnicy oraz Dobrocinie. Wydobycie prowadzone jest jedynie w złożu Książnica Wschód.
Na terenie Gminy Niemcza wydobywa się sjenit ze złoża w Guminie. Wystepują tu również:

  • bazalt w rejonie Gilowa i Goli Dzierżoniowskiej;

  • sejnidioryt w rejonie Przerzeczyna Zdroju;

sjenit w rejonie Nowej Wsi Niemczańskiej.



      1. Lesistość

Obszar Partnerstwa nie odbiega znacząco od szaty roślinnej Dolnego Śląska, a lasy stanowią bez mała 15% jego obszaru. Najbardziej zalesione są gminy Sobótka i Niemcza, co jest uwarunkowane górzystą rzeźbą terenu. Pozostałe gminy mają charakter rolniczy, a lasy nie przekraczają 13% ich powierzchni.

Lasy i grunty leśne na terenie Partnerstwa obrazuje tabela 5.

Skupiska leśne na terenie Partnerstwa znajdują się głównie w dolinach rzek oraz na wzniesieniach i szczytach górskich. Na terenach nizinnych dominują lasy mieszane, wilgotne, w których przeważają dąb, jesion, olsza, świerk, jawor, wiąz, grab, oraz topola. W warstwie krzewów występują jeżyny, dereń siwa, w runie rosną: ziamopton wiosenny, złoć żółta, czartawa pospolita oraz rzeżucha gorzka.

Inny typ stanowią pospolite lasy jesionowo-olszowe. Runo leśnie stanowią tam pokrzywa zwyczajna, bodziszek cuchnący, niecierpek pospolity, kuklik zwisły, kuklik pospolity, jasnota plamista i inne. W południowej części gminy Dzierżoniów na terenie Parku Krajobrazowego Gór Sowich występują lasy górskie i podgórskie, w których dominują drzewa iglaste, głównie świerkowe i świerkowo-sosnowe. Występują tu również modrzewie rzadziej jodły, buki i brzozy.


Na szczególną uwagę zasługują dwa kompleksy leśne. Pierwszy znajduje się na terenie Ślężańskiego Parku Krajobrazowego, drugi Parku Krajobrazowego „Dolina Bystrzycy”.
Stoki Ślęży porastają lasy zaliczane do typu mieszanych wyżynnych. Występują w nich dęby, a uzupełnieniem są sosny zwyczajne, świerki pospolite, jarzęby pospolite, modrzewie, klony i brzozy. W wyższych partiach spotyka się buczyny z licznymi wiekowymi okazami, które świadczą, że lasy te zachowały swój pierwotny charakter. Bogata jest również warstwa runa leśnego, a na szczególną uwagę zasługują łąki, na których występuje wiele gatunków chronionych. Należą do nich lilie złotogłów, storczyki, kruszczyki szerokolistne, czy paprocie serpentynitowe. Na terenie rezerwatu „Łąka Sulistrowicka” występują rzadkie gatunki roślin kwiatowych: zimowit jesienny, mieczyk dachówkowaty, mieczyk błotny goździk pyszny, czy pełnik europejski. Na terenie Parku występują też zatorfione łąki.

Faunę Parku tworzą liczne gatunki motyli, ptaków, ssaków oraz chrząszczy. Występuje tu również 13 gatunków ryb, w tym pstrągi potokowe. Wśród owadów na największą uwagę zasługują chronione gatunki motyli (paź królowej) oraz chrząszczy (biegacze). W Parku spotyka się również żaby trawne i moczarowe, ropuchy zwyczajne, traszki górskie i zwyczajne jaszczurki żyworodne i zwinki. Żyją tu także zaskrońce oraz rzadkie salamandry plamiste i padalce zwyczajne. W lasach Parku występują też liczne gatunki ptaków, wśród nich warto wymienić puchacza, sowy, orzechówki, dzięcioła dużego, kani rudej i kurki. Spośród ssaków na uwagę zasługują nietoperze (7 gatunków), gronostaje, kuny domowe, jeże oraz ryjówki.


Na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina Bystrzycy” występują bardzo cenne skupiska leśne porastające żyzne tereny podmokłe. Tworzą je graby, jesiony, lipy drobnolistne i dęby szypułkowe. Szczególnie wartościowe są również lasy wiązowo-jesionowe. Obok terenów leśnych na obszarze parku występują łąki i pola, gdzie rosną rzadkie gatunki: centuria pospolita, ostrożeń siwy, koniopłoch łąkowy. Do gatunków chronionych spotykanych na terenie Parku zaliczają się również: śnieżyczka przebiśnieg, konwalia majowa, kopytnik pospolity; krzewy – kruszyna pospolita i kalina koralowa. Całkowitej ochronie podlegają: szafirek drobnokwiatowy, śnieżyca wiosenna, storczyk - listera jajowata, wawrzynek wilczełyko, centuria pospolita oraz lilia złotogłów. Obecność rzeki sprawia, że na terenie Parku występują również cenne skupiska roślinności wodnej – lilii, rdestnicy pływającej i grążela żółtego. Natomiast tereny podmokłe zajmują szuwary, najbardziej rozpowszechnione są szuwar trzcinowy i szuwar pałki szerokolistnej, rzadsze szuwar oczeretowy i szuwar pałki wąskolistnej.

Na faunę Parku składają się głównie drobne ssaki owadożerne, jak krety, ryjówki. Bardzo rzadkim gatunkiem jest drapieżny gronostaj. W lasach „Doliny Bystrzycy” żyją też nietoperze.


Na szczególną uwagę zasługują jednak ptaki. Można tu spotkać ponad 200 gatunków chronionych. Zbiornik Mietkowski oraz lasy w dolinie Bystrzycy stanowią doskonałe tereny lęgowe dla gatunków wodnych i wodno-błotnych. Żyją tutaj niemal wszystkie gatunki tych grup występujące w Polsce, najrzadsze to: rybitwy białoczelne, mewy czarnogłowe, mewy pospolite, rybitwy zwyczajne, obok nich występują tu perkozy, łabędzie, płaskonosy, krzyżówki, czajki i wiele innych.

Zbiornik Mietkowski jest również siedliskiem wielu gatunków ptaków wędrownych gromadzących się podczas migracji. Zaliczamy do nich: gęsi zbożowe, gęsi białoczelne, krzyżówki, płaskonosy, cyraneczki, czy perkozy. Liczne siedliska ptaków spotyka się również na sąsiednim zbiorniku „Proszkowice”.

Ichtiofauna w Jeziorze Mietkowskim zdominowana jest przez gatunki pospolite, płocie, leszcze, kiełbie i okonie, ale dość licznie występują tu również gatunki drapieżne – szczupaki i sandacze.

Na terenie Partnerstwa można również spotkać wiele gatunków chronionych, które żyją poza granicami parków. Zaliczamy do nich bociany czarne, jeże zachodnie, traszki oraz wiele gatunków owadów.


Pod względem przyrodniczym na szczególną uwagę zasługuje Ogród Dendrologiczny Wojsławice w gminie Niemcza. Arboretum założone w drugiej połowie XIX wieku jest obecnie filią Ogrodu Botanicznego we Wrocławiu, dzięki czemu systematycznie się rozwija i powiększa swój obszar. Kolekcja obejmuje około 1500 gatunków roślin drzewiastych, wiele gatunków krzewów i roślin z rodziny wrzosowatych. Jednak na szczególną uwagę zasługuje kolekcja różaneczników (470 gatunków), która nadaje Wojsławicom szczególny charakter zwłaszcza w okresie kwitnienia (maj-czerwiec).

Kompleksy leśne Wzgórz Niemczańskich należą do lasów mieszanych i charakteryzują się dużą różnorodnością gatunkową. Najpopularniejsze są dęby, świerki, sosny i buki, ale występuje też jesion, lipa, olsza, jawor. W runie leśnym spotykamy chronione: bluszcz pospolity, wawrzynek wilczełyko, a w dolinie Potoku Gilowskiego lilię złotogłów. Wzgórza Gumińskie to teren występowania storczyków.

Faunę reprezentują ssaki: sarny, jelenie, dziki, zające, bobry, tchórze, łasice, kuny, wiewiórki oraz płazy i gady: zaskrońce, padalce, traszki i żaby. Gatunki te występują również na terenie pozostałych gmin partnerstwa.



      1. Zasoby wodne

Partnerstwo położone jest w lewobrzeżnym dorzeczu Odry, a w jego ramach w zlewni Bystrzycy i w niewielkiej części Ślęzy. Cechą charakterystyczną terenu jest występowanie małych cieków wodnych, w ramach których można wyróżnić dorzecza dopływów Bystrzycy:



  • Czarnej Wody i Potoku Sulistrowickiego w gminie Sobótka i częściowo w gminie Marcinowice,

  • Strzegomki w gminie Mietków,

  • Dryżyny, Sadowej i Wieprzówki w gminie Marcinowice,

  • Piławy w gminie Dzierżoniów,

oraz dorzecza dopływów Ślęzy:

  • Małej Ślęzy, Piekielnego Potoku i Karczowskiego Potoku w gminie Niemcza.

Dolina Bystrzycy jest ważnym obszarem ekologicznym. Szczególnie cenne są: wykształcone koryto i łożysko ze zróżnicowanymi brzegami, licznymi łachami i płyciznami, doskonale widoczny system terasowy oraz liczne starorzecza. Część starorzeczy jest silnie zabagniona, często porośnięta roślinnością wodolubną, inne, mocno podeschnięte służą jako pastwiska lub łąki kośne i stanowią doskonałe tereny lęgowe dla wielu gatunków ptaków. Walory turystyczne „Doliny Bystrzycy” pozostają w dużym stopniu niewykorzystane, co spowodowane jest głównie brakiem infrastruktury i szlaków turystycznych. W 1998 roku objęto ten obszar ochroną tworząc Park Krajobrazowy „Dolina Bystrzycy”.

Do cennych przyrodniczo terenów należy również zaliczyć dolinę Ślęzy z licznymi przełomami i odsłoniętymi formacjami skalnymi.

Dość specyficzne pod względem hydrologicznym są tereny gminy Dzierżoniów. Ich główną oś stanowi przebiegająca z południowego-wschodu na północny-zachód dolina Piławy. Większość obszaru gminy odwadniana jest przez jej prawobrzeżne dopływy. Jednak część gminy odwadniana jest przez potoki należące do zlewni Nysy Kłodzkiej oraz Ślęzy.


Obok rzek i cieków wodnych ważny element krajobrazu Partnerstwa stanowią zbiorniki wodne. Największy i najbardziej znane jest Jezioro Mietkowskie. Jest to sztuczny zbiornik retencyjny, utworzony w latach 80-tych o powierzchni 9,2 km² i pojemności 65 mln m³. Zalew jest największym zbiornikiem wodnym w województwie dolnośląskim. Na jego obrzeżach znajdują się żwirownie, natomiast wody obfitują w sandacze, szczupaki, okonie, liny, leszcze i płocie. Stanowią też ważne siedliska ptaków wędrownych. Wody zalewu są również wykorzystywane przez miłośników żeglarstwa i windsurfingu.
W pobliżu Zalewu Mietkowskiego pomiędzy miejscowościami Maniów i Proszkowice leży staw „Proszkowice” powstały w skutek eksploatacji złóż kruszywa naturalnego. Obok funkcji gospodarczych ma on również istotne znaczenie rekreacyjne dla mieszkańców okolicznych gmin. Jako jeden z niewielu akwenów w województwie jest wykorzystywany do uprawiania sportów motorowodnych.
W południowo-wschodniej części Masywu Ślęży leży zbiornik Sulistrowicki o powierzchni 4,41 ha. Ma on obecnie charakter głównie rekreacyjny, gdyż nie jest w stanie zabezpieczyć przed powodzią doliny Potoku Sulistrowickiego.

Na terenie gminy Sobótka usytuowany jest również niewielki zbiornik w Będkowicach oraz staw w Sobótce-Górce.


W gminie Marcinowice nie występują zbiorniki wodne o znaczącej powierzchni, choć znajduje się tam ponad 30 niewielkich stawów retencyjnych. W okolicach wsi Chwałków leżą dwa nieczynne, zalane wodą kamieniołomy, które przekształciły się w dzikie kąpieliska. Ze względu na dużą głębokość wody i strome zbocza zbiorniki te znalazły się w polu zainteresowań nurków oraz amatorów wspinaczki skałkowej. Ich wykorzystanie do celów rekreacyjnych ma jednak charakter nieoficjalny.



      1. Wody podziemne

Warunki hydrologiczne na terenie Partnerstwa są zróżnicowane, choć cały obszar znajduje się w subregionie przedsudeckim (wg podziału J. Malinowskiego). Na większości terenów wody powierzchniowe znajdują się na głębokości od 1 do 3 metrów, natomiast wody z poziomu trzeciorzędowego i proterozoicznego na głębokości od 40 do 80 metrów. W Masywie Ślęży występuje tylko jeden poziom wodonośny - paleozoiczny. Znajduje się tam wiele źródeł i niewielkich cieków wodnych. Na terenie Wzgórz Niemczańskich główne zasoby wodne stanowią wody trzeciorzędowe usytuowane w dolinie rzeki Ślęzy. Na obszarze gminy Dzierżoniów występują wody czwartorzędowe, najczęściej nieużytkowe, trzeciorzędowe o istotnym znaczeniu użytkowym oraz wody piętra proterozoicznego. Na terenie gminy nie występują głębinowe ujęcia wód podziemnych.

Na terenie gminy Sobótka znajdują się liczne ujęcia wody pitnej: Beyer Quelle, Ślężan, Anny, Jakuba, Białe, Joanny, Lustig oraz na polanie w rejonie Łąki Sulistrowickiej. Gmina Marcinowice posiada tylko jeden poziom wodonośny nadający się do eksploatacji – trzeciorzędowy, który jest aktualnie eksploatowany.
W gminie Niemcza przy drodze krajowej nr 8 (E67) z Wrocławia do Pragi położone jest jedyne na terenie Partnerstwa uzdrowisko – Przerzeczyn Zdrój. Do kuracji wykorzystywane są tam wody siarczkowe, siarczkowo-radonowe i żelaziste. Źródła są na tyle bogate, że wykorzystuje się je zaledwie w 30-40%.


      1. Zanieczyszczenie środowiska

Gminy należące do Stowarzyszenia mają charakter rolniczy. Na ich terenie nie ma większych zakładów przemysłowych, które mogłyby stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego.

Gleby wysokich klas wymagają ochrony przed zanieczyszczeniem oraz dewastacją wynikającą z eksploatacji surowców mineralnych, głównie kopalin. Część gleb położonych na zboczach wzgórz jest zagrożonych erozją.

Poważnym problemem, z którym borykają się gminy stowarzyszone jest zanieczyszczenie wód powierzchniowych, głównie rzek w wyniku zrzutów niedostatecznie oczyszczonych odpadów z kanalizacji i zakładów przemysłowych. Problem ten dotyczy wszystkich głównych cieków wodnych (Bystrzyca, Piława, Ślęza). Ich wody mieszczą się w II lub III klasie czystości, natomiast ich stan sanitarny, zanieczyszczenie bakteriologiczne przekracza dopuszczalne normy. Dlatego bardzo pilną sprawą jest rozbudowa kanalizacji na obszarach gmin i unowocześnienie oczyszczalni ścieków. Na skutek działalności rolniczej i użytkowania szamb przydomowych zanieczyszczone są również wody gruntowe – głównie czwartorzędowe na terenie gmin partnerskich.


Jednym z istotnych problemów są dzikie wysypiska śmieci, na które wykorzystywane są często dawne wyrobiska kamieniołomów. Problem ten wskazywany był często przez mieszkańców w trakcie prowadzonych konsultacji. Stanowi on poważne zagrożenie, w szczególności w otulinie Ślężańskiego Parku Krajobrazowego oraz w kompleksach leśnych na pozostałym obszarze Partnerstwa. Do zagrożeń należy także zaliczyć wyczerpywanie się pojemności wysypisk śmieci w gminach Dzierżoniów, Niemcza i Sobótka.
Do poważnej degradacji środowiska naturalnego przyczynia się przemysł wydobywczy poprzez:

  • generowanie odpadów mineralnych,

  • pogłębianie i rozszerzanie wyrobisk,

  • generowanie hałasu,

  • zapylenie powietrza.

Zagrożenie może również stanowić rozpoczęcie eksploatacji nowych złóż.
Źródło zanieczyszczeń stanowią również szlaki komunikacyjne – głównie drogi krajowe oraz linia kolejowa biegnąca przez gminę Mietków. Przyczyniają się one do zwiększonej emisji gazów, hałasu i zapylenia powietrza, grożą także skażeniem środowiska w wyniku wypadków.

Główne źródło zanieczyszczeń powietrza stanowią piece przydomowe zasilane paliwem stałym (węgiel, koks) emitujące dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, dwutlenek azotu i inne zanieczyszczenia (pyły). Dla gminy Dzierżoniów poważnym źródłem emisji zanieczyszczeń powietrza jest miasto Dzierżoniów, a dla gmin Marcinowice i Sobótka – miasto Świdnica.

Jednak rolniczy charakter obszaru powoduje, że w analizach przeprowadzonych dla wszystkich gmin, które zawarto w lokalnych planach ochrony środowiska stwierdza się niski stopień zanieczyszczenia powietrza.
Na obszarze Stowarzyszenia Gmin Ślężańskich nie występują poważne zagrożenia dla stanu środowiska naturalnego. Jedynie problem odprowadzania i oczyszczania ścieków wymaga rozwiązania w najbliższym czasie, co powinno przyczynić się do poprawy stanu wód powierzchniowych.



      1. Obszary objęte ochroną

Na terenie Partnerstwa znajdują się trzy parki krajobrazowe, jeden obszar chronionego krajobrazu.





  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna